Demostat: Potpisivanje dugogodišnjeg ugovora o gasu sa Rusima uslovljeno stopiranjem isporuke srpskog oružja Ukrajini

Ruski gas ima ucjenjivački potencijal za Srbiju, saznaje Demostat nezvanično u diplomatskim krugovima koji tvrde da je potpisivanje dugoročnog ugovora između Srbijagasa i Gasproma odloženo na četiri mjeseca i uslovljeno stopiranjem isporuke srpskog oružja Ukrajini.

Kažu da je upravo u vrijeme razgovora o novom aranžmanu između te dvije kompanije, a na koji su odobrenje prethodno stavili predsjednici Vladimir Putin i Aleksandar Vučić, objavljeno saopštenje Pres biroa Spoljne obavještajne službe Ruske Federacije (SVR). To nije bilo slučajno.

U njemu se navodi da prema informacijama do kojih su došli, "srpska odbrambena preduzeća, uprkos deklarisanom neutralitetu zvaničnog Beograda, nastavljaju sa isporukama municije Kijevu".

To "znamo šta radite" i odlaganje potpisa, dodatni je pritisak na Beograd da se vrati starom prijateljstvu među slovenskim narodima, na koje podsjeća i saopštenje SVR-a.

Generalni direktor Srbijagasa Dušan Bajatović, koji je u Rusiju otišao krajem maja kako bi precizirao novi ugovor, bio je po povratku zadovoljan i aneksom na prethodni iako je to značilo neizvjesnost do početka jeseni.

- Dobro smo prošli - rekao je i dodao da će Srbija, kao i u prethodne tri godine, do kraja septembra moći da računa na 6,1 milion kubnih metara gasa dnevno po cijeni od 290 evra za 1.000 kubika.

U tom trenutku na holandskoj TTF berzi 1.000 kubika gasa vrijedilo je 369,1 evro, na Londonskoj 338,7 a na Njujorškoj 111,3 evra. Dovoljno da se ocijeni kako će Srbija do novog ugovora imati jeftin energent.

Tek desetak dana kasnije, Bajatović je pomenuo da je cilj Srbije ne samo da uveća garantovane količine, već i da se uslovi i cijena ugovore na deset godina umjesto na tri kao do sada, pa da je to dovelo do odlaganja.

Istovremeno, naveo je i "da su svi sada navalili na Turski tok" (gasovod koji ispod Crnog mora, iz Turske preko Bugarske ide ka Mađarskoj, Slovačkoj, Austriji…). To je, inače, jedina preostala gasna konekcija između Rusije i Evrope jer su gasovodi Sjeverni tok i Jamal zaustavljeni a mreža kroz Ukrajinu visoko je rizična.

Opšte je mjesto da Rusija preko Srbije širi svoj uticaj u Evropi, a da naša zemlja to omogućava u zamjenu za podršku u Savetu bezbjednosti UN, navodi se u tekstu.

Analitičari naslućuju i pukotine u tom prijateljstvu koje Srbija stalno mora da dokazuje. Dosadašnji i budući gasni aranžmani sa Rusijom trebalo bi da su u toj funkciji. Zato stepen zavisnosti od ruskog gasa iz političkih motiva ne umanjuju ni već izgrađeni ili najavljeni gasovodi koji i sada omogućavaju diversifikaciju u nabavci plavog energenta.

Do prije dvije godine, Srbija je ruski gas dobijala preko gasovoda u Mađarskoj. U međuvremenu je izgrađena gasna interkonekcija između Srbije i Bugarske a vrijednost projekta je, kažu za Demostat u Ministartsvu rudarstva i energetike, iznosila 99 miliona evra.

- Gasovod je u funkciji od decembra 2023, a operator transportnog sistema Bugarske je u obavezi da isporuči Srbiji količine prirodnog gasa koje je kupila od azerbejdžanske strane. U skladu sa potpisanim ugovorom o isporuci prirodnog gasa sa Azerbejdžanom koristi se u kapacitetima za koje je projektovan, i obuhvata fiksnih 100.000 kubnih metara na dan i fleksibilne količine do milion kubika dnevno - navode u Ministarstvu.

Inače, azerbejdžanski gas pokriva manje od 15 odsto ukupnih potreba Srbije za tim energentom. Ali, u Ministarstvu planiraju i druge konekcije koje bi obezbijedile veću lepezu u snabdijevanju, a među prvim projektima na toj listi je gasna veza sa Rumunijom.

- Memorandum o razumijevanju u vezi sa projektom izgradnje gasnog interkonektora između Srbije i Rumunije, potpisan je prošle godine, a Prostorni plan područja posebne namjene (PPPPN) usvojen je 2019. godine. Na osnovu toga, započeto je sa pripremom projektno-tehničke dokumentacije, a nosilac je JP "Srbijagas". Vrijednost projekta procijenjena je na 12 miliona evra - kažu u Ministarstvu i dodaju da se značaj ovog projekta ogleda u daljoj diversifikaciji pravaca i izvora snabdijevanja gasom, prevashodno pristupom gasovodu BRUA.

Takođe, ističu da je planirana i gasna konekcija sa Sjevernom Makedonijom koja se priključuje na Južni gasni koridor i LNG terminal u Grčkoj.

- Taj gasovod je planiran da se izgradi kao dvosmjerni u cilju obezbjeđivanja sigurnog snabdijevanja obje zemlje, a specifično za ovaj projekat je da bi trebalo da obezbijedi i transport vodonika u budućnosti. Vrijednost ovog projekta procijenjena je na 45 miliona evra. Prošle godine potpisan je Memorandum o razumijevanju i saradnji u oblasti gasa između Ministarstva rudarstva i energetike Srbije i Ministarstva energetike, rudarstva i mineralnih sirovina Sjeverne Makedonije. Od tehničke dokumentacije do sada su završene, između ostalog, Studija o procjeni uticaja na životnu sredinu i Studija izvodljivosti - ističu u Ministarstvu.

Srbijagas

Ministarstvo energetike

Dušan Bajatović

Aleksandar Kovačević

ruski gas

ugovor o ruskom gasu

isporuka srpskog oružja Ukrajini

gasovod BRUA