Određeni ekološki uslovi za naftovod Srbija-Mađarska: Izvođačima naložena izrada studije o proceni uticaja trase do Novog Sada

Ministarstvo zaštite životne sredine donelo je zvanično rešenje kojim se državnom preduzeću Transnafta AD Pančevo određuju tačan obim i sadržaj obavezne Studije o proceni uticaja na životnu sredinu za projekat izgradnje magistralnog naftovoda od mađarske granice do Novog Sada.

Ovim korakom uspešno je zatvorena i međunarodna faza procedure, pošto je Ministarstvo energetike Mađarske zvanično potvrdilo da neće učestvovati u postupku, procenivši da projekat sa srpske strane ne nosi rizike od prekograničnog zagađenja.

Doneta odluka predstavlja zvaničan početak obimnog administrativnog i stručnog posla za domaći konzorcijum na čelu sa kompanijom MVM Južna Bačka, koji je početkom maja dobio ugovor za realizaciju ovog projekta vredan 17,4 milijarde dinara.

Fizički radovi na terenu zakonski ne mogu početi pre nego što izvođači i projektanti izrade samu studiju, predaju je na javni uvid građanima i za nju dobiju konačnu saglasnost države. Investitor za ovaj posao ima rok od tačno godinu dana.

Kao što je već poznato, budući podzemni naftovod biće dug oko 113 kilometara. Trasa polazi od graničnog prelaza Horgoš (i proteže se kroz katastarske parcele na teritoriji šest vojvođanskih lokalnih samouprava: opština Kanjiža, Senta, Ada, Bečej, Žabalj i teritoriju grada Novog Sada, gde se završava na postojećem Terminalu Transnafte.

Osim samih podzemnih cevi, konzorcijum će morati da izgradi i 11 pratećih nadzemnih objekata otpremno-prijemnih čistačkih stanica i blok stanica na parcelama u Horgošu, Kanjiži, Bačkom Petrovom Selu, Bečeju, Bačkom Gradištu, Čurugu, Gospođincima i Kaću.

Projekat podrazumeva i gradnju pratećih pristupnih puteva, elektroenergetskih instalacija, katodne zaštite i telekomunikacionih sistema.

Studija o proceni uticaja projekta na životnu sredinu će morati da bude izuzetno detaljna jer trasa naftovoda na svom putu preseca nekoliko parkova prirode, ekološki značajnih područja, kao i međunarodne i lokalne ekološke koridore koji su staništa strogo zaštićenih vrsta.

Pored ekologije, ogroman izazov biće i zaštita kulturnog nasleđa. Prema podacima teritorijalnih zavoda za zaštitu spomenika, na prostoru predviđenom za koridor naftovoda nalazi se raznovrsno arheološko blago. Mašine će morati da kopaju kroz evidentirane lokalitete naselja i nekropola koji datiraju još od perioda ranog neolita, pa sve do turskog i postturskog doba, zbog čega će tokom radova biti neophodan strog i konstantan nadzor arheologa.

S ekološke tačke gledišta, Ministarstvo je u dokumentaciji naznačilo da tokom redovnog rada naftovoda neće biti zagađenja vazduha, neprijatnih mirisa niti otpadnih tehnoloških voda. Najveći uticaj na životnu sredinu biće privremenog karaktera – tokom gradnje će dolaziti do emisije izduvnih gasova i povišene buke saobraćajnih i građevinskih mašina. Zagađenje zemljišta, površinskih i podzemnih voda navodi se kao realna opasnost isključivo u slučaju akcedenata i nepredviđenih udesnih situacija, zbog čega će studija morati da predvidi rigorozne bezbednosne sisteme i planove prevencije.

Podsetimo, izgradnja ove naftne interkonekcije predstavlja strateški prioritet Srbije jer će njome konačno biti ukinut stoprocentni monopol hrvatskog Jadranskog naftovoda (JANAF), preko kojeg se domaća rafinerija u Pančevu do sada jedino snabdevala sirovom naftom. Povezivanjem na mađarski sistem kod Horgoša, Srbija dobija alternativnu rutu i direktan pristup ruskom naftovodu Družba, najvećem naftovodnom sistemu na svetu.

Projekat ima i snažnu ekonomsko-političku dimenziju pošto je lider izabranog konzorcijuma, kompanija MVM Južna Bačka, u većinskom vlasništvu mađarske državne elektroprivrede, što dodatno objašnjava zajednički interes Beograda i Budimpešte za brzu realizaciju.

Prema ranijim najavama Ministarstva rudarstva i energetike, cilj je da naftovodom prva nafta potekne najkasnije do kraja 2027. godine.