Zaboravljena kapija Šumadije - Tvrđava Jerinin grad, nadomak Trstenika, više od pola veka zaštićeno dobro, ali i dalje propada

(Jerinin grad)

Na levoj obali Zapadne Morave, nadomak Trstenika, među hrastovima i brestovima, na uzvišenju, skriven od očiju javnosti, vekuje zapušten drevni grad. Od davnina ga je zbog uspomene na mukotrpno zidanje u vreme despotice Irine Đurđević, narod prozvao Jerinin grad, a pod tim imenom, s ciljem da ga istraži, zaštiti, i sačuva od daljeg propadanja, udružilo se pedesetak Trsteničana i meštana sela Grabovac, u čijem se ataru on nalazi.

Do oronulih zidina negdašnjeg utvrđenja, ekipa "Novosti", u pratnji Jelene Kandić iz Brestovca, jednog od članova Udruženja stigli veoma strmom, i na trenutke, zbog kamenitog tla i otrovnih gmizavaca opasnom polukilometarskom stazom, odakle "puca" pogled na zapadnomoravsku kotlinu, Trstenik i okolna sela.

Stopljen u krajolik, drevni grad koji se prostire na oko hektar površine, spada, nažalost, u red najvećih neistraženih lokaliteta na tlu Šumadije. Očuvano je, u većoj ili manjoj meri, oko 350 metara zidova, debljine dva, i do osam metara visine. O gradu nema mnogo pisanih svedočanstava, ali se prepostavlja da je reč o antičkom utvrđenju, na čijim temeljima je ponikao srednjevekovni grad. Veruje se da se jedan od zidova spuštao čak do obale Zapadne Morave. Drugi je bio brodolik, nalik Magliču, dok je donji deo grada predstavljao trapezasto proširenje. U podgrađu, na mestu i danas zvanom Brod, a prema podacima iz turskih popisa, vršenih nekoliko decenija posle pada Srbije u ropstvo, nalazila se važna drumsko-rečna raskrsnica, sa koje su ubirani veći prinosi, nego sa tadašnjih skela kod današnjeg Kraljeva. Najstariji sačuvani plan osnove grada, koji je ostavio seoski učitelj Teodor Bušetić, nalazi se u zborniku Jovana Cvijića "Naselja srpskih zemalja", i govori o dužini gradskih zidina od 1.000 metara.

Utvrđenje se nalazi na oko tri kilometra od centra Trstenika, toliko ga deli i od slavnog srednjovekovnog manastira Ljubostinje, a desetak kilometara od Vrnjačke Banje. Blizu su mu duhovni i graditeljski biseri, manastiri Veluće i Kalenić. Entuzijasti, koji su se marta 2009. godine udružili, u nameri da otmu od zaborava i zuba vremena ovo, još tajnovito utvrđenje, potražili su ruku spasa - počev od trsteničke opštine, sve do nadležnih u Republici.

- Konkurisali smo 2009. i od Ministarstva kulture, u vreme Nebojše Bradića, dobili nešto sredstava. Izveli smo nekoliko akcija seče šume i raščišćavanja terena, kako bi zidine grada ugledale svetlost dana. U dva navrata su na Jerininom gradu održane viteške igre. Započeta su i arheološka iskopavanja. Ove godine je sve stalo. Ni dinara - razočarano objašnjava Aleksandar Kandić, osnivač udruženja.

On apeluje na sve nadležne i sve ljubitelje istorijskog nasleđa da pomognu, kako bi Jerinin grad bio sačuvan.

Kamenolom pod gradom

To što je Jerinin grad, na obroncima Gledićkih planina, za nepokretno kulturno dobro bio proglašen marta, daleke 1950. godine, ostalo je mrtvo slovo na papiru, priča Aleksandar Kandić, a svedoče i razvaline. Grad je paljen, razvaljivan bombama, pošto je kamenolom otvoren ispod samih njegovih zidina. Seljaci su odnosili kamenje, te zidali obore. Pustošenje je prestalo tek nedavno. Udruženje ima ogromnu želju da od njega načini važnu tačku na turističkoj mapi Trstenika, kažu zaljubljenici u ovu, nebrigom društva prekrivenu baštinu.

(Napomena: tekst je preuzet iz lista "Novosti" od 11.06.2011)