Alhemija: Američki startap tvrdi da je proizveo zlato iz žive

Malo poznata kompanija Marathon Fusion iz San Franciska tvrdi da je prošlog meseca uspela da pretvori živu u stabilno zlato, i to deset puta brže od rekorda koji je postavio CERN. Ova tvrdnja, koja još nije nezavisno potvrđena, ponovo je pokrenula pitanje da li bi zlato proizvedeno u laboratoriji jednog dana moglo da ugrozi tržište prirodnog metala, slično onome što se dogodilo sa dijamantima uzgojenim u laboratorijskim uslovima.

Kompanija Marathon Fusion, osnovana 2023. godine, razvija sisteme za proizvodnju goriva za buduće fuzione elektrane, koje bi trebalo da proizvode električnu energiju spajanjem atoma, po principu koji pokreće i Sunce, piše Euronews.

Osnovali su je Kajl Šiler i Adam Rutkovski, bivši inženjer kompanije SpaceX. Na svom sajtu Marathon navodi Ministarstvo energetike SAD kao partnera, a 2023. godine dobila je nagradu američke Agencije za napredne istraživačke projekte u energetici (ARPA-E), koja podržava visokorizična istraživanja u oblasti energetike.

Među njenim investitorima i partnerima je i mreža Breakthrough Energy, koju je osnovao Bil Gejts radi podrške klimatskim tehnologijama, kao i rudarska grupa Anglo American, vlasnik kompanije De Beers, jednog od vodećih svetskih proizvođača prirodnih dijamanata, poznate po sloganu "Dijamant je večan".

Marathon Fusion je saopštio da je proizveo "pravo, stabilno zlato iz žive", nadmašivši rekord CERN-a deset puta.

CERN, evropska organizacija za nuklearna istraživanja sa sedištem u Ženevi, objavio je 2025. godine da je tokom rada Velikog hadronskog sudarača (LHC), u periodu od 2015. do 2018. godine, proizvedeno oko 29 pikograma zlata, odnosno 29 bilionitih delova grama. To odgovara količini od približno 86 milijardi jezgara atoma zlata, koja su postojala samo delić sekunde pre nego što su uništena u sudarima sa komponentama akceleratora.

Za razliku od postupka u CERN-u, Marathon Fusion tvrdi da koristi neutrone nastale u fuzionim reakcijama kako bi bombardovao živu i pretvorio je u nestabilni izotop koji se potom raspada u zlato.

Kompanija takođe navodi da je pomoću svoje plazma-centrifuge oborila sovjetski rekord star četiri decenije. Reč je o uređaju koji velikom brzinom rotira električno naelektrisani gas kako bi razdvojio izotope koji se koriste kao gorivo u fuzionim reaktorima.

Marathon je saopštio i da gradi reaktor u San Francisku, sa ciljem da postigne rekordnu gustinu snage, odnosno proizvede što više energije u odnosu na veličinu postrojenja.

Ipak, tvrdnja o proizvodnji zlata za sada nije nezavisno potvrđena. Dostupni podaci ne pokazuju ni koliko je zlata dobijeno, ni koliko bi koštala njegova proizvodnja.