Ko može da plati tuđi porez na ekstra prihod?

Građani koji su tokom 2025. godine ostvarili ukupne prihode veće od 5.439.096 dinara u tekućoj godini imali su obavezu da plate godišnji porez na dohodak građana, poznatiji kao "porez na ekstra prihod". Ova obaveza ne odnosi se samo na jednu vrstu primanja, već se prilikom utvrđivanja poreske obaveze posmatra zbir različitih prihoda koje je građanin ostvario tokom godine.

Međutim, posebno pitanje nastaje kada građanin koji je obveznik godišnjeg poreza ne plati porez iz sopstvenih sredstava, već to za njega učini poslodavac. Način na koji se takva uplata tretira zavisi od toga ko je poslodavac, ali i od statusa osobe kojoj je porez plaćen.

Poreska savetnica Zvezdana Pisarević objašnjava da se najpre mora napraviti razlika između preduzetnika na ličnoj zaradi, osnivača preduzeća koji je u njemu zaposlen i zaposlenog koji nije vlasnik firme.

Kada je reč o preduzetniku koji je na ličnoj zaradi, on se ne smatra zaposlenim u sopstvenoj preduzetničkoj delatnosti. Lična zarada predstavlja poresku kategoriju, dok Zakon o radu ne poznaje mogućnost da preduzetnik kao fizičko lice zasnuje radni odnos sam sa sobom.

- Zbog toga, ukoliko preduzetnik godišnji porez na dohodak građana plati sa svog poslovnog računa, takva uplata ne može biti tretirana kao zarada. Ona se smatra podizanjem neraspoređene dobiti iz ranijih godina. Ako dobit iz prethodne godine nije dovoljna da pokrije iznos godišnjeg poreza, uplata se može tretirati kao podizanje dobiti tekućeg perioda - objašnjava Pisarević.

Drugačija je situacija kada je poreski obveznik osnivač preduzeća koji je istovremeno zaposlen u tom preduzeću. Ako firma sa svog računa plati njegov godišnji porez na dohodak građana, takvo davanje može biti tretirano na dva načina.

- Prva mogućnost je da se uplata posmatra kao podizanje dividende radi plaćanja poreza. U tom slučaju iznos koji je plaćen, a koji ima tretman dividende, podleže porezu na dividendu po stopi od 15 odsto. Pri tome nije presudno što novac nije najpre fizički isplaćen osnivaču, a zatim iskorišćen za plaćanje poreza, već je direktno sa računa firme uplaćen za tu namenu - navodi.

Druga mogućnost je da se plaćeni iznos tretira kao zarada zaposlenog. Tada se iznos koji je firma platila preračunava na bruto zaradu, a na tako utvrđeni bruto iznos primenjuju se porez i svi doprinosi koji se plaćaju na zaradu i iz zarade.

- Ova varijanta može biti povoljnija u slučaju kada zaposleni već ostvaruje zaradu iznad najviše propisane osnovice. Tada se doprinosi obračunavaju u fiksnom iznosu, dok se porez na zaradu obračunava po stopi od 10% - objašnjava poreska savetnica.

Ona navodi da slična situacija postoji i kada preduzeće plaća godišnji porez svom zaposlenom koji nije osnivač.

- U tom slučaju isplaćeni iznos tretira se kao zarada zaposlenog. Kao i kod osnivača koji je u radnom odnosu u svom preduzeću, iznos koji je firma platila mora da se preračuna na bruto zaradu, a zatim se na taj iznos obračunavaju porez i svi pripadajući doprinosi. I kod zaposlenog koji nije osnivač ova varijanta je najpovoljnija kada se isplaćuje zarada iznad najviše propisane osnovice, jer se doprinosi tada plaćaju u fiksnom iznosu, dok je stopa poreza 10 odsto - kaže Pisarević.

Ukazuje da se ovakva situacija generalno posmatra kroz odredbe Zakona o porezu na dohodak građana koje uređuju zaradu i druga primanja zaposlenih. Prema tim pravilima, zaradom se smatra zarada ostvarena po osnovu radnog odnosa, kao i druga primanja zaposlenog.

Zakon posebno uređuje i primanja po osnovu činjenja ili pružanja pogodnosti zaposlenom. U takva primanja, između ostalog, spadaju određene pogodnosti koje zaposleni dobija od poslodavca, poput korišćenja službenog vozila ili stambenog prostora koji je u vlasništvu ili na raspolaganju poslodavcu.

- Kod utvrđivanja poreske osnovice za zaradu, primanja po osnovu ovakvih pogodnosti uvećavaju se za pripadajuće obaveze iz zarade. Upravo zbog toga, kada firma, bilo da je reč o preduzeću ili preduzetniku, plati godišnji porez na dohodak za fizičko lice koje je njen zaposleni, uplata sa računa firme smatra se činjenjem pogodnosti zaposlenom. Takvo davanje predstavlja deo zarade zaposlenog i mora biti poreski obračunato u skladu sa pravilima koja važe za zarade - pojašnjava propise Pisarević.

Postoji i mogućnost da firma ovakvo davanje tretira kao zajam zaposlenom. U tom slučaju može biti dogovoreno da se iznos koji je firma platila kasnije obustavlja iz neto zarade zaposlenog, odnosno da zaposleni taj iznos vraća kroz obustave iz budućih primanja.

- Međutim, činjenica da se davanje tretira kao zajam ne znači da se poreske obaveze mogu odložiti. Porezi i doprinosi moraju da se obračunaju i plate u trenutku kada je davanje izvršeno - zaključuje poreska savetnica Zvezdana Pisarević.