CEES: Opštinski kapitalni budžeti nemaju rodnu dimenziju

Dok opštine Crne Gore planiraju infrastrukturne i razvojne projekte, jedan ključni element i dalje ostaje u sjenci – rodna perspektiva. Na radionici održanoj na Žabljaku postavljeno je važno pitanje: mogu li javne investicije koje ne prepoznaju specifične potrebe žena i muškaraca uopšte biti održive, efikasne i pravedne?

Odgovor na to pitanje tražen je kroz razmjenu iskustava i znanja na temu rodno odgovornog budžetiranja, koje mora postati nezaobilazan alat u planiranju lokalnih politika. Učesnici i učesnice – predstavnici Opštine Žabljak, državnih institucija, javnih preduzeća i lokalne zajednice – razgovarali su o tome kako orodnjavanje budžetskih procesa, posebno kapitalnih ulaganja, može doprinijeti stvaranju ravnopravnijeg i otpornijeg društva, naročito u uslovima klimatskih promjena koje dodatno produbljuju postojeće nejednakosti.

Radionica je održana u okviru projekta "Rodno odgovorno finansiranje otpornosti na klimatske promjene u opštinama sjevera Crne Gore", koji implementira Centar za ekonomske i evropske studije – CEES u saradnji sa NVO "Ženska akcija", uz finansijsku podršku Austrijske razvojne agencije (ADA), Gender Budget Watchdog Network (GBWN), i Švedske agencije za međunarodni razvoj i saradnju (Sida).

Dodatno, rodno odgovorno budžetiranje je važno u djelatnostima koje su najpodložnije nepovoljnom uticaju klimatskih promjena, a to su na sjeveru poljoprivreda i turizam. Klimatske promjene pogoršavaju već znatno izražene nejednakost između muškaraca i žena zaposlenih u ovim djelatnostima.

Ekspertkinja Tamara Pešić je navela da su prema statističkim podacima u Crnoj Gori, žene su u manjini kao vlasnice nekretnina i poljoprivrednih gazdinstava, ali čine većinu među niskokvalifikovanim radnicima.

- Ženama je ograničeno puno učešće u poljoprivrednoj proizvodnji i ruralnom razvoju zbog: ograničenog pristupa kućnom budžetu, nedovoljnoj zastupljenosti u udruženjima, ograničenog učešća u vlasništvu nad poljoprivrednim gazdinstvima i njihove široke i intenzivne uloge u ekonomiju brige o drugima - kazala je.

Od ukupnog broja nosilaca poljoprivrednih gazdinstava, svega 12,9% čine žene.

- Takođe, Zakon o turizmu i ugostiteljstvu nije rodno senzitivan, a učešće žena u pružanju usluga smještaja i usluga u restoranima iznosi 42,5%, uz procenat preduzeća u vlasništvu žena u sektoru smještaja i pripremanja hrane od svega 9,3% - kazala je Pešić.

Imajući u vidu važnost turizma i poljoprivrede na sjeveru za povećanje zaposlenosti i životnog standarda građana i građanki, potrebno je budžetiranju projekata jačanja otpornosti na klimatske promjene, koji su velikim dijelom i kapitlani projekti, pristupiti uz detaljnu rodnu analizu, zaključeno je na radionici.