Zijin planira izmještanje rijeke Mali Pek i širenje kopa na 100 metara od kuća u Majdanpeku - Država traži stroge uslove za eksploataciju još 9,9 miliona tona rude bakra godišnje

Kineska kompanija Serbia Zijin Copper priprema teren za masovno proširenje rudarskih aktivnosti na površinskom kopu "Južni revir" u Majdanpeku, sa ciljem da godišnje otkopava 9,9 miliona tona rude bakra.

S obzirom na to da se ovaj masivni zahvat planira na samom rubu grada, Ministarstvo zaštite životne sredine Republike Srbije donijelo je rješenje kojim se definišu zahtjevi za izradu Studije o procjeni uticaja na životnu sredinu, kao odgovor na zahtjev kompanije podnijet u martu.

Planirani vek eksploatacije ovog kopa je procjenjen na oko 13 i po godina, tokom kojih se planira iskopavanje ukupno 126 miliona tona rude i čak 407 miliona tona jalovine.

Projekat se realizuje na osnovu "Dopunskog rudarskog projekta otkopavanja rudnih tijela na površinskom kopu Južni revir za kapacitet od 9,9 miliona tona rude godišnje", koji je izradio Institut za rudarstvo i metalurgiju Bor.

Geografska pozicija kopa donosi izazove koji direktno dotiču svakodnevni život mještana, jer se jedan od ključnih aspekata projekta odnosi na blizinu rudarskih aktivnosti urbanom jezgru Majdanpeka.

U zvaničnom Rješenju Ministarstva kojim se Zijinu određuje tačan obim i sadržaj za izradu Studije o procjeni uticaja na životnu sredinu ovog projekta u rudniku bakra Majdanpek, u dijelu koji opisuje mikrolokaciju projekta, navedeno je da se površinski kop naslanja na samu južnu ivicu Majdanpeka, a najbliži stambeni objekti nalaze se na svega 100 metara od ruba kopa.

U neposrednom krugu od 350 do 900 metara vazdušne linije, kako je navedeno u Rješenju, nalaze se i zgrada opštine, osnovna škola, gradski stadion, park, kulturni centar i opšta bolnica.

Proširenje je planirano u sjeverozapadnom dijelu kopa "Južni revir", a izmještanje rijeke Mali Pek će se izvoditi istovremeno sa izmještanjem dijela državnog puta i elektro-energetskog dalekovoda.

Mali Pek je prethodnih godina već bio tehnički regulisan u okviru rudarskih aktivnosti, ali aktuelni planovi predviđaju dodatne i obimnije izmjene njegovog toka u zoni širenja kopa.

Svjesno rizika koje nosi eksploatacija ovakvog obima u neposrednoj blizini naselja i zaštićenih prirodnih dobara (kao što su Strogi rezervat prirode "Mustafa", Rajkova pećina i ekološka mreža Đerdap), Ministarstvo je obavezalo Zijin na rigoroze mjere zaštite:

Zabrana zagađenja voda: Sva voda koja dospije u radnu zonu kopa i odlagališta mora se prikupljati, kanalisati u taložnike i akumulacije, a nakon prečišćavanja preusmjeravati isključivo za potrebe flotacije. Ispuštanje rudničkih voda u rječne tokove striktno je zabranjeno.

Vazduh, buka i miniranje: Kompanija mora da vrši neprekidni monitoring prašine na pet ključnih lokacija u gradu i stalno poliva rudarske puteve. Miniranja moraju biti strogo kontrolisana, uz upotrebu savremenih eksploziva niže brizantnosti i isključivo u periodima kada je izloženost građana najmanja.

Sanacija i ozelenjavanje: Zijin ima obavezu da prije nastavka radova sanira registrovana klizišta na sjevernim i istočnim padinama kopa, a po završetku faza izvrši tehničku i biološku rekultivaciju (ravnanje terena, nanošenje humusa i pošumljavanje).

Razvoj rudarskih aktivnosti u ovom području prethodnih godina bio je praćen nizom ekoloških kontroverzi i reakcijama lokalnih zajednica i organizacija civilnog društva.

Među organizacijama koje su se bavile uticajem rudarskih aktivnosti na životnu sredinu nalazi se i Regulatorni institut za obnovljivu energiju i životnu sredinu (RERI), koji je u više navrata ukazivao na potencijalne posljedice rudarskih aktivnosti na kvalitet voda u slivovima rijeka Mali i Veliki Pek.

Prema ranije objavljenim nalazima i prijavama, u pojedinim uzorcima vode su zabilježene povišene koncentracije određenih metala, što je dovodilo do dodatnih inspekcijskih provera i privremenih mjera kontrole u radu postrojenja.

Takođe, javnosti je poznat i slučaj protesta na području planine Starica kod Majdanpeka, gdje su lokalni aktivisti i predstavnici kompanije imali različite stavove u vezi sa rudarskim intervencijama i bezbjednosnim mjerama na terenu.

B. P.