Dekarbonizacija bi mogla koštati više od 3 mlrd KM - Koji model će BiH primijeniti?

Primjena Mehanizma za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) i sistema trgovanja emisijama (ETS) ekonomiju BiH od iduće godine u periodu od 2026. do 2030. godine moglo bi koštati od 722 miliona KM do čak 3,170 milijardi KM, a zavisno od modela koji bi se primijenio.

Ovo se navodi u analizi koju je urađena na zahtjev Ministarstva spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH uz podršku Delegacije EU u BiH i tehničku asistenciju EU4Energy projekta.

Analiza je urađena na pretpostavljenim cijenama emisije CO2 koje se kreću od 118,53 evra po toni do 147,22 evra po toni.

U prvom scenariju u slučaju da se plaća puni CBAM porez, a ETS ne bude uveden, ekonomija BiH u periodu od 2026. do 2030. godine ostala bi bez 1,2 milijarde KM. U ovom scenariju najviše bi bilo pogođeno tržište električne energije koje bi za proizvodnju "prljave struje" moralo platiti 737 miliona KM. Ovim scenarijom proizvođači željeza i čelika ostali bi bez 454 miliona KM, a cementra 58 miliona KM.

U drugom scenariju koji podrazumijeva besplatne alokacije koje se primjenjuju na CBAM, odnosno postepeno uvođenje CBAM-a, ali i dalje bez ETS, ekonomija bi ostala bez 722 miliona KM. I u ovom scenariju najviše bi bilo pogođeno tržište električne energije čiji proizvođači bi ostali bez 580 miliona KM, dok bi industrija željeza i čelika ostalo bez 100 miliona KM, pišu Nezavisne novine.

U trećem i najskupljem scenariju koji podrazumijeva da se plaća puni porez na ETS i puni CBAM, ekonomija bi ostala bez 3,1 milijardu KM, a kao u prethodnim slučajevima najviše bi ispaštali proizvođači električne energije koji bi ostali bez 2,1 milijardu KM, a odmah iza njih proizvođači željeza i čelika koji bi ostali bez 504 miliona KM.

U četvrtom scenariju koji podrazumijeva da se faktori besplatne alokacije primjenjuju na ETS porez, a CBAM plaća samo sektor đubriva je nije dovoljno veliki da bi bio pokriven ETS-om, ekonomija bi ostala bez 2,3 milijarde KM. U ovom slučaju proizvođači struje ostali bi bez dvije milijarde KM, dok bi proizvođači čelika ostali bez 117 miliona KM.

- Ako se uvede CBAM ili EU ETS, sektor električne energije je najviše pogođen u BiH. Zbog učinka prelivanja koji povećanje cijena električne energije može imati na druge industrije, i domaćinstva, ekonomska stabilnost mogla bi biti glavna briga u godinama koje dolaze - navodi se između ostalog u analizi.