Koje tajne krije najstarije arheološko utvrđenje u Timočkoj krajini?

Kasnoantičko vojno utvrđenje Timakum minus u selu Ravna najznačajniji je arheološki lokalitet na području opštine Knjaževac. Prve podatke o njemu zabeležili su u 19. veku Stevan Mačaj i Feliks Kanic, a prva sistematska istraživanja počela su tek 1975. godine. Pola veka rada na otkrivanju tajni Timakum minusa, knjaževački Zavičajni muzej obležio je izložbom "Timakum – riznica sećanja".

Utvrđeni grad Timakum minus trajao je od prvog do petog veka, najstariji je rimski vojni objekat u Timočkoj krajini i jedno od najstarijih antičkih utvrđenja u Srbiji.

- Tu se jasno vidi kako se transformiše jedno vojno utvrđenje, kako se transformiše u jedno naselje, u jedan grad, jer je Ravna, odnosno Timakum minus, bio značajan za privredni sistem ovog prostora jer su tu bili rudokopi na dohvat tog lokaliteta, tako da je ta istorijska enklava dokument kako evoluiraju naselja i kako nastaje urbanistički kontekst, kako nastaje uopšte arhitektonski kontekst i razvoj jednog naselja - kaže Sima Gušić, arhitekta.

Istraživanja Timakum minusa, koja uz podršku Ministarstva kulture, sprovode Zavičajni muzej i Arheološi institut u Beogradu bila su najviše usmerena na južnu kapiju koja je konzervirana i sačuvana od urušavanja.

- Otkriveni su, pre svega, bedemi utvrđenja. Znači čitava unutrašnjost utvrđenja još uvek nije otkrivena, samo jedan objekat za koji se pretpostavlja da je žitnica i u stvari mi upravo rešavamo tu tajnu, da li je to žitnica, da li je to štabska zgrada i ujedno, ono što je jako važno, pripremamo taj objekat za konzervaciju - navodi autor izložbe arheolog Bojana Ilijić, viši kustos Zavičanog muzeja u Knjaževcu.

Rezultati ostalih istraživanja i pronađeni premeti prvi put se pokazuju javnosti izložbom Timakum – riznica sećanja.

- Hteli smo da prikažemo život ljudi koji su obitavali na ovim prostorima još u antičko doba, da uhvatimo ono nematerijalno, jer arheolozi pronalaze arheološke materijalne ostatke, ali mi između redova tumačimo kakav je u stvari bio život nekad na ovim prostorima - kaže arheolog Bojana Ilijić.

Povodom obeležavanja jubileja arheoloških istraživanja u Ravni snimljen je i dokumentarni film o rekonstrukciji i konzervaciji južne kapije utvrđenja.