Savjet EU spreman za uvođenje sistema poslovnih novčanika

Evropski savjet usvojio je pregovaračku poziciju za uvođenje takozvanih evropskih poslovnih novčanika, digitalnih identiteta za kompanije koji bi trebalo da omoguće da se veliki dio administrativnih procedura obavlja elektronski širom EU. Riječ je o svojevrsnom "digitalnom pasošu za firme", zasnovanom na sistemu elektronskog identiteta eIDAS2, koji bi omogućio preduzećima da dokazuju identitet, razmjenjuju dokumenta, potpisuju ugovore i komuniciraju sa državnim organima bez fizičkog prisustva.

EU želi da zakon bude usvojen do kraja 2026. godine kao dio plana stvaranja jedinstvenog evropskog tržišta sa što manje birokratskih prepreka. Najveća novina je što bi kompanija iz jedne države članice mogla gotovo trenutno da posluje u drugoj državi koristeći isti digitalni identitet. Putem poslovnog novčanika firme bi mogle da čuvaju i dijele licence, dozvole i sertifikate, elektronski potpisuju i overavaju dokumenta, prenose ovlašćenja na zastupnike i bezbjedno komuniciraju sa drugim kompanijama ili državnim institucijama.

Ideja je da se smanje troškovi, ubrza administracija i olakša prekogranično poslovanje, posebno za mala i srednja preduzeća koja danas često nailaze na različite nacionalne procedure, saopštio je Savjet EU. Pristalice projekta tvrde da bi to mogla biti jedna od najvećih digitalnih reformi evropskog tržišta u posljednjoj deceniji. Umjesto da kompanije za svaku državu posebno prikupljaju dokumentaciju, prevode sertifikate i prolaze kroz komplikovane procedure registracije i verifikacije, veliki dio procesa bio bi standardizovan na nivou cijele EU. Time bi se smanjili troškovi poslovanja, ubrzale investicije i povećala konkurentnost evropskih firmi u odnosu na američke i kineske konkurente, koji posluju na jedinstvenim tržištima.

Međutim, države članice su tokom pregovora insistirale na nekoliko važnih ograničenja. Naglašeno je da evropski poslovni novčanici ne smiju da zamijene postojeće nacionalne sisteme, već da ih dopunjuju. Takođe, iako će digitalni dokumenti imati istu pravnu snagu kao papirni, kompanije će i dalje morati da poštuju nacionalne administrativne i proceduralne propise. Drugim riječima, novčanik bi trebalo da pojednostavi proceduru, ali ne i da ukine nadležnosti država članica.

Kritičari upozoravaju na nekoliko potencijalnih problema. Prvi je koncentracija ogromne količine poslovnih podataka u digitalnom sistemu, što otvara pitanja sajber bezbjednosti i zaštite povjerljivih informacija. Drugi problem je mogućnost stvaranja dodatne zavisnosti od centralizovane evropske digitalne infrastrukture. Postoje i bojazni da bi manje firme mogle imati troškove prilagođavanja novom sistemu, kao i da bi eventualni tehnički kvarovi ili bezbjednosni propusti mogli privremeno da blokiraju važne poslovne procese.

Zbog tih zabrinutosti Savjet je pooštrio uslove za kompanije koje će pružati usluge evropskih poslovnih novčanika i dao veću ulogu nacionalnim regulatorima u nadzoru sistema. Produženi su i rokovi za provjeru i odobravanje pružalaca usluga kako bi se detaljnije provjerila njihova bezbjednost i pouzdanost. Sada slijede pregovori sa Evropskim parlamentom, nakon kojih će biti poznato da li će EU zaista dobiti jedinstveni digitalni identitet za kompanije, što bi moglo značajno promijeniti način poslovanja na evropskom tržištu.