Euro model u praksi: Tri ilustrativna scenarija na primjeru hipotetičke kompanije sa 10 zaposlenih

Privredna komora Crne Gore od najave "Euro modela" intenzivno razgovara sa privrednicima i sektorskim udruženjima o očekivanim efektima predloženih rješenja na poslovanje, zaposlenost i konkurentnost domaće privrede. Kako je saopšteno, privreda ne osporava cilj daljeg rasta zarada i životnog standarda građana. Međutim, održiv rast plata mora pratiti rast produktivnosti i ekonomskih rezultata, kao i sposobnost kompanija da dugoročno finansiraju veći trošak rada.

Komora je uradila tri ilustrativna scenarija efekta primjene Euro modela na primjeru hipotetičke kompanije sa 10 zaposlenih: 1 sa osnovnom školom, 6 sa srednjom školom i 3 sa fakultetom, od kojih je jedan početnik. Struktura zaposlenih je ista u sva tri scenarija. Obračun obuhvata ukupna sredstva potrebna za isplatu neto zarada: porez na dohodak, prirez (obračunat po stopi od 15%, koja se primjenjuje u Podgorici) i doprinose koji se plaćaju na zaradu, po važećim propisima i po predloženim izmjenama.

Scenario 1: svi zaposleni na zakonskom minimumu. Svih deset zaposlenih danas prima važeći minimalac: 600 EUR zaposleni sa osnovnom i srednjom školom, a 800 EUR zaposleni sa fakultetom. Po Euro modelu moraju primati najmanje 1.000 EUR, 1.250 EUR i 1.400 EUR. Ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 7.537 EUR na 13.448 EUR mjesečno, odnosno sa 90.450 EUR na 161.371 EUR godišnje. To je 70.921 EUR više godišnje, ili rast od 78,4%.

Scenario 2: zaposleni sa različitim zaradama, povećanje samo do zakonskog minimuma. Zaposleni sa osnovnom školom danas ima neto zaradu od 600 EUR. Kod zaposlenih sa srednjom školom 1 izvršilac ima 600 EUR, 1 izvršilac 700 EUR, 2 izvršioca po 800 EUR, 1 izvršilac 900 EUR i 1 izvršilac 950 EUR. Kod zaposlenih sa fakultetom početnik ima 800 EUR, 1 izvršilac 1.100 EUR i 1 izvršilac 1.300 EUR. Ako poslodavac zarade podigne samo do novog zakonskog minimuma, zaposleni sa osnovnom školom prima 1.000 EUR, svih 6 izvršilaca sa srednjom školom po 1.250 EUR, a sva 3 izvršioca sa fakultetom po 1.400 EUR. Ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 10.107 EUR na 13.448 EUR mjesečno, odnosno sa 121.289 EUR na 161.371 EUR godišnje. To je 40.083 EUR više godišnje, ili rast od 33,0%. U tom slučaju svi zaposleni istog nivoa kvalifikacije primaju istu zaradu, bez obzira na to koliko su do sada zarađivali.

Scenario 3: ista kompanija, uz očuvanje odnosa među zaradama. Zaposlenom sa osnovnom školom zarada raste sa 600 EUR na 1.000 EUR, odnosno za 66,7%. Da bi ostali zaposleni zadržali isti procentualni odnos prema toj zaradi, i njihove zarade će porasti po istoj stopi, a tamo gdje je to manje od novog zakonskog minimuma, do iznosa minimuma. Tako kod zaposlenih sa srednjom školom 1 izvršilac sa 600 EUR i 1 izvršilac sa 700 EUR prelaze na 1.250 EUR, 2 izvršioca sa 800 EUR na po 1.333 EUR, 1 izvršilac sa 900 EUR na 1.500 EUR i 1 izvršilac sa 950 EUR na 1.583 EUR. Kod zaposlenih sa fakultetom početnik prelazi sa 800 EUR na 1.400 EUR, 1 izvršilac sa 1.100 EUR na 1.833 EUR i 1 izvršilac sa 1.300 EUR na 2.167 EUR. U tom slučaju ukupna sredstva potrebna za isplatu zarada rastu sa 10.107 EUR na 15.637 EUR mjesečno, odnosno sa 121.289 EUR na 187.647 EUR godišnje. To je 66.359 EUR više godišnje, ili rast od 54,7% u odnosu na sadašnje stanje, odnosno 16,3% više nego u drugom scenariju. Ta razlika je cijena očuvanja odnosa među zaradama zaposlenih.