Kako vještačku inteligenciju pretvoriti u stratešku prednost Crne Gore?

Crna Gora ima realnu šansu da vještačku inteligenciju (AI) pretvori u svoju stratešku prednost, ali samo ako njen razvoj bude praćen jasnom strategijom, odgovornom regulacijom i primjenom međunarodnih standarda poput MEST ISO/IEC 42001, ocijenjeno je na panel diskusiji koju je organizovao Institut za standardizaciju Crne Gore (ISME), u okviru projekta "InDiCo Global - Driving Digital Policies and ICT Standards Worldwide".

Kako je saopšteno, događaj je okupio predstavnike institucija, IT sektora, malih i srednjih preduzeća, akademske zajednice i državnih institucija, koji su razmijenili mišljenja o ulozi vještačke inteligencije u digitalnoj transformaciji i strateškom razvoju zemlje.

Učesnici su posebno istakli značaj standarda MEST ISO/IEC 42001 kao alata koji omogućava organizacijama unapređenje upravljanja AI sistemima, bolju kontrolu rizika i sigurniju implementaciju inovacija. Razmatran je i širi globalni kontekst razvoja vještačke inteligencije, kao i potencijal Crne Gore da se pozicionira kao pouzdano i fleksibilno okruženje za razvoj digitalnih tehnologija, te su se složili da odgovorna regulacija i primjena međunarodnih standarda mogu stvoriti "sigurno utočište" za razvoj AI tehnologija, u skladu sa praksama Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država.

- Crna Gora je, zbog svoje veličine, izuzetno responzivna. Posjeduje školski sistem koji proizvodi kvalitetne kadrove, iako će biti potrebna prilagođavanja u obrazovanju, jer AI mijenja samu prirodu rada - ocijenjeno je.

U toku panela zaključeno je da je javna uprava već na dobrom putu, a raspravljalo se i o smjelim idejama: od uspostavljanja nacionalnih baza podataka za treniranje AI sistema, do nadogradnje statusa digitalnih nomada koji bi privukao strane AI kompanije.

U diskusiji je naglašeno da odgovor Crne Gore na izazove vještačke inteligencije ne može biti parcijalan, već mora biti strateški i koordinisan, zasnovan na jasnoj viziji razvoja. Kao ključni izazovi prepoznati su potreba za prilagođavanjem obrazovnog sistema ubrzanim tehnološkim promjenama, unapređenje povezanosti javnih registara i informacionih sistema, kao i izgradnja regulatornog okvira koji će pratiti razvoj tehnologije, a istovremeno štititi javni interes. Učesnici su ocijenili da strateška prednost treba da se zasniva ne samo na brzini usvajanja tehnologije, već prije svega na njenoj odgovornoj, mudroj i autentičnoj primjeni.

U tom kontekstu istaknuto je da je ulaganje u kontinuirani razvoj digitalnih i analitičkih kompetencija neophodno, kao i unapređenje kvaliteta, ažurnosti i interoperabilnosti javnih podataka i registara. Naglašena je i potreba razvoja regulatornog i institucionalnog okvira koji će omogućiti inovacije, ali i obezbijediti transparentnost, nadzor i odgovornost, uz jačanje saradnje između države, akademske zajednice, privrede i tehnološkog sektora.

Direktor Instituta za standardizaciju Crne Gore, Zoran Glomazić, poručio je da standardi nijesu samo tehnički zahtjevi, već temelj sigurnosti, interoperabilnosti i održivog razvoja, ističući da bez njih inovacije ostaju izolovane, dok sa njima postaju mostovi saradnje i razvoja. On je posebno naglasio da je upravljanje rizicima vještačke inteligencije ključno za obezbjeđivanje etičnosti, transparentnosti i pouzdanosti sistema.

Tokom panela je zaključeno i da AI treba posmatrati kao alat za podršku odlučivanju, dok odgovornost za mišljenje, procjenu i konačne odluke mora ostati na čovjeku, što podrazumijeva da uspješna strategija razvoja vještačke inteligencije mora biti zasnovana na znanju, saradnji, odgovornosti i pravovremenoj institucionalnoj adaptaciji.

Učesnici su se saglasili da Crna Gora ima realnu šansu da vještačku inteligenciju pretvori u svoju stratešku prednost, ali samo ukoliko tehnološke promjene bude pratila promišljena i koordinisana politika sa jasnim fokusom na javni interes.