Nova studija američkih naučnika: Analiza krvi može da predvidi rizik od Alchajmerove bolesti

Starije osobe koje nemaju kognitivne smetnje, ali imaju povišene vrijednosti biomarkera poznatog kao p-tau217 u krvi, imaju oko 38 odsto veći rizik da u narednih pet godina razviju rane znake demencije, pokazalo je novo istraživanje.

Tokom deset godina taj rizik bio je čak 78% veći, iako su ti podaci nešto manje pouzdani, prenosi CNN.



Beta-amiloidni plakovi izazivaju upalu i narušavaju komunikaciju između neurona, a mogu početi da se nakupljaju decenijama prije nego što se pojave prvi problemi sa pamćenjem ili druge kognitivne smetnje - čak i kod ljudi u tridesetim i četrdesetim godinama života.


Bakli naglašava da visok nivo amiloida ili tau proteina sam po sebi ne znači da će osoba razviti demenciju.

Test nije za zdrave osobe

Stručnjaci ističu da se ovakvi testovi trenutno ne preporučuju osobama koje nemaju simptome, već da mogu biti korisni kod ljudi sa blagim kognitivnim poremećajima ili uznapredovalom demencijom.


Iako testovi iz krvi predstavljaju veliki napredak, njihovi rezultati ne bi smjeli da budu jedini osnov za procjenu rizika, smatra dr Ričard Ajzakson, direktor istraživanja u Institutu za neurodegenerativne bolesti na Floridi, koji nije učestvovao u studiji.


Kod svojih pacijenata koristi više različitih analiza krvi i testova kognitivnih funkcija kako bi provjerio rezultate.

- Ako se uradi samo jedan test, povećava se mogućnost manje značajnih rezultata ili lažno pozitivnih nalaza. Čak i obična prehlada ili problemi sa bubrezima mogu uticati na rezultate - upozorio je.

Umjesto da ih koristi isključivo za postavljanje dijagnoze, Ajzakson ove testove primjenjuje kako bi pratio da li terapija i promjene životnih navika daju rezultate.

- U našoj laboratoriji istražujemo mogućnost da ovi testovi funkcionišu kao lampica upozorenja na instrument-tabli automobila. Ako osoba ima jednu ili dvije kopije gena APOE4 i visoke nivoe odgovarajućih proteina, pravilna ishrana, fizička aktivnost, upravljanje stresom i druge preventivne mjere mogu pomoći u njihovom smanjenju - rekao je.

Usporava demenciju ali nije dijagnoza

- Istraživanja pokazuju da se do 45 odsto slučajeva demencije može spriječiti promjenama životnih navika, poput fizičke aktivnosti, pravilne ishrane, društvene angažovanosti, kognitivnog treninga i kontrole vaskularnih i metaboličkih faktora rizika - rekla je Lora Nisenbaum, vršilac dužnosti glavnog naučnog direktora Fondacije za otkrivanje lekova protiv Alchajmerove bolesti.

Ona naglašava da test iz krvi nije dijagnoza.

- Rezultati se tumače zajedno sa kognitivnim testovima i isključivanjem drugih mogućih uzroka kognitivnih poremećaja - rekla je.

Rezultati studije, koji će biti predstavljeni na Međunarodnoj konferenciji Udruženja za Alchajmerovu bolest i objavljeni u časopisu JAMA, zasnivaju se na ponovnoj analizi šest opservacionih i kliničkih istraživanja sprovedenih u Australiji, Sjevernoj Americi i Japanu.

U istraživanju je učestvovalo skoro 2.700 starijih osoba bez znakova kognitivnog propadanja. Na početku su svi ispitanici uradili PET skeniranje mozga i test p-tau217, a zatim su praćeni i do 21 godine.

Pokazalo se da su više početne vrijednosti p-tau217 bile značajno povezane sa većim rizikom od razvoja kognitivnih poremećaja, pri čemu je rizik rastao tokom vremena.



Druga studija predstavljena na istoj konferenciji pratila je kako ljekari opšte prakse i specijalisti koriste kombinovani test koji mjeri beta-amiloid i p-tau217 kod oko 1.300 pacijenata sa simptomima demencije.


Specijalisti za demenciju promijenili su prvobitnu dijagnozu kod oko 20% pacijenata i bili su više od 50% skloniji da odmah postave dijagnozu Alchajmerove bolesti kada je test bio pozitivan.

Medicinski fakultet Univerziteta Harvard

Alchajmerova bolest

Institut za neuronauke Mass General Brigham Boston

Rejčel Bakli

dr Ričard Ajzakson

Lora Nisenbaum

Fondacija za otkrivanje lekova protiv Alchajmerove bolesti

analiza krvi