Indijana razmatra megaprojekat sa do osam kanadskih CANDU reaktora snage 6 GW

Kanadska teškovodna tehnologija CANDU pravi ozbiljne korake ka ulasku na energetsko tržište Sjedinjenih Američkih Država. Nakon inicijalnih razgovora kompanije AtkinsRealis sa američkim zvaničnicima u avgustu prošle godine, a u junu ove i formalnog podnošenja Pisma o namerama Američkoj regulatornoj komisiji za nuklearnu energiju (NRC) i početka procesa licenciranja, stigla je i prva velika vijest sa terena.
U okviru ove evaluacije razmatra se i model konverzije lokacija nekadašnjih ili uskoro penzionisanih elektrana na fosilna goriva (tzv. gas-to-nuclear ili coal-to-nuclear model), kako bi se iskoristila postojeća prenosna mreža i ubrzalo plasiranje nove bazne energije. Ipak, i pored brojnih obećanja o konverzijama elektrana na fosilna goriva u nuklearne elektrane (u suštini, nakon proizvodnje pare (SSS – Steam Supply System) elektrane na fosilna goriva i nuklearne elektrane su potpuno iste) – mi smo prema ovom veoma skeptični: ogrono je pitanje da li se ekonomski isplati investirati u nove sisteme za dostavljane pare (reaktor) da bi se oni nakačili na relativno stare turbine i generatore. I vrlo verovatno se ne isplati. A zanimljivo je, ocjenjuje portal Nuklearna perspektiva, i da ova objava dolazi samo nekoliko dana nakon što su kompanije AEP, Amazon i X-energy najavile projekat od 960 megavata (sa 12 SMR jedinica) na lokaciji bivše termoelektrane na ugalj u okrugu Salivan u istoj ovoj saveznoj državi.

Zašto je CANDU specifičan i šta donosi u SAD?

CANDU (Canada Deuterium Uranium) je specifičan kanadski dizajn reaktora pod pritiskom koji umjesto obične lakoj vode koristi tešku vodu kao moderator i rashladno sredstvo. Ova tehnološka karakteristika pruža reaktoru izuzetno povoljnu neutronsku ekonomiju, omogućavajući mu da kao gorivo koristi prirodni (neobogaćeni) uranijum, čime se eliminiše zavisnost od složenih i skupih postrojenja za obogaćivanje uranijuma.

Druga ključna prednost jeste dopuna goriva tokom rada reaktora (online refuelling). Gorivni svežnjevi smješteni su u horizontalnim cevima pod pritiskom unutar kalandrije, pa se zamjena goriva obavlja "u hodu", bez obustave rada elektrane radi punjenja jezgra, što drastično povećava faktor raspoloživosti na mreži.

S druge strane, osnovna specifičnost i izazov ove tehnologije jeste visoka cijena same teške vode, kao i činjenica da nakon otprilike tri decenije eksploatacije reaktori moraju proći kroz obimnu kapitalnu revitalizaciju (retubing) – u suštini: zamenu stotina cijevi pod pritiskom, što je višegodišnji i skup inženjerski poduhvat. Ipak, sa više od 34 izgrađene jedinice širom sveta (uključujući sve operativne reaktore u Kanadi, ali i postrojenja u Rumuniji, Južnoj Koreji, Kini i Argentini) i blizu 1.000 reaktorsko-godina iskustva, CANDU važi za izuzetno pouzdanu i proverenu tehnologiju. Za američko tržište primarno se nudi dizajn takozvanog Enhanced CANDU 6 klase 700+ megavata.

Borba za potražnju i "praznina" u američkom lancu snabdevanja

Podsjećamo, masovan rast potražnje za strujom pokrenut ekspanzijom data centara, vještačke inteligencije i opštom elektrifikacijom natjerao je američku administraciju da postavi agresivne ciljeve za četvorostruko uvećanje nuklearnih kapaciteta do 2050. godine.

Ipak, višedecenijski zastoj i gubitak industrijskih kapaciteta doveo je SAD u situaciju bez presedana – da na sopstvenom tlu otvara vrata stranim tehnologijama. Pored nedavno objavljenog sporazuma vrednog 120 milijardi dolara sa Južnom Korejom, koji pored šest reaktora AP1000 otvara vrata za izgradnju i dva južnokorejska reaktora APR1400 (što su prvi strani reaktori u SAD), proboj Kanade sa CANDU tehnologijom pokazuje da američko tržište ima nezasite potrebe koje domaća industrija sama ne može brzo da pokrije.

Kako je šef AtkinsRéalis-a Džo Sent-Džulijan ranije isticao, iako Westinghouse i njegov AP1000 imaju prednost domaćeg terena, jednoj kompaniji je izuzetno teško da sama iznese istovremenu gradnju desetak velikih blokova na više lokacija, pa ulazak proverenog kanadskog dizajna u trku pruža američkim elektroenergetskim kompanijama dodatnu opciju za veliku baznu snagu koja ne zavisi od lanaca obogaćivanja uranijuma.

CANDU

Canada Deuterium Uranium

AtkinsRealis

Hoosier Energy

savezna država Indijana

Američka regulatorna komisija za nuklearnu energiju

neuklearni reaktori

pismo o namerama