Srbija na 54. mestu globalnog indeksa investicione sigurnosti – ispred BiH, ali iza ostalih ex-Yu republika

Kompanija Henley & Partners, u saradnji sa analitičkom platformom AlphaGeo, objavila je novi Global Investment Risk and Resilience Index – indeks koji rangira zemlje sveta prema otpornosti njihovih društava na ekonomske, političke, tehnološke i klimatske šokove. Srbija se na ovoj listi našla na 54. mestu od 102 rangirane zemlje i teritorije, sa skorom od 64,05 poena.

Autori istraživanja navode da je sposobnost prilagođavanja promenama postala ključna mera stabilnosti jedne zemlje – važnija, tvrde, čak i od same veličine ekonomije ili tipa vlasti. Dok su rizici godinama unazad detaljno mereni i rangirani, otpornost društava do sada nije imala sličan, podjednako rigorozan alat za merenje. Novi indeks pokušava da to promeni tako što objedinjuje pokazatelje koje su do sada posebno pratili centralne banke (monetarna i finansijska kretanja), analitičari javnih politika (politički i socio-ekonomski faktori) i inženjeri (kapacitet infrastrukture) – u jedan zajednički okvir koji obuhvata valutnu stabilnost, inflaciju, regulatorno okruženje, upravljanje, društveni napredak, tehnološku inovativnost i klimatsku adaptaciju.

Rezultat, kako ističu autori, pokazuje da otpornost nije privilegija isključivo tradicionalno stabilnih, bogatih zemalja – na vrhu liste našle su se države sa različitih kontinenata, velike i male.

Sve bivše jugoslovenske republike našle su se na listi od 102 zemlje, ali sa vrlo različitim pozicijama. Poredak je sledeći:

Rang Zemlja Skor

18. Slovenija 75,65

31. Hrvatska 69,78

49. Severna Makedonija 64,96

52. Crna Gora 64,78

54. Srbija 64,05

57. Bosna i Hercegovina 63,29

Slovenija je i po ovom indeksu ubedljivo najbolje rangirana među zemljama regiona – njenih 75,65 poena svrstava je čak u prvih dvadesetak zemalja sveta, rame uz rame sa razvijenim ekonomijama poput Ujedinjenog Kraljevstva (19. mesto) i Južne Koreje (20. mesto). Hrvatska, kao članica EU i evrozone, takođe je znatno ispred Srbije, na 31. mestu, sa skorom koji je pet poena viši.

Severna Makedonija se, na 49. mjestu, izdvaja kao zemlja koja – bez članstva u EU – uspeva da ostvari nešto višu ocenu otpornosti.

Crna Gora, na 52. mestu sa 64,78 poena, nalazi se tik iza Kostarike (51. mesto, istim skorom zaokruženim na 64,78) i ispred Jermenije (53. mesto). Razlika u odnosu na Srbiju, koja zauzima 54. mesto, iznosi svega 0,73 poena – što ove dve zenlje čini praktično izjednačenim po merilima indeksa. Bosna i Hercegovina je jedina bivša jugoslovenska republika koja se nalazi ispod obje, na 57. mestu.

Podaci pokazuju jasnu podjelu unutar regiona: Slovenija i Hrvatska, kao članice Evropske unije, zadržavaju osetnu prednost u pogledu otpornosti na globalne šokove, dok se Severna Makedonija, Crna Gora, Srbija i Bosna i Hercegovina nalaze u znatno tešnjoj grupi, sa razlikama od svega nekoliko poena.

Za investitore, ovakav poredak sugeriše da region Zapadnog Balkana, iako heterogen, u celini još zaostaje za susednim zemljama EU koje su prošle kroz duži proces institucionalnog usklađivanja. Kako autori indeksa naglašavaju, upravo društva koja ulažu u prilagodljivost – bilo kroz jačanje institucija, diversifikaciju ekonomije ili klimatsku adaptaciju – dugoročno privlače više investicija i migracija, i ostvaruju veći ekonomski rast.

Inače, sa 142 mil EUR, Srbija je najveći pojedinačni institucionalni investitor u Crnoj Gori, ispred Turske i Nemačke, sa ulaganjima raspoređenim od trgovine do bankarstva.