SAD: Sporazum od 80 mlrd USD za nove nuklearne reaktore

Vlada Sjedinjenih Američkih Država potpisala je ambiciozan sporazum sa vlasnicima kompanije Vestinghaus Elektrik, čiji je cilj izgradnja nuklearnih reaktora vrijednih najmanje 80 mlrd USD. Ova inicijativa predstavlja jedan od najsmjelijih planova i najozbiljnijih ulaganja u američkom nuklearnom energstskom sektoru u poslednjih nekoliko decenija.

Partnerstvo, sklopljeno sa kompanijama Cameco i Brookfield Asset Management, vlasnicima Westinghouse Electric, dolazi u trenutku kada rast potrošnje električne energije od strane data centara za vještačku inteligenciju (AI) podiže američku potražnju za strujom po prvi put u poslednje dvije decenije, stvarajući značajan pritisak na električnu mrežu.

Prema uslovima sporazuma, Vlada SAD će preuzeti značajnu ulogu, obećavajući da će organizovati finansiranje projekata i pomoći u obezbjeđivanju dozvola za Westinghouse reaktore, uključujući AP1000 i male modularne reaktore.

Zauzvrat, plan nudi Vladi SAD 20% udela u budućoj dobiti nakon što Vestinghaus isplati 17,5 milijardi dolara profita Cameco-u i Brookfieldu. Vlada ima opciju da taj profit pretvori u vlasnički udio (equity stake) do 20% i može zahtijevati izlazak Westinghousea na berzu (IPO) do 2029. godine, ukoliko njegova vrijednost pređe 30 milijardi dolara, preciznije navodi anewz.tv.

Međunarodna dimenzija je takođe izuzetno jaka. Predsjednik Trump objavio je u Tokiju da će Japan obezbijediti podršku u iznosu do 332 milijarde dolara za američku infrastrukturu, uključujući i izgradnju nuklearnih reaktora. Japanske kompanije poput Mitsubishi Heavy Industries, Toshiba i IHI mogle bi biti uključene u izgradnju Westinghouse reaktora vrijednu do 100 milijardi dolara.


Izazovi i kritike

Uprkos velikom zamahu, ostaje neizvjesno da li će se ovakav plan ostvariti. Reuters i anewz.tv podsećaju da je izgradnja novih nuklearnih reaktora u SAD oduvijek bila težak izazov zbog astronomskog rasta troškova i zabrinutosti javnosti.

Najnoviji primjer su reaktori Vogtle u Džordžiji, koji su završeni 2023. i 2024. godine sa sedam godina zakašnjenja i koštali su oko 35 milijardi dolara, što je daleko više nego dvostruko u odnosu na originalnu procjenu od 14 milijardi dolara.

Dodatnu zabrinutost izaziva izvršna naredba predsjednika Trampa iz maja, kojom je naloženo Regulatornoj komisiji za nuklearnu energiju (NRC) da smanji propise i ubrza izdavanje licenci za nove reaktore, sa ciljem da se taj višegodišnji proces skrati na samo 18 mjeseci i da se započne izgradnja 10 novih velikih reaktora do 2030. godine.

Ali bez obzira na ekonomske i regulatorne poteškoće, nuklearni sektor doživljava neočekivani preporod, koji je predvođen potrebama provajdera koji opslužuju operacije vještačke inteligencije.

Tehnološki giganti, uključujući Google, Microsoft i Amazon, već su potpisali ugovore o nabavci energije iz nuklearnih tehnologija sledeće generacije, poput malih modularnih reaktora i fuzije o čemu redovno izvejštavamo i pišemo. Ovaj trend ukazuje da, iako se suočava sa istorijskim problemima troškova i regulative, nuklearna energija postaje strateški neophodna za ispunjavanje eksponencijalno rastuće potražnje za pouzdanom i nisko-ugljeničnom energijom koju nameće era vještačke inteligencije.

Vlada SAD

Cameco

Brookfield Asset Management

Electric

gradnja novih nuklearnih reaktora