Rekordne cene rečnog i pomorskog transporta

Ratovi i klimatske promene, koje dovode do opadanja nivoa vode u rekama i kanalima, izazvali su nagli rast cena pomorskog i rečnog transporta širom sveta. Prema stručnim analizama, troškovi prevoza značajno su porasli tokom poslednjih mesec dana, a poremećaji su zahvatili ključne trgovačke rute od Crvenog i Crnog mora do Panamskog kanala i Rajne.

Najveći problem predstavlja blokada Ormuskog moreuza, koja primorava brodove da traže alternative i tako povećava potražnju za preostalim transportnim kapacitetima. Zbog toga je prevoz nafte iz Persijskog zaliva prema Aziji 10. avgusta dostigao 15,22 USD po barelu, što je najviši nivo od 2005. godine. Rekordne cene zabeležene su i za transport između Crnog mora i Mediterana, prenosi Financial Times.

Istovremeno, suša je ozbiljno smanjila nivo vode u Panamskom kanalu, ograničavajući broj i teret brodova koji mogu da prođu kroz njega. Cena prolaska dostigla je između 1,1 i 2,5 miliona dolara, u zavisnosti od vrste broda, što je najviši nivo od 2012. godine. Sličan problem postoji i na Rajni, koja je ovog leta toliko opala da su i cene rečnog transporta dostigle najviši nivo u poslednjih 14 godina.

Poskupljenje se tako širi kroz čitav sistem međunarodne trgovine. Kada je jedna ruta blokirana ili ograničena, brodovi se preusmeravaju na druge pravce, povećavajući potražnju, trajanje putovanja i troškove goriva i osiguranja. Zbog toga je sadašnji rast cena pomorskog transporta, prema rečima jednog od stručnjaka, najveći poremećaj zabeležen u istoriji praćenja tržišta, veći čak i od posledica pandemije virusa Covid-19 i sankcija protiv Rusije.

Stručnjaci upozoravaju da ovaj problem neće brzo nestati. Direktor belgijske kompanije CMB Tech Aleksander Saveris sadašnji rast vozarina opisuje kao bez presedana, dok analitičar kompanije Xeneta Peter Zand ocenjuje da posledice postaju sve dublje i strukturnije.

Kako troškovi prevoza rastu na više ključnih ruta istovremeno, deo tog dodatnog tereta na kraju će, prema njegovim očekivanjima, biti prenet na potrošače kroz više cene robe.