Građani uzeli keš kredita za skoro 600 mil EUR - Banke za 11 mjeseci odobrile skoro dvije milijarde pozajmica

Banke u Crnoj Gori od početka godine do kraja novembra odobrile su skoro dvije milijarde eura novih kredita, što je za 400 miliona ili 25% više nego u istom periodu lani. Građani su gotovinskih nenamjenskih kredita uzeli za 575 mil EUR, što je rast za 30% ili za 130 miliona u odnosu na iste mjesece prošle godine, pokazuju podaci iz izvještaja Centralne banke.

Privreda je najviše koristila kredite za održavanje likvidnosti i njih je podigla u vrijednosti od 550 mil EUR, za oko 80 miliona ili 17% više nego lani. Istovremeno je za realizaciju investicionih programa uzeto kredita u vrijednosti 195 mil EUR, a za nabavku osnovnih sredstava 85 miliona.

Drugi najznačajniji kreditni program koji su koristili građani bili su stambeni krediti i njih su za ovih 11 mjeseci podigli u vrijednosti od 203 mil EUR, to je za 47 miliona ili 30% više nego u istom periodu lani.

Prema podacima Monstata, prosječna cijena kvadrata stana u novogradnji u trećem kvartalu ove godine (jul, avgust, septembar) iznosila je 2.228 EUR, što je rast od 20% u odnosu na isti period prošle godine kada je koštao 1.854 EUR.

Cijena stambenog kvadrata u proteklih pet godina porasla je za duplo. Predstavnici građevinskog sektora ranije su za "Vijesti" kazali da cijene stanova rastu zbog velikog interesovanja stranaca koje traje već tri-četiri godine, ali i da u posljednjih godinu-dvije postoji veće interesovanje građana koji stanove kupuju preko stambenih kredita jer su mnogi zbog rasta plata i povećanja granica minimalne zarade postali kreditno sposobni. To potvrđuje i statistika, jer su za 11 mjeseci 2021. godine, kada je prosječna neto zarada iznosila 530 eura, a cijena kvadrata bila oko 1.200 eura, građani podigli stambenih kredita u vrijednosti 80 mil EUR.

Slično se dešava i kod potrošačkih kredita. Građani su u 2021. podigli potrošačkih kredita u vrijednosti od 226 mil EUR, dok je sada ta suma dva i po puta veća.

Podaci iz izvještaja Centralne banke pokazuju da je u proteklih godinu dana došlo do značajnog pada efektivnih kamatnih stopa na kredit za fizička lica, dok su neznatno porasli za privredu - pravna lica.

Prosječna efektivna kamatna stopa (nominalna plus ostali troškovi kredita) na kredite odobrene građanima u novembru ove godine iznosila je 6,91%, dok je u istom mjesecu prošle godine bila 7,40%. Na novoodobrene gotovinske kredite ova kamata je u novembru prošle godine iznosila 8,22%, dok je sada 7,99%. Za stambene kredite za ovaj uporedni period efektivna kamatna stopa je smanjena sa 5,57% na 5,43%.

Za privredu, prosječna efektivna kamatna stopa u novembru prošle godine iznosila je 4,71%, dok je u istom mjesecu ove godine bila 5,05%. Na kredite, najzastupljenije kod privrede - za likvidnost efektivna kamatna stopa na novoodobrene kredite u novembru prošle godine iznosila je 4,96%, dok je sada bila 5,16%. Ova kamata na kredite za investicione programe povećana je za isti period sa 3,79 na 5,51%, za nabavku obrtnih sredstava sa 5,26 na 5,45%...

Privredi su smanjene efektivne kamatne stope na novoodobrene kredite, čija je namjena izgradnja i adaptacija građevinskih objekata sa 5,84% u novembru prošle godine na sadašnjih 5,36%, kao i na kredite za refinansiranje obaveza prema drugim bankama sa 5,73 na 5,34%.

Na kraju novembra ove godine ukupna vrijednost starih i novih kredita iznosila je 5,36 mlrd EUR i za 700 miliona je veća u odnosu na isti mjesec prošle godine.

Građani su bankama po ovom osnovu na kraju novembra bili dužni 2,35 mlrd EUR, što je za 400 miliona više nego 12 mjeseci ranije.

Privreda je za kredite dužna 1,83 mlrd EUR, od čega kompanije u privatnom vlasništvu 1,72 milijarde dok državna preduzeća imaju kredite kod domaćih banaka u vrijednosti od 119 mil EUR. Ukupna privreda je u novembru prošle godine bila dužna bankama milijardu i po eura, 330 miliona manje nego sada. Od toga, privatna preduzeća imala su kreditne obaveze od 1,43 milijarde, a državna od 70 miliona eura.

Strana preduzeća i stranci koji borave u Crnoj Gori na kraju novembra ove godine imali su kredite kod crnogorskih banaka u vrijednosti od 933 mil EUR, to je neznatno više nego u odnosu na isti mjesec prošle godine kada su njihovi krediti iznosili 920 mil EUR. Njihovi krediti su u avgustu ove godine bili narasli na 1,1 mlrd EUR, ali su se u protekla tri mjeseca smanjili za skoro 200 miliona.

Ukupni depoziti u crnogorskim bankama na kraju novembra iznosili su 6,02 mlrd EUR, odnosno veći su za oko 280 miliona nego prije godinu.

Građani u bankama imaju 2,34 mlrd EUR, što je za oko 270 miliona više nego lani. Od ovog iznosa svega 391 milion je oročen ili 16,6%, a preostali dio od 1,95 milijardi su depoziti po viđenju.

Depoziti građana koji su oročeni na iznos do tri mjeseca vrijede 5,4 miliona, a na rok od šest mjeseci štednja vrijedi 173 mil EUR. Na rok od jedne do tri godine oročeni su depoziti od 171 mil EUR, a na rok duži od tri godine 41 milion eura.

Strani građani i njihove firme u crnogorskim bankama imaju depozite od 1,12 mlrd EUR. To je za 160 miliona eura manje nego u novembru prošle godine.

Privreda je na kraju novembra na svojim računima imala depozite od 1,81 mrld EUR, što je za svega 60 miliona više nego prije godinu. Od toga se na državna preduzeća odnosi 266 miliona, a na privatna 1,54 mlrd EUR.

Javni sektor sa državnog i lokalnog nivoa u bankama je na kraju novembra ove godine imao 594 mil EUR, što je za sto miliona više nego lani.