Cijela Evropa u sistemu brzih željeznica do 2040? - Evropski parlament usvojio preporuke za ubrzanje razvoja mreže

Evropski parlament usvojio je preporuke za ubrzanje razvoja mreže brzih željeznica u EU i unapređenje teritorijalne kohezije. Izvještaj, usvojen sa 558 glasova za, 23 protiv i 73 uzdržana, kao odgovor na akcioni plan Evropske komisije, poziva na stvaranje istinske evropske mreže brzih željeznica koja će biti interoperabilna, inovativna, pristupačna i intermodalna, i koja će donositi stvarnu korist kako građanima, tako i u pogledu javnih ulaganja, navodi se u saopštenju na sajtu Evropskog parlamenta.

Poslanici Evropskog parlamenta žele da brze željeznice povezuju ne samo glavne gradove država članica EU, već i velika urbana čvorišta u svim evropskim regionima, kao i ključne susjedne zemlje, bilo direktnim linijama brzih vozova ili efikasnim vezama sa mrežom brzih željeznica.

Prema ocjeni evroposlanika, to bi doprinijelo smanjenju teritorijalnih nejednakosti i jačanju saobraćajne povezanosti perifernih i slabije razvijenih regiona. U izvještaju se zagovara završetak izgradnje transevropske transportne mreže (TEN-T), kao i identifikovanje nedostajućih veza, napuštenih dionica ili dionica koje nisu dovoljno obuhvaćene željezničkim uslugama, te prekograničnih veza sa velikom dodatom vrijednošću.

Poslanici Evropskog parlamenta žele da željeznički sektor u potpunosti iskoristi postojeće i buduće fondove EU za razvoj mreže brzih željeznica. Oni traže da se višegodišnjim finansijskim okvirom EU za period 2028–2034. obezbijede odgovarajuća i namjenski opredijeljena sredstva, uključujući očuvanje i jačanje Instrumenta za povezivanje Evrope (Connecting Europe Facility – CEF), kao i podršku investicijama kroz nacionalne planove.

Pristupačne željezničke usluge, uključujući i njihove cijene, od suštinskog su značaja za smanjenje transportnog siromaštva i obezbjeđivanje jednakih mogućnosti za mobilnost širom EU, navode evroposlanici. Oni podstiču države i željezničke operatere da karte za brze vozove učine finansijski pristupačnijim, između ostalog kroz povoljnije tarife i odgovarajuće programe popusta ili pretplatnih karata.

U izvještaju se takođe poziva na veću transparentnost cijena karata i pozdravlja tekući zakonodavni rad na nedavno predloženom paketu Evropske komisije o pravima putnika, od kojeg se očekuje da omogući interoperabilne, jasno prikazane, pristupačne i lako uporedive ponude željezničkih karata.

Izvjestilac Evropskog parlamenta Visent Marsa Ibanjes izjavio je da će povezivanje glavnih evropskih gradova brzom željeznicom, omogućiti masovan prelazak putnika sa aviona na vozove.

- To je ključni element smanjenja naše zavisnosti od fosilnih goriva, otvaranja dostojanstvenih radnih mjesta i značajnog povećanja naše strateške autonomije. Za to su neophodna odgovarajuća ulaganja širom EU, uključujući korišćenje zelenih željezničkih obveznica, ali to ne smije da ide na štetu prigradskog i regionalnog željezničkog saobraćaja koji građani koriste u svakodnevnom životu - poručio je on.

Evropski parlament podsjeća da je Evropska komisija u novembru 2025. godine usvojila akcioni plan za brze željeznice, kojim su utvrđeni koraci neophodni za stvaranje brže, interoperabilnije i bolje povezane evropske željezničke mreže do 2040. godine. Od 2014. godine iz programa Evropske unije izdvojeno je više od 100 mlrd EUR za projekte željezničke infrastrukture.