Povećanje nameta i složene administrativne procedure usporavaju rast privrede na sjeveru Crne Gore

Sistem parafiskalnih nameta na sjeveru Crne Gore karakteriše brojnost i kontinuiran rast. Čak 61,7% preduzeća ističe da su se nameti u posljednje tri godine povećali, dok 86,6% smatra da su nameti direktno ili indirektno uticali na investicione planove. Istovremeno, 60% privrednika smatra da visoka opterećenja fiskalitetima i parafiskalitetima (takse, naknade, članarine..) podstiču poslovanje u sivoj ekonomiji, a 65% njih smatra da su visoki fiskalni i parafiskalni nameti tokom posljednjih godinu dana ograničili njihovu mogućnost zapošljavanja novih radnika.

To su neki od nalaza istraživanja poslovnog ambijenta koje je za potrebe Centra za ekonomske i evropske studije sprovela agencija DeFacto Consultancy, i predstavila na radionici održanoj u Kolašinu u okviru projekta "Ekonomski razvoj opština sjevera: Kako do veće razvijenosti kroz reformu nameta?". Istraživanje je sprovedeno tokom aprila 2026. godine na uzorku od 100 preduzeća iz 13 opština sjevernog regiona.

Koordinatorka projekta iz CEES-a Nina Vujošević kazala je da unapređenje poslovnog ambijenta predstavlja jedan od ključnih preduslova za zaustavljanje negativnih demografskih trendova i ubrzanje ekonomskog razvoja sjevera Crne Gore.

- Mikro i mala preduzeća čine gotovo 99% privrede sjevernog regiona. Njihov razvoj direktno utiče na otvaranje novih radnih mjesta, zadržavanje stanovništva i jačanje fiskalnih kapaciteta lokalnih samouprava. Zato je važno da se odluke o uvođenju novih ili povećanju postojećih nameta zasnivaju na procjeni njihovog uticaja na poslovanje privrede - kazala je Vujošević.

Ona je navela da je analiza CEES-a pokazala da povećanje pojedinih taksi i naknada ne dovodi nužno do rasta budžetskih prihoda opština, te da je potrebno uspostaviti sistemski pristup reformi parafiskalnih nameta na lokalnom nivou.

Državna sekretarka u Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama Mirsada Bošnjak predstavila je aktivnosti Ministarstva usmjerene na unapređenje konkurentnosti sjevera Crne Gore i poslovnog ambijenta.

- Kontinuirano radimo sa lokalnim samoupravama na unapređenju uslova za poslovanje i privlačenje investicija. Istraživanja pokazuju da je ocjena poslovnog ambijenta poboljšana na 3,05 i nastavićemo da radimo na njegovom daljem poboljšanju - kazala je Bošnjak.

Predstavljajući rezultate istraživanja, izvršni direktor DeFacto Consultancy Slaven Živković istakao je da privrednici kao najveće izazove vide rast parafiskalnih opterećenja, nedovoljnu predvidivost propisa i složene administrativne procedure.

- Čak 61,7% ispitanika navodi da lokalne samouprave povremeno mijenjaju naknade bez prethodne najave ili konsultacija sa privredom, dok 80% smatra da bi smanjenje i racionalizacija parafiskalnih nameta pozitivno uticali na njihov razvoj u naredne dvije do tri godine - kazao je Živković.

Učesnici radionice saglasili su se da su predvidiviji regulatorni okvir, efikasnije administrativne procedure i snažniji dijalog između privrede, lokalnih samouprava i državnih institucija neophodni za stvaranje povoljnijeg poslovnog ambijenta i održiviji ekonomski razvoj sjevera Crne Gore.

Radionica je okupila predstavnike opština Kolašin i Andrijevica, državnih institucija, privrede i nevladinog sektora, a realizovana je u okviru projekta "Ekonomski razvoj opština sjevera: Kako do veće razvijenosti kroz reformu nameta?", koji se sprovodi uz podršku Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.