Vlada sprema državnu kompaniju za domen .me - Akti za osnivanje u roku od šest meseci

Prema Informaciji o budućem modelu upravljanja domenom, Ministarstvo ekonomskog razvoja trebalo bi da, u saradnji sa ministarstvima finansija i javne uprave, u roku od šest mjeseci pripremi odluku o osnivanju kompanije, statut i ostala pravna, organizaciona i operativna akta.

Predloženo je osnivanje jednočlanog akcionarskog društva sa minimalnim osnovnim kapitalom od 25.000 EUR i dvodomnim sistemom upravljanja.

Funkciju skupštine obavljalo bi pet osoba koje Vlada imenuje na dvije godine, dok bi kompanija imala nadzorni odbor i upravu. Najmanje trećina članova nadzornog odbora morala bi biti nezavisna, a bili bi formirani i posebni odbori za reviziju, imenovanja i naknade.

Članovi nadzornog odbora i uprave birali bi se na osnovu javnih konkursa. Nadzorni odbor imenovao bi upravu, dok bi za raspolaganje imovinom od posebnog značaja i promjene u kapitalu bila potrebna prethodna saglasnost Vlade.

Cilj novog modela je da država zadrži kontrolu nad strateškim upravljanjem domenom, bazom podataka, pravilima registracije, odnosima sa registrarima, finansijama i bezbjednosnim politikama.

U Vladinom dokumentu domen .me označen je kao resurs od posebnog javnog interesa, dio kritične informacione infrastrukture i važan element digitalnog suvereniteta Crne Gore. Osim tehničkog značaja za funkcionisanje interneta, domen ima komercijalnu vrijednost na međunarodnom tržištu i državi godinama obezbjeđuje značajne prihode.

Iako bi upravljanje domenom formalno preuzela državna kompanija, Vlada u početnoj fazi ne planira da kompletan tehnički sistem gradi samostalno. Od tri analizirana rješenja izabran je model potpunog outsourcinga tehničkog dijela registra. To znači da bi specijalizovani međunarodni operator obezbjeđivao registry platformu, DNS infrastrukturu, DNSSEC, monitoring i bezbjednosne servise.

Državna kompanija bi, sa druge strane, bila formalni operator domena, upravljala politikama registra i ugovorima sa registrarima, nadzirala međunarodnog partnera i obezbjeđivala usklađenost sa pravilima organizacija ICANN i IANA. Vlada je ovaj model ocijenila kao najbrže i operativno najmanje rizično rješenje za preuzimanje kontrole nad domenom. Istovremeno, on bi mogao predstavljati prelaznu fazu ka hibridnom sistemu, u kojem bi država postepeno preuzimala veći dio tehničkih funkcija.

Potpuno samostalno upravljanje trenutno nije ocijenjeno kao realno zbog potrebnih kapitalnih ulaganja, dugog perioda razvoja i nedostatka dovoljnog broja specijalizovanih kadrova.

Za nastavak nesmetanog funkcionisanja domena .me potrebno je zaključiti tranzicioni sporazum sa sadašnjim operatorom registra, kompanijom doMEn. Ministarstvo ekonomskog razvoja trebalo bi da predlog tog sporazuma dostavi Vladi u roku od 60 dana. Njime bi bilo obezbijeđeno kontinuirano održavanje registra i baze podataka, funkcionisanje DNS infrastrukture, tehnička podrška registrarima i primjena bezbjednosnih standarda do početka rada nove državne kompanije.

Tranzicioni period trebalo bi da omogući formiranje organa upravljanja, zapošljavanje kadrova, izbor tehničkog partnera i postepenu migraciju funkcija, bez prekida usluga ili ugrožavanja stabilnosti nacionalnog domena. Dosadašnji ugovor sa kompanijom doMEn istekao je 31. marta 2023. godine. Vlada je u junu iste godine raspisala javni poziv za izbor novog agenta registracije, ali je postupak zaustavljen zbog sudskog spora, koji je u decembru 2025. pravosnažno okončan u korist države. Nakon toga je procijenjeno da su se pravne, tržišne, tehnološke i bezbjednosne okolnosti bitno promijenile i da postupak treba poništiti, a upravljanje domenom organizovati kroz novi institucionalni model.

Vlada ne navodi koliko će koštati osnivanje i početak rada kompanije, koliko će zaposlenih imati niti kolika će biti vrijednost ugovora sa međunarodnim tehničkim operatorom.

Najavljeno je da će finansijske projekcije biti izrađene tokom pripreme odluke o osnivanju. One bi trebalo da obuhvate očekivani broj registracija, prihode, troškove tehničkih usluga, broj zaposlenih i obim poslova koje će državna kompanija obavljati samostalno. U dokumentu se procjenjuje da bi kompanija, zbog komercijalnog potencijala domena .m", mogla da posluje održivo i operativne troškove pokriva prihodima ostvarenim na tržištu. Konačna potvrda takve procjene, međutim, zavisiće od finansijskog plana i uslova pod kojima bude angažovan budući tehnički partner.