Ambijent patrijarhalne zajednice u Knjaževcu - Preseljenjem kuće "Gazdića" nastavljeno uređenje Arheo-etno parka u Ravni

Zavičajni muzej Knjaževac kroz različite projekte i programe, samostalno i u partnerstvu, uz podršku lokalne zajednice, države i različitih fondova vrši stalno uređenje Arheo-etno parka u Ravni.

Uređen je parkovski prostor, napravljena je nadstrešnica za grnčarsku radionicu, pomoćna šupa za alat i drugi materijal, u istraživačkoj stanici-školi su napravljeni toaleti i uređene još dve spavaone, izgrađena je kopija kuće "Gazdića", izgrađen je parking i prilaz, napravljena je arheo-eko sonda za decu, obeležen je lapidarijum...

Ovo su samo pod nekih poslova koji su u poslednje vreme sprovedeni na uređenju Arheo-etno parka u knjaževačkom selu Ravni.

Ovaj park nalazi se na 8 km severno od Knjaževca, na jugoistočnim padinama Tupižnice. Najstarije kuće u selu sagrađene su početkom XIX veka, kao i zgrada škole (1906.), koja je danas i sama spomenik kulture. Na izbor ovog sela za smeštaj arheo-etno parka uticala je blizina lokaliteta-antičkog naselja Timacum Minus.

Timacum Minus (Ravna, Kuline ili Gradište) predstavlja rimsku naseobinu čiji temelji datiraju iz prvog veka naše ere i traju kasnije do Justinijanove obnove carstva u VI veku (mada ima dokaza da su ovde vojne jedinice rimskih legionara boravile i pre ovog veka). Lokalitet se nalazi nadomak sela Ravne, severno od Knjaževca u ravni leve obale Timoka na jugoistočnim padinama planine Tupižnice.

Park obuhvata nekoliko celina:

• tvrđavu (od I do VI veka nove ere) - koja je služila kao logor rimske pomoćne jedinice - kohorte i primala je od 500 do 1.000 vojnika, pešaka i konjanika;
• terme (II vek nove ere);
• lapidarium - nalazi se u školskom dvoristu u Ravni i obuhvata zbirku kamenih spomenika pronađenih prilikom arheoloških istraživanja u periodu od 1975-1990. god.

Kada su u pitanju planovi za naredni period, kustos Zavičajnog muzeja Knjaževac Milena Milošević-Micić za "eKapiju" kaže da se i dalje radi na obrazovnim i smeštajnim kapacitetima, da se uredi učionica i laboratorija, uredi velika spavaona, da se održavaju i uređuju objekti narodnog graditeljstva i da se modernizuju postavke.

Investitori predviđenih radova su Zavičajni muzej, SO Knjaževac, i ako podrže predložene projekte, nadležna ministarstva - kulture, ekonomije, lokalna samouprava i fondovi.

Gazdića kuća

Opština Knjaževac je nedavno finansirala preseljenje i izgradnju kuće "Gazdića" iz sela Radičevac u Arheo-etno park u Ravni.

Posao je poveren vlasotinačkom preduzeću "Sloga".

Kako kaže Milošević-Micić za naš portal, ovim preseljenjem kuće Park dobija turistički info centar, konferencijsku salu, smeštajne kapacitete - dva aprtmana, suvenirnicu i kafeteriju.

Stara planina

Svi radovi na uređenju pomenutog parka su u vezi sa projektom Stare planine. Program Obrazovna avantura Zavičajnog muzeja Knjaževac - dolinom Timoka podno Stare planine podržan je od Zajedničkog programa UN Održivi turizam u funkciji ruralnog razvoja, tačnije UNICEF-a kao vid podrške razvoju obrazovnog turizma baziranog na aktivnom učenju.

Turistički potencijal

- Arheo-etno park i muzej Stare planine u staroj školi u selu Balta Berilovac kao i posebni programi Zavičajnog muzeja Knjaževac u velikoj meri doprinose razvoju turizma u opštini, naročito kulturnom, obrazovnom i omladinskom turizmu - zaključuje naša sagovornica.

Etno park u Ravni ilustruje ambijent patrijarhalne zajednice - zadruge XIX veka sa stambenim i privrednim zgradama kao njenim delovima. Etnografska zbirka dvopređnih vunenih čarapa, Vidosave i Svetozara Popovića, jedinstvena je u svetu, proglašena je spomenikom kulture Srbije 1965. godine

Prva istraživanja datiraju iz 1899. godine (Antun fon Premerštajn i Nikola Vulić), dok u novije vreme ona počinju 1975. godine pod pokroviteljstvom Arheološkog instituta iz Beograda i Zavičajnog muzeja iz Knjaževca. Desetine primeraka rimskih spomenika karakterističnih po natpisima koje nose (žrtvenika, carskih počasnih natpisa, nadgrobnih stela i sl.), kao i brojni primerci antičke bronzane i mermerne skulpture, reljefi i drugi predmeti visoke umetničke i zanatske vrednosti, pronađeni su u toku ovih sistematizovanih naučno-istraživačkih radova, ali i ne mali broj prilikom poljoprivrednih radova na selu.

Jedan deo ove bogate kolekcije čuva se danas u muzejima u Beogradu, Nišu, Zaječaru i Knjaževcu. O konzervaciji i restauraciji brine Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Niša. Iz sačuvanih opisa i planova vidi se da je dominantan položaj zauzimalo utvrđenje sa visokim, dobro sačuvanim bedemima i kulama. U neposrednoj okolini razvijalo se naselje (20 hektara) sa objektima za stanovanje, vilama, hramovima, termama...