Srednja Evropa vuče više od polovine nuklearne renesanse EU

Srednja Evropa izrasta u jedno od glavnih središta povratka nuklearnoj energiji u Evropskoj uniji. Prema izvještaju organizacije GLOBSEC pod nazivom "From Plans to Reality: The Future of Nuclear Energy in Central Europe", objavljenom prije nekoliko dana, nova analiza pokazuju da bi šest zemalja ovog regiona moglo da obezbijedi više od polovine ukupno potrebnog novog nuklearnog kapaciteta Evropske unije do 2050. godine

Prema procjenama Međunarodne agencije za energiju (IEA), Evropskoj uniji je potrebno proširenje nuklearnih kapaciteta za gotovo 40 gigavata kako bi ispunila svoje preuzete klimatske ciljeve do sredine vijeka. Detaljno praćenje projekata u Poljskoj, Češkoj, Slovačkoj, Mađarskoj, Rumuniji i Bugarskoj pokazuje da ovaj region ima 41 validiran projekat izgradnje novih reaktora, ukupnog kapaciteta od 24,3 gigavata, dakle osjetno više od pola. A ukoliko bi svi planirani blokovi bili izgrađeni, oni bi pokrili čak 45 odsto ukupne potrošnje električne energije u ovim zemljama iz 2025. godine.

Jaz između planova i gradnje: najveći rizik u ranoj fazi

Uprkos velikim ciljevima zapisanim u nacionalnim energetskim i klimatskim strategijama, izvještaj GLOBSEC-a ukazuje na ozbiljan realizacioni rizik:

• Samo 10 odsto ukupno planiranog kapaciteta je trenutno u fazi fizike gradnje (reaktori Paks 5 i 6 u Mađarskoj i Mochovce 4 u Slovačkoj).
• Jedna trećina planiranih kapaciteta nalazi se u naprednoj pripremnoj fazi (poput projekata Lubiatowo-Kopalino u Poljskoj (mada se on u međuvremenu počeo graditi i nalazi se u veoma početnim fazama fizičke izgradnje, ali izgradnja jeste počela), Dukovany 5 i 6 u Češkoj, Cernavodă 3 i 4 u Rumuniji i Kozloduj 7 u Bugarskoj).
• Ostatak (dakle preko polovine) nalazi se tek u osnovnoj pripremnoj fazi, gdje projekti istorijski najčešće i ostaju zaglavljeni usljed prepreka u licenciranju i finansiranju.

Američki tehnološki primat i potpuni izostanak ponuđača iz EU

Jedan od najupečatljivijih nalaza izvještaja jeste potpuna promjena geopolitičkog pejzaža nuklearnih dobavljača u regionu. Američki Westinghouse predvodi sa 6,8 gigavata planiranog kapaciteta kroz reaktore AP1000. Slijede ga GE Hitachi (sa planiranim projektima u Poljskoj) i južnokorejski KHNP, koji je odabran za izgradnju novih blokova u češkim Dukovanima.

A među svim validiranim projektima u regionu ne postoji nijedan dizajn iz zemalja EU. Francuski EDF je učestvovao na tenderu u Češkoj, ali je izgubio od južnokorejskog konkurenta. Po svemu sudeći - ukoliko bude došlo do kontinuiteta (a o tome uskoro jedan nešto detaljniji tekst, tema je izuzeetno važna) - za sada jedan od rijetkih potencijalnih projekata u Centralnoj evropi koji bi se oslanjao na evropski dizajn bi bio onaj srpski u kojem je EDF sa dizajnom EPR ili EPR2 jedan od potencijalnih dobavljača. Sve, naravno, ukoliko Srbiju smatramo dijelom Centralne Evrope, a ne moramo – samo bilježimo porozne, tanke i često politički dirigovane granice "Centralne Evrope".

IEA

GLOBSEC

Westinghouse

GE Hitachi KHNP

nuklearna energija

nuklearne elektrane

gradnja nuklearnih elektrana