Odluka o pilotaži u nadležnosti Upravnog suda

Privredni sud odbacio je tužbu kompanije Boka pilot protiv države i Luke Kotor kojom je traženo da se utvrdi ništavost odluke Vlade iz 2018. godine kojom je dodijeljena prvenstvena koncesija Luci Kotor za privredno korišćenje trgovačke luke u Kotoru.

Odlukom koju je donijela Vlada tadašnjeg premijera Duška Markovića (DPS) Luci Kotor, koja je kompanija u većinskom vlasništvu Opštine Kotor, dodijeljeno je ekskluzivno pravo za obavljanje na tom području ukupno 26 privrednih djelatnosti iz pomorskog, lučkog, marinskog sektora i putničkog terminala, pišu Vijesti.

Sklapanjem naknadnog aneksa u maju 2024. godine, Luci Kotor je omogućeno da, pored djelatnosti iz osnovnog Ugovora o prvenstvenoj koncesiji, na koncesionom području isključivo taj privredni subjekat pruža i usluge pilotaže brodova.

Pilotaža je jedna od osnovnih djelatnosti kompanije Boka pilot kojom se ona uspješno godinama bavila u Boki prije nego što su je prvo Vlada premijera Markovića, a potom i Vlada premijera Dritana Abazovića (URA) u tome osujetile proglasivši ponudu Boka pilota na tenderu za dodjelu koncesije za pilotažu u zalivu Boke, navodno neispravnom, a potom dajući 2024. monopol Luci Kotor da obavlja tu finansijski veoma unosnu djelatnost, a da to pravo prethodno nije bilo predmet oglašavanja na novom tenderu za dodjelu te koncesije.

Privredni sud je u odluci u koju Vijesti imaju uvid, a koju je 7. avgusta donio sudija Vladimir Bulatović odbio "kao neosnovan" tužbeni zahtjev Boka pilota kojim je traženo da se proglase ništavim i da ne proizvede pravno dejstvo ni Ugovor o prvenstvenoj koncesiji za privredno korišćenje trgovačke luke Kotor zaključen između Vlade i Luke Kotor 2019. i njegov Aneks iz 2024. Privredni sud je odlučio da Boka pilot mora nadoknaditi prvotuženoj državi 1,8 hiljada, a drugotuženoj Luci Kotor 2,4 hiljade EUR troškova parničnog postupka.

U obrazloženju presude, pored ostaloga, se navodi da je Privredni sud utvrdio da je Boka pilot imao pravni interes da pokrene ovaj proces iako su država i Luka Kotor tvrdile suprotno, ali je zaključio da se zakonitost Odluke Vlade o dodjeli prvenstvene koncesije opštinskom preduzeću Kotoru ne može preispitivati u parničnom, već to treba uraditi u upravnom sporu.

Boka pilot smatra da je ova Odluka donesena suprotno odredbama tada važećeg Zakona o lukama, da nijesu ispoštovane procedure propisane ovim i Zakonom o koncesijama, Zakonom o državnoj imovini, Zakonom o upravnom postupku, ali i Ustavom Crne Gore, kao i da su povrijeđeni relevantni pravni propis Evropske unije.

- Navedena Odluka predstavlja upravni akt koji je i dalje na snazi i proizvodi pravna dejstva, pri čemu se njena zakonitost nije mogla preispitivati u ovom parničnom postupku. Slijedom toga, sud ni kroz odlučivanje o zahtjevu za utvrđivanje ništavosti Ugovora o prvenstvenoj koncesiji i Aneksa I ne može posredno vršiti ocjenu zakonitosti navedene Odluke, jer bi se na taj način zaobišla pravila o sudskoj zaštiti propisana za upravne akte - navodi se u obrazloženju presude.

Iz navedenog razloga, okolnosti koje se odnose na ispunjenost zakonskih pretpostavki za donošenje Odluke o dodjeli prvenstvene koncesije, pravilnost postupka koji joj je prethodio, kao i pravilnost primjene materijalnog prava prilikom njenog donošenja, ne mogu same po sebi predstavljati razloge ništavosti Ugovora u smislu člana 101 Zakona o obligacionim odnosima, već mogu biti od značaja isključivo u postupku kontrole zakonitosti same Odluke.

Sud je dalje utvrdio da navodi Boka pilota o drugim aspektima neusaglašenosti sa zakonom Ugovora koji je proistekao iz sporne Odluke Vlade i njegovog kasnijeg Aneksa, a koji se, pored ostaloga, odnose i na moguću povredu prava konkurencije, te da je prvenstvena koncesija dodijeljena bez sprovođenja javnog tendera, navodno nisu dokazani tokom postupka.

- U konačnom, ni pojedinačno ni u njihovoj međusobnoj povezanosti, razlozi na kojima tužilac (Boka pilot) zasniva zahtjev, ne ukazuju da su osnovni Ugovor o prvenstvenoj koncesiji i Aneks I tog ugovora suprotni prinudnim propisima na način koji bi, prema članu 101 Zakona o obligacionim odnosima, opravdao najstrožu građanskopravnu sankciju – ništavost ugovora - piše u presudi.

U tužbi je, inače, Boka pilot tražio da Privredni sud utvrdi ništavost Vladine odluke sa kraja 2018. godine o dodjeli prvenstvene koncesije kompaniji Luka Kotor, kao i Ugovora i njegovog Aneksa koji su na osnovu te odluke potpisani sa Lukom, ukazujući da je Boka pilot zbog toga onemogućen da obavlja djelatnost pilotaže u Bokokotorskom zalivu za koju je registrovan.

U tužbi se navodi da je država primjenom nepostojećeg zakonskog osnova, izbjegavajući da sprovede tenderski postupak za dodjelu koncesije u skladu sa zakonima o koncesijama i o lukama, uz kršenje pravila konkurencije i korišćenje monopolskog položaja prvenstvenu koncesiju dodijelila Luci Kotor. Tvrde i da je Luka Kotor zbog neusklađivanja poslovanja sa izmijenjenom zakonskom regulativom prekinula pravni kontinuitet i time izgubila pravo na prvenstvenu koncesiju, koje je, kako ocjenjuju, svakako imalo karakter privremenog pravnog instituta.