Cene plastike uzletele zbog zastoja u Ormuskom moreuzu

Cene plastike i polimera uzletele su na najviše nivoe u četiri godine, zbog zastoja u Ormuskom prolazu.

Kroz ovaj moreuz godišnje prolaze petrohemijski proizvodi u vrednosti od 20 do 25 milijardi dolara, procenjuje holandski Rabobank, što navodi na zaključak da bi dugotrajniji poremećaji mogli primorati proizvođače da više troškove prebace na krajnje potrošače.

Sve kompanije koje ih uvoze sa Bliskog istoka, a to je, može se reći, gotovo ceo svet, izgubile su velikog dobavljača i sada se takmiče za zamenske sirovine po znatno višim cenama, upozorava analitičar OPIS-a Joel Morales.

Predvođen Saudijskom Arabijom, Bliski istok činio je u 2025. više od 40 odsto globalnog izvoza polietilena, a snabdeva gotovo sve regione sveta, uz izuzetak Severne Amerike.

Rast cena i poremećaji u snabdevanju

Cene ključnih plastičnih materijala, poput polietilena (PE) i polipropilena (PP), snažno su porasle od početka sukoba, prateći rast troškova sirove nafte i drugih sirovina.

Globalna logistika postala je neizvesna, kaže izvršni direktor američkog Dowa Džim Fiterling, uz procenu da je polovina svetske ponude polietilena na udaru zbivanja na Bliskom istoku.

Analitičari upozoravaju da bi eventualno potpuno zatvaranje Ormuskog prolaza moglo poremetiti isporuke oko 1,2 miliona barela specijalnog derivata nafte i dodatno ograničiti dostupnost važne sirovine za petrohemijsku industriju.

Maksim Sonin sa Univerziteta Stanford ističe kako nagli rast cena odražava veći "dodatak na rizik", a na udaru je pre svega Azija zbog snažne zavisnosti od derivata nafte kao osnovne sirovine za proizvodnju plastike.

U Aziji najviše su izloženi Japan, Južna Koreja i Indija.

Prednost Severne Amerike

Proizvođači plastike u Aziji i Evropi muče se sa većim troškovima sirovina i manjom zaradom, budući da se u velikoj meri oslanjaju na uvoz sa Bliskog istoka.

U Evropi dodatni problem predstavlja raskorak između rastućih cena nafte i postojećih ugovornih cena, što otežava prenos troškova na kupce.

Severna Amerika, pak, uživa relativnu prednost zahvaljujući dostupnosti sirovina.

Cene PE-a i PP-a znatno su porasle od početka sukoba, kaže finansijski direktor američkog proizvođača petrohemikalija LyondellBasella Agustin Izquierdo, ali narudžbine za april ipak su najbolje u sedam meseci.

Plastika se u SAD-u, prema podacima ministarstva energetike, uglavnom proizvodi iz prirodnog gasa i srodnih sirovina.

U drugim delovima sveta proizvođači se uglavnom oslanjaju na derivate nafte.

Više od polovine američkog polietilena ide u izvoz, pa proizvođači ostvaruju iznadprosečnu zaradu.

Teret snose potrošači

Rastući troškovi već se prelivaju na krajnje potrošače.

Američki Celanese podigao je cene, a Dow najavljuje još više cene polietilena.

Evropske kompanije, poput BASF-a i Wacker Chemieja, takođe prate trend poskupljenja, a nemački Lanxess otišao je i korak dalje, podigavši cene specijalnih aditiva i plastifikatora i do 50 odsto, pozivajući se na kontinuirani rast troškova.

Pritisak se oseća i izvan industrije plastike, pa je tako indijski proizvođač flaširane vode Bisleri podigao cene za 11 odsto, dok Ecolab uvodi dodatne energetske naknade od 10 do 14 odsto.

Analitičari upozoravaju da bi rast ulaznih troškova mogao oslabiti potražnju za sekundarnim proizvodima i dodatno pojačati inflacione pritiske na globalnom nivou.

Dugoročno gledano, tržište plastike moglo bi se konsolidovati, kaže Sonin, uz jačanje velikih proizvođača sa nižim troškovima proizvodnje.

Rabobank

Dow

Celanese

BASF

Wacker Chemie

Lanxess

Univerzitet Stanford

Bisleri

Ecolab

Ormuski moreuz

Maksim Sonin

plastika

cene plastike

cene polimera

polietilen

polipropilen

rat na Bliskom istoku

rast cena pastike

proizvodnja plastike