Kompanije u evrozoni oklijevaju sa povećanjem cijena

Kompanije u evrozoni imaju sve više poteškoća da povećaju cijene svojih proizvoda jer su potrošači, opterećeni rastom troškova goriva, postali veoma osjetljivi na poskupljenja, pokazalo je istraživanje Evropske centralne banke (ECB). Dodatni pritisak predstavlja sve jača konkurencija kineskih proizvođača, koji nude inovativne proizvode po nižim cijenama.

Anketa, sprovedena među 76 velikih kompanija izvan finansijskog sektora, potvrdila je ocjenu ECB da se rast cijena energenata za sada nije značajnije prenio na širu inflaciju, zarade i dugoročna inflaciona očekivanja. Zato je centralna banka zadržala kamatne stope nepromijenjenim, ali je ostavila mogućnost njihovog povećanja u septembru, prenosi Reuters.

Kompanije su u periodu do juna povećavale cijene manje nego što su očekivale, a sličan trend predviđaju i za tekući kvartal. Oko 40% ispitanih navelo je da su cene u njihovim sektorima porasle, posebno kod međuproizvoda i transporta, dok su cene petrohemijskih proizvoda skočile između 20 i 30%.

Međutim, firme koje posluju direktno sa potrošačima navode da gotovo da nisu uspele da prenesu više troškove na kupce, jer domaćinstva pažljivo vode računa o potrošnji. Zbog jeftinijeg uvoza iz Azije, cijene pojedinih elektronskih proizvoda čak su pale, pa oko 40% kompanija bilježi smanjenje profitnih marži.

Prema navodima ECB, trgovci prehrambenim proizvodima primjećuju da veći izdaci za gorivo ostavljaju potrošačima manje novca za ostalu kupovinu, zbog čega se sve češće odlučuju za robne marke trgovinskih lanaca umesto poznatih brendova. Istovremeno, razvoj vještačke inteligencije podstiče nova ulaganja, ali evropske proizvodne kompanije sve više investiraju u Aziju i istočnu Evropu, umesto u zemlje evrozone, zbog zabrinutosti za konkurentnost.

Prema anketi ECB, očekivanja u vezi sa inflacijom u evrozoni ostala su uglavnom nepromenjena tokom prethodna tri mjeseca, a rast cijena bi trebalo da počne brže da usporava naredne godine i da se vrati na ciljanih dva odsto tokom 2028. godine.

Inflacija se već mjesecima kreće oko tri odsto, prije svega zbog visokih cijena energenata, ali većina ekonomista smatra da je rast cena blizu vrhunca i da će se postepeno približavati cilju centralne banke. Anketa pokazuje da se za ovu godinu i dalje očekuje prosečna inflacija od 2,7%, dok je procena za 2027. blago povećana sa 2,1 na 2,2%, pre nego što u 2028. dostigne dva odsto.

Anketa je pokazala i slabije izglede za privredni rast evrozone. Prognoza rasta za ovu godinu smanjena je sa jedan na 0,6%, dok je procjena za narednu godinu korigovana sa 1,3 na 1,2%, što potvrđuje da se ekonomija i dalje oporavlja sporije nego što se ranije očekivalo.