U godini pandemije porasla dugovanja građana i privrede - Svaki stanovnik Crne Gore zadužen 2.241 EUR

Zaduženost po glavi stanovnika Crne Gore na kraju prošle godine iznosila je 2.241 EUR, što je 2,7% više nego na kraju 2019, pokazuju podaci Centralne banke (CBCG).

Stanovništvo je posljednjeg dana decembra 2020. bankama za kredite dugovalo 1,39 mlrd EUR.

- Zaduženost ovog sektora po osnovu kredita je povećana 36,4 mil EUR ili 2,7%u odnosu na kraj 2019. godine. Krediti ovog sektora mjesečno su u prosjeku rasli po stopi od 0,2 odsto tokom prošle godine, dok su u 2019. rasli po stopi od 0,7 odsto - navodi se u izvještaju o monetarnim kretanjima u prošloj godini, koji je CBCG nedavno objavila.

Sektor stanovništva uglavnom se zadužuje kod banaka na duže od godine, što potvrđuje podatak da su dugoročni krediti na kraju 2020. činili 98,4% ukupno odobrenih.

Kada je riječ o štednji građana, ona je u godini pandemije opala 62,5 mil EUR i ukupno je iznosila 1,25 mlrd EUR. Depoziti stanovništva mjesečno su opadali po stopi od 0,4%.

Depoziti po viđenju, odnosno ušteđeni novac koji se može podići u svakom trenutku, činili su 62,8% ukupnih depozita stanovništva, kratkoročni depoziti 19,7%, dok se 17,5% odnosilo na sredstva deponovana na duže od godinu.

Najveći pad u prošloj godini zabilježili su dugoročni depoziti u iznosu od 56,8 mil EUR, koliko su građani povukli iz banaka. Depoziti po viđenju smanjeni su 16,5 miliona, dok su rast imali samo kratkoročni depoziti, koji su porasli za 10,9 miliona eura ili 4,6% u osnosu na kraj 2019.

- Tokom 2020. godine, krediti odobreni stanovništvu bili su veći od sredstava koja ovaj sektor deponuje u bankama. Na kraju 2020. godine neto dug stanovništva iznosio je 140,1 mil EUR i povećan je za 98,9 miliona eura u odnosu na kraj prethodne godine - ukazuje se u izvještaju CBCG.

U prošloj godini uvećan je i dug pravnih lica i preduzetnika, koji su na kraju 2020. bankama za kredite dugovali 1,45 mlrd EUR, što je povećanje od 5,6%. Rast dugovanja najvećim dijelom je rezultat rasta kredita tri djelatnosti - usluge pružanja smještaja i ishrane, državna uprava, odbrana i obavezno socijalno osiguranje i informisanje i komunikacije.

U strukturi kredita po djelatnostima, dominantno učešće od 23,4% imali su krediti za djelatnost trgovine na veliko i malo i popravku motornih vozila i motocikala, zatim slijede krediti odobreni za državnu upravu, odbranu i obavezno socijalno osiguranje 20%, usluge pružanja smještaja i ishrane 16,5% i građevinarstvo 11,1%.

Ekonomisti CBCG ocjenjuju da je kriza uticala i na promjenu strukture po namjenama za koje su uzimani krediti. Tako krediti za refinansiranje obaveza prema drugim bankama bilježe rast od 118,7 mil EUR ili 65,8% u uporednom jednogodišnjem periodu.

- Slijede krediti za likvidnost, koji bilježe rast od 89,6 mil EUR ili 16,5%. Krediti za pripremu turističke sezone su, takođe, porasli 28 miliona eura, odnosno 313,8%. S druge strane, gotovinski krediti, kao procentualno najveća kategorija u strukturi kredita po namjeni, bilježe pad od 50,4 mil EUR ili 6,5% - dodaje se u izvještaju CBCG.

CBCG konstatuje da je u godini velikih izazova bankarski sektor u Crnoj Gori ostao stabilan, ali i da je kriza uticala na smanjenje dobiti banaka, rast nekvalitetne aktive i nekvalitetnih kredita.

- Problem nelikvidnosti realnog sektora odrazio se na pad depozita banaka, pri čemu su svi sektori, izuzev finansijskog i sektora koji se odnosi na nevladine i neprofitne organizacije, povlačili sredstva. Pad depozita banke su nadomjestile povećanim stranim pozajmicama, uglavnom od matičnih banaka i drugih članova bankarske grupe - navodi se u godišnjem izvještaju vrhovne monetarne institucije.

Na kraju 2020. godine nekvalitetni krediti banaka iznosili su 172,9 mil EUR i u odnosu na kraj 2019. godine porasli su 28,3 miliona ili 19,6%. Oni su činili 5,5% ukupnih kredita.

- Rast nekvalitetnih kredita je očekivan, imajući u vidu da su se određene djelatnosti suočile sa krizom likvidnosti i solventnosti, počev od prvog zaključavanja ekonomije usljed pandemije, kao i evidentno rastuće stope nezaposlenosti. Ipak, CBCG je proaktivno djelovala u pravcu kontrolisanja daljeg rasta nekvalitetnih kredita mjerama koje se odnose na odloženo plaćanje obaveza do završetka turističke sezone, odnosno do kraja 2021. godine, za najpogođenije u realnom sektoru i sektoru stanovništva - zaključuju u CBCG.