BiH uz ugalj i obnovljive izvore može vratiti status izvoznice struje - Šta pokazuje analiza struke

Rudnici uglja u Bosni i Hercegovini bi u 2026. godini trebalo da iskopaju i termoelektranama isporuče više od 1,5 miliona tona uglja u odnosu na minulu godinu čime bi se neutralisao debalans u proizvodnji električne energije i povratio status izvoznika struje, navodi se u analizi koju je pripremio ekspert za energetiku Edhem Bičakčić.

Prošle godine u BiH proizvodnja električne energije iznosila je 14,4 TWh, od čega su javna preduzeća proizvela 10,5 TWh, dok su nezavisni proizvođači proizveli 3,9 TWh. Udio nezavisnih proizvođača, koji su privatne investicije, u proizvodnji električne energije u Bosni i Hercegovini iznosi 27 procenata.

Tokom 2025. godine u pogon su stavljeni novi privatni proizvodni objekti i to vjetroelektrane Ivan Sedlo i Oštrc, te fotonaponske elektrane Brotnjo, Pozitron, Ecco Solar, Mim Energija, očekivane godišnje proizvodnje gotovo 300 GWh. Ovi proizvodni objekti kao i novi priključeni na distributivni sistem održali su nivo ukupne proizvodnje u BiH na nivou 2024. godine, iako je zabilježen pad hidro i termo proizvodnje.

U analizi se dodaje da je deficit električne energije kod javnih elektroprivrednih kompanija, u odnosu na potrebe, iznosio 1,7 TWh, što znači da su morali otkupljivati ili nabavljati električnu energiju na tržištu. Elektroprivreda HZHB je imala proizvodnju na nivou svoje potrošnje.

Proizvodnja energije u Elektroprivredi BiH (EPBiH) u 2025. godini je smanjena za 23 posto u odnosu na plan prema elektroenergetskom bilansu (EEB) za 2025. godinu, a četiri posto u odnosu na Revidovani plan poslovanja JP EPBiH za period 2025.-2027. godina u dijelu koji se odnosi na 2025. godinu, najviše zbog nedostatka uglja, koji je manji za 18 posto u odnosu na plan prema EEB-u za 2025. godinu, a četiri posto u odnosu na Revidovani plan poslovanja JP EP BiH za 2025. Za termoelektrane u Federaciji BiH je u 2025. godini od planiranih pet miliona tona isporučeno 4,16 miliona tona uglja, uključujući i količine nabavljene od Lagera iz Posušja. Zato EPBiH treba milion tona dodatnog uglja da bi bez energetskog deficita zatvorila energetski bilans u 2026. godini. Treba znati da je EPBiH od 2026. godine preuzela snabdijevanje Brčko distrikta sa 300 GWh.

Kod Elektroprivrede Republike Srpske, kako se navodi u analizi, deficit je uzrokovan pogonskom nespremnosti termoelektrana i nedostatkom uglja u TE Ugljevik i obavezama prema Elektrogospodarstvu Slovenije, jer su im samo u prošloj godini morali isporučiti 400 GWh električne energije, plus finansijske obaveze po arbitraži. TE Stanari ima uredno snabdijevanje ugljem i stabilnu proizvodnju od 2 TWh, dok TE Gacko i TE Ugljevik imaju 12 procenata manju proizvodnju u odnosu na energetski bilans. Termoelektrane u Republici Srpskoj su od planiranih šest miliona tona uglja dobile 5,5 miliona.

Bičakčić je naglasio da završni računi elektroprivreda za 2025. godinu neće biti sjajni i da je zbog toga važno da se što hitnije dođe do rješenja koje bi oporavilo rudnike i zaustavilo deficit, te postiglo da proizvodnja energije kod javnih elektroprivrednih preduzeća bude jednaka njihovoj potrošnji.

Elektroprivreda HZHB

Elektroprivreda BiH

Elektroprivreda Republike Srpske

TE Ugljevik

Edhem Bičakčić

proizvodnja struje

izvoz struje

proizvodnja struje iz uglja

obnovljivi izvori energije

VE Ivan Sedlo

VE Oštrc

FE Brotnjo

FE Pozitron

FE Ecco Solar

FE Mim Energija

poslovanje elektroprivreda u 2025

energetski deficit