Inicijativa za dvogodišnje odlaganje CBAM-a

Evropska narodna partija (EPP) smatra da bi EU trebalo da na najmanje dvije godine suspenduje primjenu prekograničnog poreza na ugljen-dioksid – CBAM i regulative o održivosti investicija i korporativnog sektora te da ih preispita.

Najjača grupacija u Evropskom parlamentu priprema prijedloge za preokretanje trenda deindustrijalizacije i "turobne perspektive evropske privrede". Međutim, pojednostavljenje propisa – na kojem se EPP-ova inicijativa zasniva – išla bi nauštrb napora za dekarbonizaciju, i to posebno u energetici, pa čak i poslovne etike, piše Igor Todorović za Balkan Green Energy News.

Dokument o jačanju konkurentnosti je objavljen pred inauguraciju predsjednika Sjedinjenih Država Donalda Trampa, koji je odmah poništio ogroman dio dosadašnje klimatske politike svoje zemlje.

- Ispostavlja se da su zakonodavni akti o održivosti za korporativni sektor poput Direktive o korporativnom izvještavanju o održivosti (CSRD) i Direktive o dužnoj pažnji u oblasti korporativne održivosti (CSDDD) pretjerani i da povećavaju opterećenost te da njihovo prelivanje ima ogromne posljedice po evropske MSP-ove (mala i srednja preduzeća). Treba na barem dvije godine zaustaviti primjenu CSRD-a i CSDDD-a kao i s njima povezanih zakonodavnih akata uključujući regulativu o taksonomiji i Mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) - saopštio je EPP poslije sastanka svojih liderki i lidera u Berlinu.

Treba napomenuti da je jedna od njih predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen. Od 720 poslanika i poslanica Evropskog parlamenta, 188 ih je iz EPP-a.

Prijedlog objedinjene regulative bi trebalo da bude objavljen pre kraja februara. Evropska narodna partija se zalaže da se obuhvat pomenutih zakona ograniči na kompanije s više od hiljadu zaposlenih, da se eliminišu izravni efekti na mala i srednja preduzeća i birokratsko duplo izvještavanje te da se barem prepolove obaveze velikih kompanija vezane za izvještavanje.

Dodala je da EU mora kritički da preispita efekte CBAM-a, sistema za carinjenje emisija CO2 iz uvoza, na papirologiju i i konkurentnost raznih sektora.

Uvođenje naplate u okviru tog mehanizma, koji je još u prelaznoj fazi, počinje u januaru sljedeće godine. Tarife se postepeno povećavaju do punih iznosa, koji stupaju na snagu na početku 2034. godine. EU za to vrijeme treba da fazno smanjuje broj onih dozvola za emisije gasova s efektom staklene bašte (EUA) koje u okviru Sistema EU za trgovanje emisijama (EU ETS) besplatno dodjeljuje domaćoj energetski intenzivnoj industriji.

CBAM je zamišljen da bude taksa na emisije CO2 za isporuke cementa, gvožđa i čelika, aluminijuma, đubriva, vodonika i električne energije iz inostranstva. Administracija u Briselu ga je uvela da bi zaštitila svoju privredu od uvoza iz trećih zemalja u kojima se u kojima se ispuštanje gasova s efektom staklene bašte naplaćuje manje ili uopšte ne.

Propisi za uređivanje prvobitno zamišljenog sistema nisu dovršeni. Štaviše, EU usput proširuje obuhvat.

Mehanizam će takođe pokriti indirektne emisije, vezane za potrošnju struje, u domenu cementa, đubriva i električne energije. EU namjerava da ga proširi na prerađivačku industriju – fabričke proizvode.

Zemljama Zapadnog Balkana i ostatka Energetske zajednice bi dvogodišnje odlaganje dobro došlo. U velikom su zaostatku sa uvođenjem naplate emisija na domaćem tržištu i ispunjavanjem uslova za izuzeće u sektoru električne energije. Ali i uvoznici u EU i njihovi strani snabdjevači obuhvaćenim sirovinama i proizvodima imaju poteškoće u ispunjavanju zakonskih obaveza – posebno na polju izvještavanja.

Kritičari kažu da će CBAM izazvati rast ulaznih cijena kompanijama na kupovnoj strani jednačine.

Evropska narodna stranka je ukazala na cilj EU da sreže obaveze kompanijama u izvještavanju za 25 procenata, ali i 35 odsto za MSP.

- Ali mi moramo i više od toga i da budemo još smjeliji, jer je prekomjerna regulativa i birokratija danas postala ključni razlog što produktivnost EU sve više zaostaje za SAD i Kinom - poručila je u dokumentu.

Jaz između SAD i EU u bruto domaćem proizvodu proširio se od 2022. sa 17 odsto na 30 procenata, koliko je iznosio 2023. godine, podsjetila je ova stranka.

EU ETS je jednostavan i efikasan tržišni sistem za podsticanje povećanja efikasnosti i umanjivanja emisija ugljenika, smatraju evropski konzervativci i demohrišćani.

- On funkcioniše. Međutim, nema potrebe za dodatnim prekomjernim regulisanjem, na primjer obavezom renoviranja za vlasnike stambenog prostora. Takođe nismo za poseban cilj za udio obnovljive energije – trebalo bi da bude u nadležnosti država članica da odlučuju pomoću kojih tehnologija hoće da ostvare klimatske ciljeve - tvrde.

EU bi na visoke cijene energenata trebalo da reaguje povećanjem dijela prihoda iz ETS-a kojeg izdvaja za energetski intenzivnu industriju, na primjer za zeleni vodonik ili rješenja za hvatanje i skladištenje ugljenika (CCS), stoji u dokumentu.

- Dostupnost priuštivih i energenata čijim snabdijevanjem može da se upravlja jeste presudan preduslov za rast i radna mjesta. Kompanije u EU se danas suočavaju sa cijenama koje su dva do tri puta više nego u SAD, dok su cijene prirodnog gasa veće četiri do pet puta. Stoga moramo tehnološki neutralnim pristupom da maksimalno iskoristimo sva raspoloživa energetska rješenja, a on uključuje obnovljive, nuklearke, vodonik, bioenergente te prikupljanje, korišćenje i zarobljavanje ugljenika - napisali su u navedenom dokumentu čelnici partije.

Ukidanje ciljanog udjela obnovljivih izvora energije bi omogućilo državama članicama EU da samostalno odabiru kako će smanjiti emisije do zadanog nivoa.

Ukoliko klimatska politika postane prepreka konkurentnosti i rastu, ne samo da neće imati podršku među evropskim građanima i građankama, nego bi to dovelo do opasnosti od globalnog povećanja emisija, jer će se proizvodi praviti u drugim regionima svijeta gdje su emisije veće, naglasio je EPP. Osim toga je pohvalio inicijativu Evropske komisije za Dogovor o čistoj industriji (Clean Industrial Deal) i pozvao na uvođenje posebnih mjera za proizvodnju motornih vozila.

Tempo energetske tranzicije i način kako se sprovodi ne smiju da uništavaju konkurentnost i ugrožavaju manje privilegovane, izjavio je premijer Grčke Kirijakos Micotakis, koji je učestvovao na sastanku. Po njegovom viđenju, Evropa nije bila u pravu kada je očekivala da će je svi drugi slijediti u zelenoj transformaciji, pa je potrebna nova ravnoteža, i to posebno u regulatornom okviru.

- Ponekad, čak i u Evropskoj uniji, odnosimo se prema prirodnom gasu kao nečem groznom. Da, ali smo se oslobodili uglja, koji je mnogo gori nego prirodni gas. Ali mi svi znamo da će nam prirodni gas biti potreban sledećih 30 do 40, možda 50 godina - ocijenio je Micotakis.