Nova pravila za ulazak u države EU se ipak odlažu - Kada će početi da se koristi ETIAS

Dilema kako ćemo putovati u države Evropske unije od 10. novembra je riješena – isto kao do sada i tako sve do maja sljedeće godine kada će nam za ulazak u EU trebati dozvola izdata po ETIAS sistemu, dok ostaje otvoreno pitanje da li će u međuvremenu sistem EES uopšte biti i uvođen.

Automatizovani IT sistem (EES) za registraciju državljana zemalja koje nisu članice EU, a koji je, između ostalog, podrazumijevao i davanje biometrijskih podataka (otisaka prstiju i fotografije lica) neće, kako se ranije pretpostavljalo, biti na snazi od 10. novembra.

To u praksi znači da će građani na teritoriju EU moći da uđu bez ikakve dodatne procedure i vize, već kao i do sada – sa važećim pasošem.

Naime, Aleksandar Seničić, direktora YUTA, podsjeća da je još prije dvije sedmice evropska komesarka najavila ukidanje EES sistema koji je trebao da startuje 10. novembra i da se od tada ništa nije promijenilo, što znači da će građani i od tog datuma na teritoriju EU putovati kao što su putovali do sada.

Pošto se EES sistem ne pokreće, u EU od 10. novembra putujemo kao i do sada.

- I dalje ne znamo kada će startovati sistem EES i za sada je jedino izvjesno da nas od maja 2025. godine čeka sistem ETIAS, ali do tada ima još vremena – kaže Seničić za Blic.

Po njegovim riječima, do kraja novembra bi EU trebala da objavi da li će sistem EES uopšte i uvoditi, s obzirom na to da će sistem ETIAS, koji će važiti i u narednim godinama, startovati za nešto više od šest mjeseci.

- Jer, razmišlja se da nema potreba ulagati sredstva i praviti posebnu platformu za jedan, pa onda posebnu platformu za drugi sistem, nego da treba sačekati maj sledeće godine. Tako da za sada stvari što se tiču ulaska u EU ostaju kao što su bile, mi pratimo sve eventualne promjene i pravovremeno ćemo dati informacije – isitiče direktor YUTA.

U praksi, sistem ETIAS je putna dozvola za ulazak u EU bez vize, povezana je sa putničkim pasošm i košta 7 evra. Što je najvažnije, taj sistem je daleko jednostavniji od sistema EES.

- Taj sistem je, u principu, nastao po ugledu na sisteme za registraciju ulaska u EU tokom pandemije korona virusa. Jedina razlika je što se plaća i važi tri godine, odnosno, do isteka pasoša. Ako pasoš važi kraće, kada izvadimo novi ponovo moramo da se prijavimo i platimo 7 evra, ali onda opet tu dozvolu imamo sledeće tri godine. Dakle, nije skupo i nije komplikovano i preporuka je da se svi građani za ovu putnu dozvolu odmah prijave u maju i da ne čekaju par dana pred put, jer može da se desi da procedura izdavanja dozvole potraje – savjetuje Seničić.

On ne vjeruje da će ova procedura koja će biti na snazi od maja 2025. godine destimulativno uticati na odluku građana da putuju EU.

Ponavlja da je EU odluku o uvođenju ovog sistema kontrole donijela zbog toga što je utvrđeno da neki ljudi borave na njenoj teritoriji duže od dozvoljenih 90 dana u okviru šest mjeseci, kao i zbog toga što je uočen veliki broj falsifikovanih pasoša.

- Ovo je jedan od načina da ubuduće budu umreženi sa svih 50 zemalja za koje važi sistem ETIAS i tako obavljaju kontrolu. To bi, u isto vrijeme, trebalo bi da znači da ćemo svi biti sigurniji na putovanju u EU – smatra Seničić.

Dodaje i da je važno znati da sistem ETIAS nije napravljen kao zamjena za vize, nego naprotiv.

- Onima kojima je potrebna viza za ulazak u EU i dalje će morati da viziraju pasoš, a ovo se odnose isključivo na države kojima nije potrebna viza, kao što su SAD i Velika Britanija. Riječ je o modelu koji je upravo preuzet iz SAD i Australije i koji funkcioniše već godinama, ali je napma nepoznat jer spadamo u kategoriju zemalja kojima trebaju vize za te dvije države, pa nismo bili u kategoriji zemalja čiji su državljani popunjavali te obrazce – objašnjava direktor YUTA.