Crna Gora među rekorderima u rastu cijena u Evropi

Godišnja stopa inflacije u julu u Crnoj Gori iznosila 4,7%, odnosno za toliko su veće cijene u korpi roba i usluga u odnosu na isti mjesec prošle godine, i ona ima skoro konstantan rast od početka godine. Stopa inflacije je skoro duplo veća nego u državama EU, a po nekim grupama proizvoda i usluga cijene u Crnoj Gori imaju i osam puta veće stope rasta.

To su podaci Monstata mjereni harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP) koji je u potpunosti uporediv s načinom obračuna inflacije u Evropi prema metodologiji Eurostata.

Prema istoj metodologiji prosječna godišnja stopa inflacije u 27 članica Evropske unije iznosi 2,4%, dok je inflacija u euro zoni, državama koje koriste euro kao valutu, bila dva odsto. Ova statistika Eurostata obuhvata i evropske države iz šengen zone koje nisu članice EU poput Švajcarske, Norveške i Islanda.

Od ovih 30 država samo dvije imaju stope inflacije koje su veće nego u Crnoj Gori - to su Rumunija sa 6,6 odsto i Estonija sa 5,6 odsto.

Najniže stope godišnje inflacije u julu imaju Kipar i Švajcarska sa po 0,1%, a zatim slijede Francuska 0,9%, Irska 1,6%, Italija 1,7%, Njemačka 1,8%, Finska 1,9%,...

Od početka godine godišnje stope inflacije u Crnoj Gori po mjesecima iznosile su od 3,2 do 4,7%, dok je prosjek u članicama EU od 2,2 do 2,8%, a u članicama eurozone od 1,9 do 2,3%. Odnosno, u svim mjesecima stope inflacije bile su značajno manje nego u Crnoj Gori.

Cijene proizvoda i usluga iz grupe zdravstvo (ljekovi, medicinska sredstva, pregledi, zdravstvene usluge...) u Crnoj Gori su u julu poskupili za 12,8%, dok su po istoj metodologiji isti proizvodi i usluge u članicama EU poskupili za 2,8% a u državama koje koriste euro za 2,4%.

Ni jedna članica EU nije imala ni približan rast cijena, a najbliže su bile Estonija sa 10,6% i Finska sa 6,9%. Negativnu stopu, pad cijena u oblasti zdravstva, imala je Bugarska za 7,7%. Niske stope rasta cijena u ovoj oblasti imale u Švajcarska sa 0,1%, Francuska sa 0,2%, Luksemburg sa 0,9%, Kipar sa 1,4%, Slovačka sa 1,8%, Grčka i Španija sa po dva odsto, Danska sa 2,3%, Švedska sa 2,6%,...

Sami farmaceutski proizvodi, kao dio grupe u oblasti zdravstva, u Crnoj Gori su u julu imali godišnji rast cijena od 14,5%. Ljekovi su u članicama EU u istom periodu poskupili za 2,1%, a u članicama eurozone za 1,6%. Oni su u Crnoj Gori poskupili po skoro tri puta većoj stopi nego što su imali povećanje u članici EU s najvećim rastom ovih cijena - Italiji sa 5,9%.

Šest država imalo je pad cijena farmaceutskih proizvoda, u Slovačkoj za 1,8%, u Francuskoj za 1,5%, u Švajcarskoj za 1,2%, Španiji za 0,3% i na Islandu za 0,1%. U ostalim državama zabilježen je simboličan rast cijena ljekova - Češkoj 0,1%, Belgiji za 0,4%, Luksemburgu za 0,7%, Finskoj za 0,9%, Njemačkoj za 1,4%,...

Usluga koja se i u crnogorskoj i Eurostatovoj statistici zove "stvarne rente koje plaćaju stanari za primarno boravište", a koja se odnosi na kiriju za stabmeni prostor u kojem podstanar živi, u Crnoj Gori je u julu, u odnosu na isti mjesec prošle godine, poskupila za 21,4%. U Evropskoj uniji za isti period kirije su povećane za 3,1%, a u članicama koje koriste euro kao valutu za 2,9%.

Od spiska ovih 30 evropskih država, kirije su najviše porasle u Grčkoj za 11,3% i Islandu za 10,5%, dok je kod ostalih u pitanju jednocifreno poskupljenje. Zakup stana najmanje je rastao u Finskoj za 0,8%, na Malti za 1,4%, Luksemburgu za 1,5%, Hrvatskoj za dva odsto, u Njemačkoj za 2,1%, Danskoj i Francuskoj za po 2,2%, u Švajcarskoj za 2,5%,...

Cijene usluga za održavanje i popravku stanova u Crnoj Gori su za godinu porasle za 16,3%, dok su po istoj metodologiji te usluge u članicama EU prosječno veće za 1,9%, a u euro zoni za 1,7%.

Najbliža rastu kakav je imala Crna Gora je Belgija s poskupljenjem od 9,7%, dok je u ostalih 29 evropskih država ova usluga pojeftinila ili je rast cijena bio simboličan. Zanatske usluge u stanovima pojeftinile su u Mađarskoj za 2,5%, Sloveniji za 1,8%, Češkoj za 1,1%, u Francuskoj i Norveškoj za 0,3%,...

Rast cijena hrane i bezalkoholnih pića u Crnoj Gori u julu je, u odnosu na isti mjesec prošle godine, iznosio 5,2%, dok je na nivou EU taj rast bio 3,9%, a u državama članicama koje koriste euro 3,2%.

Dvije države imale su u julu pad stopa, odnosno hrana je pojeftinila u Švajcarskoj za 0,9% i na Kipru za dva odsto. Švajcarska od početka godine svaki mjesec ima negativne stope inflacije.

Niže stope rasta cijena hrane od Crne Gore imale su i Francuska sa 1,8%, Njemačka, Španija i Luksemburg sa po 2,7%, Belgija sa 2,9%, Finska 3,1%,... Najveći rast cijena hrane u julu je zabilježen u Estoniji sa 9,2%, Rumuniji sa 8,1%, Sloveniji sa 7,9%, Bugarskoj sa 7,9%,...

Od proizvoda iz paketa hrane, u Crnoj Gori je za godinu najviše porasla cijena voća i to za 20,7%, dok je kod članica EU zabilježen rast od 9,5%, a u eurozoni od 7,4%. U tri države za koje Eurostat računa inflaciju došlo je do pada cijena voća - u Švajcarskoj za 5,6%, na Kipru za 3,3% i u Belgiji za 0,4%. Niži rast cijena voća nego u Crnoj Gori imale su Malta sa 1,1%, Island sa 1,3%, Irska sa 3,4%, Holandija sa četiri odsto, Austrija sa 4,1%, Francuska sa 4,7%, Danska sa 5,4%, Luksemburg sa 5,5%, Njemačka sa 6,5%,... Najveći rast cijena voća u julu zabilježen je u Rumuniji sa 28,8%, Mađarskoj sa 26,7%, Bugarskoj sa 24,4% i Estoniji sa 22,1%.

Cijena mesa u Crnoj Gori je u julu povećana za pet odsto, na godišnjem nivou. Prema podacima Eurostata, prosjek rasta cijena mesa u članicama EU iznosi 4,1%, a kod članica eurozone 4,3%.

U istom periodu pad cijena ovog proizvoda imali su Švajcarska za dva odsto, Mađarska za 1,9% i Slovačka za 1,6%. Niže stope rasta cijene mesa u odnosu na Crnu Goru imali su Francuska i Kipar sa po jedan odsto, Finska sa 1,6%, Njemačka sa 2,8%, Bugarska sa 3,1%, Poljska sa 3,2%, Norveška sa 3,6%,...

I kod većine ostalih proizvoda i usluga Crna Gora ima značajno veće stope rasta cijena nego u evropskim državama.

Jestiva ulja i masti u Crnoj Gori su za godinu poskupjela za 12,7%, međutim, u evropskim državama se desilo suprotno - značajno su pojeftinila. Cijena ovih proizvoda u državama članicama EU je niža za šest odsto, a kod onih koje imaju euro kao valutu pojeftinili su za 9,1%.

Cijene jestivih ulja i masti najviše su pale u Španiji za 35,6%, Grčkoj za 20,3%, Portugalu za 14,2%, Kipru za 12%, Italiji za 9,1%, Mađarskoj za 4,3%, Švajcarskoj za 2,8%,...

Rast veći od Crne Gore imale su Letonija za 14,9%, Slovačka za 14,6%, Estonija za 14,5% i Slovenija za 13,4%.