Preostalu obalu sačuvati za hotele, a ne za stanove

Crna Gora je do sada imala neplansku izgradnju turističkih kapaciteta i zona stanovanja u primorskom regionu što je izazvalo štetu za održivi razvoj turizma, opteretilo saobraćajnu i komunalnu infrastrukturu, negativno uticalo na prirodu i kvalitet života u turističkim centrima sa najvećom frekvencijom turističkog prometa, navedeno je u Prostornom planu Crne Gore do 2040. godine kojeg je Vlada usvojila u četvrtak prošle sedmice.

Zbog toga su u Planu navedene smjernice da se opštinskim prostorno-urbanističkim planovima ograniči gradnja novih stambenih objekata u zoni od hiljadu metara od morske obale, da se preostale atraktivne neizgrađene lokacije sačuvaju sa luksuzne hotelske komplekse sa sportskih i rekreativnim sadržajima, infrastrukturom i zelenilom, uz zaštitu kulturnog nasljeđa i prirodnih zaštićenih područja.

Cilj svih predloženih mjera u Prostornom planu je da Crna Gora postane visokokvalitetna turistička destinacija sa raznovrsnim vidovima turističke ponude, kako bi ova privredna grana još značajnije uticala na rast brutodomaćeg proizvoda i standarda crnogorskih građana koji do 2040. treba da se izjednači sa prosječnim standardom i kvalitetom života u EU.

- U razvoju se fokus postavlja na proizvod i sadržaj visoke dodane vrijednosti koji uvažava lokalne specifičnosti i regionalne osobenosti Crne Gore i u skladu je s razvojnim potrebama privrede. U tom smislu, potrebno je postići uspjeh pri balansu između zadovoljavanja razvojnog interesa privatnog sektora (koji ima interes za ostvarivanje komercijalnih uspjeha) i javnog interesa čiji je primarni interes očuvanje i optimalna valorizacija ograničenog resursa. Takva varijanta uravnoteženog razvoja u najboljoj mjeri odgovara na dva ključna strateško-razvojna izazova, (1) potrebe za unapređenjem opšte konkurentnosti turističke ponude i (2) očuvanje izuzetno vrijednog resursa prostora. Do danas je ova ravnoteža bila narušena, što je u najvećoj mjeri vidljivo kroz neplansku izgradnju turističkih kapaciteta i objekata sekundarnog stanovanja u Primorskom regionu, ali i nedostatnoj saobraćajnoj i tehničkoj infrastrukturi kao i negativnim uticajima na prirodu i kvalitet života u turističkim destinacijama s najvišom frekvencijom turističkog prometa - zaključuje se u Prostornom planu.

Navodi se i da stambene izgradnja na obali nije doprinijela rastu turističkog prihoda i zbog velike sive ekonomije u ovoj oblasti, a da je istovremeno degradirala prostor, zauzela lokacije za luksuznu turističku ponudu, opteretila infrastrukturu i izazvala ekološke probleme.

- Prostorni planovi u svim regionima, odnosno opštinama Crne Gore treba da usmjere razvoj smještajnih kapaciteta u smjeru diverzifikacije i visokog kvaliteta. To je poseban izazov u smislu kontrole snažnog rasta privatnog smještaja i kapaciteta u nekomercijalnim objektima, primarno u obalnim područjima, koji opterećuju opštu infrastrukturu i u određenom dijelu generišu i druge negativne posljedice, kao što su visoka sezonalnost, niži nivo opšteg kvaliteta proizvoda i dr. Kroz zaštitu prostora, kao temeljnog razvojnog resursa, potrebno je pružiti mogućnost strateški definisanog razvoja, u skladu s destinacijskim pozicioniranjem, ali i temeljnim postulatima održivosti, sa ciljem smanjenja negativnog uticaja na okolinu. Dodatno, u oblastima pod određenim nivoom zaštite, ulaganje u nove ili proširenje postojećih kapaciteta i turističke infrastrukture, mora biti regulisano na osnovu posebnih prostornih i urbanističkih planova za datu oblast - navedeno je u preporukama.

Ukazuju i da se mora voditi računa da pri planiranju i izgradnji turističkih prostora budu zaštićen javni interes u pogledu zaštite životne sredine, kulturnih dobara i socioekonomskih interesa lokalnog stanovništva.

- Turističke zone, odnosno, projekte koji se realizuju u pojedinim zonama, potrebno je na vizuelno i praktično smislen način uklapati u opšti ambijent destinacije i kroz realizaciju projekata pozitivno uticati na uređenje i sofistikaciju širih prostora. Nedostatak opšte infrastrukture kao što su saobraćajnice, kanalizacija, snabdijevanje vodom, električnom energijom i internetom ima snažan negativan učinak na realizaciju turističkih projekata, pa je generalno obezbjeđivanje infrastrukture jedan od ključnih preduslova kontrolisanog i održivog razvoja turizma - navedeno je u Planu.

Kod poreske politike, navedena je preporuka da se većim dažbinama treba sprečavati pretvaranje poljoprivrednog zemljišta i atraktivnih turističkih zona i lokacija u građevinsko zemljište za stanove za tržiše, dok nižim porezima treba podržavati gradnju produktivnih objekata u turizmu.

- U Primorskom je regionu fokus rasta u apsolutnom iznosu postavljen na kapacitetima u hotelima i sličnim objektima, gdje je predviđeno 7.000 novih kreveta, isključivo sa 4 i 5 zvijezdica kategorijama, dok je u nižim kategorijama predviđeno smanjenje kapaciteta. Primorski region zbog izraženog neregistrovanog smještaja ima izražene probleme u odvijanju saobraćaja u ljetnjem periodu, vodosnabdijevanjem, kanalisanjem otpadnih voda, energetikom, pratećim javnim službama i servisima. Potrebno je preduzeti prioritetno mjere za infrastrukturno i komunalno opremanje Primorskog regiona - urbanih središta opština, kako bi se obezbijedio planirani turistički razvoj - navedeno je u planu.

Preporučuje se i da se radi na daljem unapređenju saobraćajne infrastrukture, podizanja kvaliteta ponude, snažnijeg aktiviranja sjevernog regiona i ruralnog zaleđa, kao i da se iskoriste prostorno potencijali za razvoj kulturnog, vjerskog, sportskog i drugih specijalnih vidova turizma.

Planom se predlaže unapređenje infrastrukture zdravstvenih ustanova i razvoja zdravstvenog turizma, razvijanje sektora povezanih sa turizmom kako bi se smanjila uvozna zavisnost (prehrambenu industriju, poljoprivredu, sektor biznis usluga, građevinarstvo, transportnu infrastrukturu), kao i da se ublaži sezonalnost u turizmu i obezbijedi diverzifikacija turističke ponude.

Navodi se i da je potrebno unaprijediti sistem mjerenja i nadzora turističkih kapaciteta, odnosno turističkog prometa kroz napredne digitalne sisteme.

Za prostor uz obalu u Budvi, Bečićima i Petrovcu preporučuju se sanacione mjere, dok se upozorava na sporan kvalitet izgradnje u vezi sa seizmičkim rizikoma (od zemljotresa).

- Preporučuje se sanacija urbanih problema zbog koncentracije turističke i stambene izgradnje u uskom obalnom pojasu, (Budva, Bečići, Petrovac), i dalja kontrola, posebno sa aspekta izraženog seizmičkog rizika i rizika od drugih nepogoda. Preoporučuje se poštovanje obalnog odmaka pri planiranju i izgradnji objekata, zaštita plaža i mora od zagađenja - navedeno je u preporukama za ovaj dio obale.

Posebne mjere se predviđaju za više turističkih lokaliteta.

- Posebnu pažnju na detaljnijem planskom nivou posvetiti prirodno vrijednim zonama Buljarice, ostrva Sveti Nikola, Sveti Stefan, Miločer, gdje se može razvijati turizam, uz očuvanje posebnih prirodnih karakteristika prostora i poštovanje svih ograničenja sa aspekta zaštite prirodnih i kulturnih vrijednosti, kroz održivu izgradnju, u skladu sa svim ekološkim principima - navedeno je u Planu.