Nova arheološka istraživanja na Medijani – slede konzervacija i prezentacija dve ranohrišćanske crkve

Arheološka istraživanja na nalazištu Medijana u Nišu su u toku, a obuhvataju iskopavanje jedne od dve ranohrišćanske crkve koje datiraju sa kraja 4. ili početka 5. veka nove ere, što je, kako objašnjava rukovodilac istraživanja i naučni savetnik Arheološkog instituta iz Beograda dr Nadežda Gavrilović Vitas, nakon čega će se raditi konzervacija da bi one bile prezentovane javnosti. Ističe i da je cilj arheologa da Medijana, kao i Tvrđava u Nišu, budu uvrštene na UNESCO listu svetske kulturne baštine.

Gavrilović Vitas kaže da su ovogodišnja arheološka istraživanja na Medijani značajan uvod u izvođenje Projekta konzervacije i prezentacije dve ranohrišćanske crkve na Medijani koje su otkrivene i istraživane u periodu od 2000. do 2007. godine.

- Reč je o izuzetno retkom otkriću na prostoru današnje Srbije, s obzirom da je u južnoj crkvi pronadjen Hristov monogram u mozaiku, a da je severna crkva sa severne strane imala pravougaoni aneks koji je verovatno služio za skladištenje – objašnjava naučni savetnik Arheološkog instituta iz Beograda Nadežda Gavrilović Vitas.

Kaže da je procenjeno da su obe crkve sa kraja 4. ili početka 5. veka i da su korišćene su od strane gotskih federata naseljenih na Medijanu carskim ukazom posle 378 godine n. e.

- U prilog tome govori pet gotskih grobova sa skeletima deformisanih lobanja, koji su otkriveni južno od crkava i koji impliciraju postojanje nekropole gde su bili sahranjivani pokršteni Goti. Obe crkve su izgrađene u međuprostoru zapadnog ogradnog zida Konstantinove vile sa peristilom I vojničkih baraka na zapadu – kaže ona.

Napominje da su crkve sagrađene svega 8 metara dalje jedna od druge, što ukazuje na pojavu u ranom hrišćanstvu poznatu kao dvojne crkve.

- On su imale različite funkcije. Jedna crkva – u slučaju Medijane južna crkva sa Hristovim monogramom je bila liturgijska crkva, a druga crkva – severna crkva na Medijani je bila memorijalna ili funerarna. Ovakvu pretpostavku potvrdjuju upravo pomenut Hristov monogram u južnoj crkvi, ali i severni aneks severne crkve, koji je verovatno korišćen kao djakonikon, proskomidija ili paraklis – objašnjava sagovornica.

Ističe da ovogodišnja iskopavanja imaju za cilj potpunu istraženost severne crkve da bi potom bio izveden, a onda i realizovan Projekat konzervacije i prezentacije crkava.

- Važno je znati da su ovakve crkve datovane u kraj 4. ili početak 5. veka vrlo retke ne samo u Srbiji, već i na Balkanu. Zato je važno da obe ranohrišćanske crkve na Medijani budu konzervirane i prezentovane javnosti, u cilju naše kontinuirane težnje da Medijana, kao i Tvrđava u Nišu, budu uvrštene na UNESCO listu svetske kulturne baštine – kaže Nadežda.

Pored dr Nadežde Gavrilović Vitas, istraživački tim u ovogodišnjim arheološkim istraživanjima na Medijani čine muzejski savetnik Vesna Crnoglavac iz Narodnog muzeja u Nišu, kao i dr Igor Bjelić i dr Ivan Vranić viši naučni saradnici iz Arheološkog instituta u Beogradu.