Tehnički i graditeljski detalji buduće Hidroelektrane "Brodarevo 1" - profil "Junakovine"

(lokacija brane Brodarevo 1)

Položaj i obuhvat brane

Položaj hidroelektrane "BRODAREVO 1" i pregradnog profila "Junakovine" je određen optimizacijom hidroenergetskog korišćenja razmatranog obuhvata reke Lim, definisanog Energetskom dozvolom i Prethodnom studijom opravdanosti sa generalnim projektom za izgradnju HE "Brodarevo 1" i HE "Brodarevo 2", koji obuhvata potez od granice sa Republikom Crnom Gorom (najuzvodniji profil) do mesta Lučice (najnizvodniji profil).

Pregradni profil "Junakovine" nalazi se na koordinatama H=7 399 058.347; Y=4 787 123.316 i na udaljenosti od oko 2 km uzvodno od Brodareva. Zauzima delove kp. broj 584/1, 1042 KO Grobnice i delove kp. broj 421, 403/1, 1357/2 i 1365 KO Brodarevo.

Tehničke karakteristike brane

Sve tehničke karakteristike koje se odnose na HE "Brodarevo 1" preuzete su iz "Prethodne studije opravdanosti sa generalnim projektom za izgradnju HE "Brodarevo 1" i HE "Brodarevo 2", koje je izradio "Energoprojekt-Hidroinženjering" Beograd, kao i iz dostavljenih podataka od strane investitora i projektanata.

HE "Brodarevo 1" je gravitaciona betonska brana u čijem sastavu je predviđen prelivni blok sa evakuacionim organima u eksploataciji i blok sa zahvatnom građevinom i mašinskom zgradom.

Objekti koji ulaze u sastav HE "Brodarevo 1" su : brana kojom se formira akumulacija, evakuacioni organi u toku gradnje, evakuacioni organi tokom eksploatacije, mašinski deo, riblja prevodnica i stalni pristupni putevi.

Ukupna visina brane je 38,80 m. Kruna brane je na koti 521,00 m.n.v., a širina u kruni je 9,35 m. Brana se sastoji od prelivnog i neprelivnog dela, u kruni ukupne dužine 103,20 m. Neprelivni deo na levoj obali je ukupne dužine 56,00 m a na desnoj obali dužine 8,80 m. Između njih je smešten prelivni deo brane ukupne dužine 38,40 m.

Kroz branu je predviđena injekciono-drenažna galerija dimenzija poprečnog preseka 3,00 x 3,50 m iz koje je predviđeno izvođenje injekcione zavese i obezbeđivanje vododrživosti pregradnog profila. Na kruni brane za potrebe izvođenja injekcione zavese u bokovima pregradnog profila predviđeno je izvođenje dve galerije, u levom boku dužine 40,00 m i u desnom boku dužine 20,00 m.

Evakuacija vode u toku gradnje realizuje se izgradnjom optočnog kanala, koji je predviđen za skretanje rečnog toka i uzvodnim i nizvodnim zagatom koji štite temeljnu jamu celog objekta. Optočni kanal je trapeznog poprečnog preseka. Nakon izgradnje brane, optočni kanal se zatvara nasipom na uzvodnom delu.

Za evakuaciju vode u toku eksploatacije predviđena su četiri potopljena prelivna polja kontrolisana segmetnim ustavama i slapište za umirenje energije.

Prelivna polja su širine 6,50 m i visine 7,20 m. Ukupna širina prelivnog betonskog bloka u okviru tela betonske gravitacione brane je 38,40 m. Između prelivnih polja su stubovi širine 3,30m. Kota praga preliva je 502,00 m.n.v. Veza prelivnog dela brane sa slapištem ostvaruje se kružnom prelaznicom.

Slapište je dimenzionisano na hiljadugodišnju veliku vodu kao i preliv. Dužina slapišta je 55,00 m a širina 35,90 m. Kota dna slapišta je 491,60 m.n.v. Krilni zidovi preliva su na koti 512,00 m.n.v. S obzirom da se radi o skraćenom tipu slapišta (u odnosu na klasično) u uzvodnom i središnjem delu slapišta su predviđeni zubi koji služe da razbijaju prelivni mlaz. Visina zuba je 4,15 m.

Hidroelektrana, zajedno sa prelivnim i neprelivnim delovima, čini telo brane. Hidroelektrana ima tri agregata, dva instalisanog proticaja 60 m³/s i jedan od 30 m³/s koji služi za hidroenergetsko iskorišćenje minimalnog održivog protoka od 10,3 m³/s. Ukupan instalisani proticaj hidroelektrane je 150 m³/s. Svi agregati imaju turbine tipa Kaplan. Osa radnog kola turbina je postavljena na

koti 493,70 m.n.v.

Mašinska zgrada ima četiri nivoa. Najniži nivo se nalazi na koti 494,90 m.n.v.. i na njemu je omogućen ulaz u turbinsku spiralu i locirana je drenažna crpna stanica. Iznad njega je turbinski nivo na koti 497,30 m.n.v. na kom je predviđen izlaz na poklopac turbine. Naredni nivo je generatorski na koti 500,85 m.n.v.. Na koti 504,70 m.n.v. je predviđena komandna soba za upravljanje hidroelektranom i ostale pomoćne prostorije. U aneksu mašinske zgrade na koti 510,00 m.n.v. je predviđen montažni prostor dimenzija 15,80 m x 13,00 m. Prostor je predviđen za potrebe montaže opreme u vreme gradnje, tekućeg održavanja i remonta agregata. Za potrebe unutrašnjeg transporta opreme je predviđen mostni kran unutar mašinske zgrade.

Uz desni gravitacioni blok brane predviđena je izgradnja riblje prevodnice kojom bi se omogućila migracija riba u vreme mresta. Širina riblje prevodnice je 2,80 m.

Predviđeni su pristupni putevi objektima na brani i to montažnom prostoru mašinske zgrade i kruni brane. Pristupni putevi se uključuju na postojeći profil državnog puta I reda broj 21 (Prijepolje – Bijelo Polje), za koji je na ovom potezu predviđeno izmeštanje.

Položaj i obuhvat akumulacije

Profil HE "Brodarevo 1" – "Junakovine" nalazi se 2,0 km uzvodno od naselja Brodarevo, pored samog postojećeg državnog puta I reda broj 21 (Prijepolje – Bijelo Polje).

Uzvodno od betonske gravitacione brane formira se akumulaciono jezero "Brodarevo 1 – Junakovine". Ono je u izrazito kanjonskom delu Lima, nizvodno od državne granice Republike Srbije i Crne Gore na reci Lim, ne narušavajući integritet zone bezbednosti državne granice.

Obuhvata prostor katastarskih opština KO Zahumsko i KO Krajinovići u opštini Sjenica, kao i KO Bare, KO Gostun, KO Milakovići, KO Zastup i KO Brodarevo u opštini Prijepolje, u površini oko 52,70 ha.

Tehničke karakteristike akumulacije

Sve tehničke karakteristike koje se odnose na akumulaciju "Brodarevo 1" preuzete su iz "Predhodne studije opravdanosti sa generalnim projektom za izgradnju HE "Brodarevo 1" i HE "Brodarevo 2", koje je izradio "Energoprojekt-Hidroinženjering" Beograd, kao i iz dostavljenih podataka od strane investitora i projektanata.

Podizanjem brane na profilu "Junakovine" formira se akumulacija sa kotom normalnog uspora 519,00 m.n.v. Ukupna dužina je 8,30 km, a zapremina akumulacije je 3,99 hm³, sa površinom akumulacije od 51,60 ha na koti normalnog uspora. Kota dna akumulacije je 497,60 m.n.v. a maksimalna visina brane je 38,80 m. Kota minimalnog radnog nivoa je 517,00 m.n.v., a do kote normalnog uspora se obezbeđuje korisna zapremina od 1,02 hm³. Regulaciona linija akumulacije je na koti 521,00 m.n.v.

Izgradnja brane i formiranje akumulacije dovode do potapanja dela državnog puta I reda broj 21 (Prijepolje – Bijelo Polje) i njegovo izmeštanje u dužini od oko 2,93 km, kao i ušća triju reka : Vrbničke reke – desna pritoka, Gostunske reke (Prijesničke reke) – leva pritoka, kao i reke Dubočice – desna pritoka.

Izdizanjem kote normalnog uspora akumulacije "Junakovine" dolazi do neznatnog izdizanja nivoa vode u graničnom profilu, u odnosu na nivo vode u prirodnim uslovima tečenja. Zbog izrazito kanjonskog profila reke Lim, nije moguće korišćenje obala akumulacionog jezera za komplementarne funkcije.

U zoni potapanja akumulacije "Junakovine" nema evidentiranih stambenih, građevinskih i drugih objekata te ne postoji potreba za iseljavanjem stanovništva.

Za potrebe realizacije akumulacije "Junakovine", na području zone potapanja potrebno je sprovesti trajnu promenu namene zemljišta radi privođenje javnoj nameni na 24,37 ha zemljišta.

Izvor : Prostorni plan područja posebne namene hidroelektrana "Brodarevo 1" i "Brodarevo 2" na reci Lim, objavljen 23.04.2012