Serbia Edition
Serbische Ausgabe
Izdanje BiH
Izdanje Crna Gora
Vijesti
Hladnoća kad joj vrijeme nije - Šta uzrokuje temperature niže od prosjeka u oktobru
Komentari
(Foto: Unsplash / freestocks)
Iako možda lični osjećaj kaže da septembar 2025. godine i nije bio toliko topao, bio je to šesti najtopliji septembar u istoriji mjerenja u Srbiji.
Ipak, krajem mjeseca uslijedilo je naglo zahlađenje pa smo vrlo brzo majice kratkih rukava zamijenili jaknama, što je stanje kakvo na ulicama viđamo i danas – dvije nedelje kasnije.
Nalet hladnoće sa ispodprosječnim temperaturama za ovo doba godine evidentan je i u našim domovima: 13 dana prije početka grijne sezone, 2. oktobra, radijatori u Beogradu već su bili topli.
Razlog preuranjenog puštanja grijanja u rad leži, naravno, u niskim temperaturama.
Pao i prvi snijeg
Ali, nije hladan samo glavni grad, već je tako širom zemlje: grijna sezona je zbog toga počela ranije i u Novom Sadu, Zrenjaninu, Kragujevcu, Novom Pazaru.
(Foto: Shutterstock/Andrej Antic)
Na Kopaoniku je čak pao apsolutni oktobarski maksimum po visini sniježnog pokrivača otkako se vrše meteorološka mjerenja, 59 centimetara.
I baš u toj zatečenosti - kako vremenom, tako i snijegom - krije se otisak klimatskih promjena koje su nas u osvit jeseni navikle na potpuno drugačije vremenske uslove i prizore.
- Poslednjih decenija septembar i oktobar u prosjeku su bili topliji - ističe profesor Vladimir Đurđević.
On ističe da nam zbog toga aktuelni hladni talas djeluje izuzetno neuobičajeno iako su ovakve temperature ranije bile mnogo češće i smatrane normalnim.
- Naš subjektivni doživljaj se promijenio, jer smo se navikli na blage i tople početke jeseni - kaže dr Đurđević.
Sa minimalnom dnevnom temperaturom od 0,9 °C, Beograd je doživio najhladniji 6. oktobar u poslednjih 105 godina, pokazuju podaci sa sajta Weather & Climate. Temperatura je bila 3,6 °C ispod normale.
Godinu ranije, minimalna dnevna temperatura istog tog dana išla je preko 11 °C, dok je oktobar 2023. godine, sa prosječnom temperaturom od 17,6 °C, bio drugi najtopliji u prijestonici od davne 1888. I na nacionalnom nivou, taj oktobar plasirao se kao drugi najtopliji i ostaće upamćen kao neobično topao.
Posebno na 11 lokacija - od Novog Sada preko Valjeva do Loznice i Kraljeva - gdje je oktobar 2023. godine bio najtopliji u istoriji mjerenja.
Uprkos tome što su ostali oktobarski dani u Beogradu, zaključno sa 6. oktobrom, bili još hladniji od prosjeka, za između 4,2 i čak 8,6 °C, "hladni" dnevni rekordi nisu bili oboreni.
A da li ste primijetili da su istorijski minimumi temperatura - bio to dan ili mjesec - sve rjeđa pojava?
Na toplijoj planeti, nije to nikakva slučajnost ili puki splet okolnosti.
- Tokom većeg dijela 20. vijeka odnos oborenih toplih i hladnih rekorda bio je približno uravnotežen, odnosno rezultat je bio 1:1 - navodi profesor Đurđević.
Dokazi globalnog zagrijavanja
Prof. Đurđević kaže da se danas taj odnos dramatično promijenio pa se širom svijeta, uključujući i Evropu, obara višestruko više toplih nego hladnih rekorda.
- Posljedično, topli rekordi u današnjoj klimi vode sa "nekoliko golova razlike". U pojedinim godinama je odnos čak i 10:1. To je jedan od najjasnijih dokaza globalnog zagrijavanja - kaže prof. Đurđević.
Vrijeme je promjenljivo - to osjećamo iz dana u dan, rotirajući naše odjevne kombinacije, pojačavajući grijanje, posežući za kišobranom ili vjetrovkom.
S druge strane, klima je statistički opis vremena u dužem vremenskom razdoblju od nekoliko decenija.
I zato klimatske promjene – u njihovoj sveobuhvatnosti – spoznajemo tek posmatrajući istorijske podatke.
A oni nam govore sledeće: Srbija se od predindustrijskog doba zagrijala za oko 50% više u odnosu na globalni nivo, odnosno za 1,8 °C, a porast temperature posebno je primijetan tokom ljetnjih mjeseci.
Međutim, to ne znači da je oktobar lišen ovog trenda: srednja oktobarska temperatura u glavnom gradu porasla je za skoro jedan stepen, sa 12,5 °C (1961-1990) na 13,3 °C (1991-2020).
- To može dovesti do naglih i energičnih prodora hladnog vazduha sa sjevera duboko na jug ili kretanje topolog vazduha iz suptropskih oblasti daleko na sjever. Generalno, ovakve oscilacije ne dokazuju, ali jesu u skladu sa teorijom da promijenjena klima donosi veći rizik da nagla promjena vremena može biti malo dramatičnija od onoga na šta smo navikli - objašnjava prof. dr Vladimir Đurđević.
Kratak predah: Šta kažu prognoze?
Mada nam uz aktuelno vrijeme to ne djeluje izgledno, prognoze Republičkog hidrometeorološkog zavoda (RHMZ) kažu da će ovaj oktobar u cjelini biti iznad višegodišnjeg prosjeka, od 0,5 do 1,5 °C.
Slično važi i za čitavu jesen, tokom koje se u nižim predelima očekuje i do 20 letnjih dana sa temperaturama preko 25 °C.
- Jedan hladan talas u oktobru ne znači da su klimatske promjene "zaustavljene" ili da se trend "preokrenuo", radi se samo o kratkotrajnom "predahu" od neuobičajeno visokih temperatura - zaključuje sagovornik, profesor Vladimir Đurđević.
On na kraju dodaje da "dugoročni trend jasno pokazuje da je prosječna temperatura planete i dalje u porastu."
Komentari
Vaš komentar
Naš izbor
Rubrike za dalje čitanje
Potpuna informacija je dostupna samo komercijalnim korisnicima-pretplatnicima i neophodno je da se ulogujete.
Pratite na našem portalu vesti, tendere, investicione projekte, grantove i pravnu regulativu.
Registracija na eKapiji vam omogućava pristup potpunim informacijama i dnevnom biltenu
Naš dnevni ekonomski bilten će stizati na vašu mejl adresu krajem svakog radnog dana. Bilteni su personalizovani prema interesovanjima svakog korisnika zasebno,
uz konsultacije sa našim ekspertima.