Evropa Nostra: Bistričke vodenice na listi naugroženijih spomenika kulturnog nasleđa

Selo Bistrica se nalazi pored regionalnog puta koji povezuje centar Braničevskog okruga sa Žagubicom i Borom. Leži na istoimenoj reci, a od grada je udaljeno desetak kilometara. Deo sela Bistrice od oko 156 katastarskih parcela utvrđeno je 1987. godine za kulturno dobro od velikog značaja. To je kulturno – istorijska celina u čijem sklopu su tri valjarice, deset vodenica, crkva sa crkvištem, salaš, pet kuća, od kojih je jedna sa pomoćnim zgradama, zatim zgrada mesne zajednice , stare škole i mehane. Danas to predstavlja najuređeniji deo sela, a crkva , kroz istoriju poznata pod imenom Đerinac, crkvena porta i okolina crkve mesto je okupljanja. Posebno u danima svetkovina ovde se okupljaju ne samo meštani i njihovi gosti, već i ostali stanovnici opštine i Homolja. Tada bi se slučajnom namerniku moglo učiniti da je zalutao u vremenu i na čudan način stigao u 18. i 19. vek, jer sve što vidi podseća ga na to vreme : frulaš i kolo, šarene nošnje Srba i Vlaha, tezge gde se mogu probati i kupiti med i rakija, ali i rakijske kace i burad, grnčarija, “ težinjavo platno“, ručno tkani ćilimi, vuna i kožusi, zvona i praporci, opanci od svinjske i goveđe kože…

A malo niže od crkvene porte, u ambijentu netaknute prirode, na planinskoj reci Bistrici, u dužini od 5 kilometara, od njenog izvora u podnožju planine Veliki Sumorovac pa do njenog izlaska iz sela, nalaze se vodenice i valjarice. (https://topetrovacnamlavi.com/)