Za bolju ponudu na "srpskim Alpima" - Prostorni plan Suve planine predviđa poboljšanje smeštajnih kapaciteta, seoskog, lovnog i eko turizma

(Suva planina)

Oni koji su posetili ovu planinu kažu da se o njoj može ispričati na hiljade priča, a Jovan Cvijić ju je nazvao "Alpima na jugu Srbije". Sa severne strane padine su odsečene i predstavljaju pravi izazov mnogobrojnim alpinistima, dok su južne blage i prekrivene travnatim tepihom.

Iako svojom nesakrivenom lepotom pleni i privlači turiste izvan Srbije, turistički potencijali Suve planine nedovoljno su iskorišćeni.

Udaljena svega dvadesetak kilometara od Niša, sa pristojnim putnim vezama u zemlji i ka inostranstvu, ova planina pruža mogućnost za seoski i ekološki turizam, pešačenje, planinarenje, lov, ribolov, skijanje, rekreaciju, razvoj poljoprivrede.

JP "Zavod za urbanizam Niš" nedavno je izradio Prostorni plan za područje specijalnog rezervata prirode Suva planina. Iako je podrška razvoju turizma na ovoj planini izostala poslednjih godina, Nikola Lečić iz pomenutog zavoda se nada da će planskim dokumentom takav nedostatak biti otklonjen i da će opštine na čijim delovima se nalazi Suva planina promišljenim delovanjem i korišćenjem prirodnih i antropogenih turističkih potencijala privući potencijalne investitore i doprineti razvoju turizma na "srpskim Alpima".

Mesto više

Za naš portal Lečić objašnjava da se turizam na prostoru Suve planine razvija na tri osnovna lokaliteta: području oko kompleksa Dečijeg odmarališta i jezera Divljana, turističko-rekreativnog kompleksa "Bojanine vode" i naselja Gornji i Donji Dušnik.

Svi koji se odluče da posete Suvu planinu prenoćište mogu pronaći u nekom od paviljona, planinarskih domova, seoskih domaćinstva, nekoliko lovačkih kuća i odmarališta. Međutim, pojedini smeštajni kapaciteti poput hotela "Trem" u naselju Donji Dušnik su van funkcije. Drugi rade ali nedovoljno. Zato je planiskim rešenjem predviđena izgradnja novih objekata koji bi unapredili turističku ponudu.

Kompleks Dečijeg odmarališta sastoji se od dva paviljona kapaciteta 220 ležaja, centralnog bloka sa kuhinjom, restoranom, ambulantom i otvorenim sportskim terenima a na prostoru Divljanskog jezera, ponuda sportsko rekreativnih i zabavnih sadržaja gotovo da ne postoji i svodi se na individualnu organizaciju posetioca.

(Planinarski dom "Studenac" na Bojaninim vodama)

- Prostorni plan uz Dečije odmaralište predviđa izgradnju hotela sa sportskom halom, sportski i rekreativni poligon, trim staze, prodavnice sportske opreme, tako da će planirani Sportsko-rekreativni centar "Divljana" osim nastave u prirodi i dečijih eskurzija, moći da proširi svoju ponudu i za trenažne procese profesionalnih i rekreativnih sportista, kao i za specijalizovane sportske seminare.

Rešenjem je u okviru turističkog građevinskog komleksa u naselju Gornji Dušnik planirana izgradnja lovačke vile, uređenje posebne izletničke poljane, karavan-kampa, naselja sa eko-konačištima i izgradnja vizitorskog centra za potrebe dok je u okviru građevinskog područja naselja planirana izgradnja izviđačko-planinarsko prihvatnog logora.

U sklopu lokaliteta Bojanine vode za sada postoji planinarski dom "Studenac", kapaciteta 55 ležaja, a na ovom lokalitetu nalazi se popularna ski staza "Sokolov kamen". Za ugodniji boravak budućih gostiju planirana je rekonstrukcija postojećeg planinarskog doma, izgradnja vizitorskog centra, novog odmarališta sa pratećim funkcijama, terena za male sportove i poboljšanje ski staze.

Slalom na novoj stazi

Nišlije veruju da za skijanje na Bojaninim vodama nedostaje još samo snega. Ove godine na Sokolovom kamenu, rešen je problem ski lifta, a završena je i ski kuća u podnožju staze. Ljubitelji zimskog sporta imaju još razloga za radost budući da se planira proširenje postojeće i izgradnja nove staze koja će predstavljati dopunu postojećoj. Time će kapacitet sa 900 skijaša po satu dostići broj od 2500, a za unapređenje turističke ponude Bojaninih voda planirana je i rekonstrukcija putne mreže.

- Predviđa se rekonstrukcija postojećeg lokalnog puta Bojanine vode-Gornja Studena i izgradnja novog puta Bojanine vode-Ploče, koji će biti spojen sa državnim putem br. 241a. U samom kompleksu Bojanine vode planira se upotpunjavanje sistema unutrašnjih saobraćajnica tako da se u funkcionalnom i tehničkom smislu omogući pristup komercijalnim sadržajima u budućim objektima, a ujedno će sistem biti završen u formi parking prostora, čime se ostvaruje maksimalno očuvanje prostora rezervisanog za sport i rekreaciju.

Spoj turizma i poljoprivrede

Slikovita sela Suve planine mogu se tretirati kao prave turističke vrednosti sa niskim nivoom izgrađenosti i komunalne opremljenosti, pa se u turizmu, kroz inteziviranje poljoprivrede i komunalno opremanje, vidi najveća šansa za razvoj ovih naselja. Iako seoska domaćinstva nude usluge smeštaja, Lečić kaže da za sada nije urađena nikakva kategorizacija.

- Seoski turizam će biti zasnovan na opredeljenju domaćinstava koja će za tu vrstu delatnosti iskazati interesovanje. Planira se pretežno letnja ponuda, uključujući proizvodnju eko-hrane, etno-zanatskih proizvoda, integrisana sa lovom, ribolovom i kružnim putovanjima – kaže Lečić.

Visoko učešće šuma, livada i pašnjaka u autentičnosti suvoplaninske oblasti koji se prostiru u širokom luku pogodno je i za razvoj stočarstva, pre svega pašnjačko govedarstvo, ovčarstvo, kozarstvo i svinjarstvo. Pored stočarstva, postoje veliki uslovi za razvoj kontrolisanog sakupljanja šumskih plodova i lekovitog bilja, a ulaganja je prema Lečiću potrebno usmeravati u pravcu formiranja mini otkupnih stanica za šumske plodove i lekovito bilje.

Divljač i riba

Laka prohodnost i pogodna struktura lovnih predela kao i mala naseljenost, posebno doprinose atraktivnosti ovog područja za lov. Srne, divlje svinje, jeleni, zečevi i fazani upotpunjuju autentičnost ove oblasti.

- Potencijal za razvoj lovnog i ribolovnog turizma je izuzetan budući da postoje odlični prirodni uslovi u već formiranim lovištima ali da bi lovni turizam postao perspektivna, rentabilna privredno-turistička delatnost u ovim krajevima neophodno je se zaštite i obnove populacije divljači, poboljša kapacitet lovišta i pripremi uzgoj određene vrste divljači u ograđenim lovištima - priča Lečić.

Glavni uslovi za sportski ribolov su u poribljavanju postojećeg jezera autohtonim vrstama. Ribolov se predviđa isključivo na uređenim mestima i boksovima za rekreativni i takmičarski ribolov na kojima će se obezbediti uslovi za dnevno i noćno pecanje što bi omogućilo i organizovanje profesionalnih takmičenja.

- Planira se izgradnja ribljeg restorana i ribolovačkog kluba koji bi bio nosioc aktivnosti sportskog ribolova – dodaje Lečić.

Nezaboravan uspon

Okružena sa nekoliko kotlina, Suva planina predstavlja pejzažnu dominantu na području koje razdvaja Ponišavlje i Južno Pomoravlje. Na prostoru ove planine postoji veliki broj prirodnih vrednosti koje treba videti, a kao najinteresaniji turistički lokaliteti posebno se izdvajaju površ Valožja i planinski greben Trema, stare crkve sv. Vaznesenja u Velikom Krčimiru, crkva sv. Ilije u Jagličju i manastir sv. Velikomučenika Dimitrija kod sela Divljana, arheološki lokaliteti i istorijski spomenici posvećeni važnim ličnostima i događajima.

Svake godine planinari iz Srbije, Makedonije, Bosne i Grne Gore okupljaju se na Suvoj planini kako bi osvojili njen najviši vrh, pa je ove godine održan 15. po redu Zimski uspon na Trem. Oni koji su kročili na najviši vrh Stare planine kažu da se jugoistočna Srbija vidi kao na dlanu, a odmah nakon spuštanja poželite da se opet vratite gore. Iako je uspon na najveću tačku Suve planine postao tradicija, uslovi za planinarenje nisu zadovoljavajući.

- Povezanost i dostupnost turističkih lokaliteta i motiva na području Suve planine je smanjena budući da, osim niške transverzale, ne postoji regionalni sistem pešačkih i biciklističkih staza koje povezuju značajna turistička mesta, oblasti i rekreativne prostore što, pored turističke, umanjuje i rekreativne kvalitete suvoplaninske oblasti.

(Trem)

Sagovornik "eKapije" kaže da ne postoji zvaničan podatak koliko planinara godišnje poseti planinu ali je da je u pitanju dvocifren broj planinarskih, paraglajding, skijaških, biciklističkih i safari klubova koji svoje aktivnosti usmeravaju ka Suvoj planini.

Bolje sa Koridorom X

Iako je većina planinskih naselja na Suvoj planini povezana mrežom lokalnih puteva, čije pojedine deonice nemaju asfaltni zastor i nisu u zadovoljavajućem stanju što bitno umanjuje pristupačnost do potencijalnih smeštajnih kapaciteta za seoski turizam, dobra povezanost planine sa državnim i međunarodnim putevima ohrabruje poklonike planinskog turizma da se upute na ovo mesto. Severoistočnim delom Specijalnog rezervata, uz reku Nišavu prolazi međunarodni saobraćajni pravac (E-80) koji iz doline Morave vodi prema Bliskom istoku. Udaljenost od međunarodnog aerodroma "Konstantin Veliki" u Nišu je oko 20 km, a veza se ostvaruje državnim putevima prvog reda. Predstvnici opština Bela Palanka, Gadžin Han i grada Niša, na čijim teritorijama se Suva planina prostire, polažu nade da će izgradnja Koridora X privući još veći broj turista.

- Izgradnja Koridora X, odnosno kraka Xc će svakako olakšati dolazak i uvećati broj posetilaca. Direktnom vezom sa Koridorom X, preko planirane petlje kod naselja Veta u opštini Bela Palanka, "Bojanine vode" postaće, verovatno, najpristupačnije skijalište gradovima duž auto-puta Beograd-Niš-Dimitrovgrad – objašnjava Lečić za naš portal.

Stvarno suva

Suva planina, kako joj i samo ime kaže, siromašna je vodom. Izvori i rečni tokovi su ograničeni na podnožje planine. Na prelasku krečnjaka u vododržljive stene voda izbija na par mesta u obliku manje - više snažnih vrela, koja su raspoređena duž oboda Suve planine. Najveća vrela se nalaze kod Gornjeg Dušnika u Zaplanju i Mokre kod Bele Palanke, dok su evidentirana tri izvora termomineralne vode: Glavni izvor, Suva banja i Školska česma. Ostalne termalne izvore je prema Lečićevim rečima neophodno turistiški valozivoti.

I.B.