REGAGEN: U energetiku uloženo 87 mil EUR, Crna Gora sve bliže evropskom tržištu struje

Crna Gora nastavlja snažan investicioni ciklus u energetskom sektoru. Elektroprivreda Crne Gore (EPCG) prošle godine uložila je gotovo 87 mil EUR u razvoj proizvodnih kapaciteta i obnovljive izvore energije, dok je Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS) nastavio modernizaciju distributivne mreže širom države. Istovremeno, domaće tržište električne energije bilježi rast broja učesnika i obima trgovine, a predstojeće povezivanje sa jedinstvenim evropskim tržištem moglo bi donijeti veću konkurenciju, stabilnije cijene i sigurnije snabdijevanje, pokazuje Godišnji izvještaj Regulatorne agencije za energetiku i regulisane komunalne djelatnosti (REGAGEN).

Energetski sektor i tokom 2025. godine ostao je jedan od najvećih investicionih pokretača u državi. Fokus je bio na modernizaciji proizvodnje, unapređenju distributivne mreže i pripremi Crne Gore za potpuniju integraciju u evropsko tržište električne energije.

Prema podacima REGAGEN-a, EPCG je tokom prošle godine realizovala investicije vrijedne 86,85 mil EUR, što predstavlja nastavak višegodišnjeg ulaganja u modernizaciju elektroenergetskog sistema.

Najveći dio sredstava usmjeren je na ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja, koja predstavlja jedan od najvažnijih infrastrukturnih projekata u energetskom sektoru. Ulaganja su obuhvatila i adaptaciju kotlovskog postrojenja, modernizaciju prateće opreme, kao i aktivnosti koje treba da omoguće usklađivanje rada elektrane sa savremenim ekološkim standardima.

Istovremeno, EPCG je nastavila razvoj obnovljivih izvora energije kroz realizaciju solarnih projekata, među kojima posebno mjesto zauzima program "Solari 5000+", ali i druge investicije u solarne elektrane i hidroenergetske objekte. Prema izvještaju, gotovo 27 mil EUR usmjereno je upravo na razvoj solarne energije i drugih projekata iz oblasti obnovljivih izvora.

Takva ulaganja dio su strategije energetske tranzicije, kojom se nastoji povećati domaća proizvodnja električne energije iz čistih izvora i smanjiti zavisnost od uvoza.

Značajne investicije nastavljene su i u distributivnom sistemu.

REGAGEN navodi da je CEDIS-u za 2025. godinu odobren investicioni plan vrijedan oko 33 mil EUR, dok je tokom godine realizovano više od 14 mil EUR planiranih ulaganja. Pored toga, realizovani su i projekti iz prethodnih investicionih ciklusa vrijedni gotovo 20 mil EUR, dok je za otkup elektroenergetske infrastrukture izdvojeno više od dva miliona eura.

U izvještaju se navodi da dinamika pojedinih projekata nije u potpunosti pratila plan zbog dugotrajnih imovinsko-pravnih procedura, složenih postupaka javnih nabavki i izazova u realizaciji pojedinih infrastrukturnih projekata.

Bez obzira na to, ulaganja u distributivnu mrežu nastavljena su širom Crne Gore.

Najviše sredstava usmjereno je na rekonstrukciju srednjenaponske i niskonaponske mreže, izgradnju novih trafostanica, povećanje pouzdanosti napajanja i razvoj sistema daljinskog upravljanja.

Posebna pažnja posvećena je digitalizaciji sistema mjerenja, pa je savremenim brojilima obuhvaćeno više od 381 hiljade korisnika, dok je za modernizaciju mreže izdvojeno više od 11 mil EUR.

Izvještaj REGAGEN-a pokazuje da je u periodu od 2012. do kraja 2025. godine u prenosni i distributivni elektroenergetski sistem investirano oko 613 mil EUR.

Od toga je približno 338 mil EUR uloženo u distributivnu mrežu, dok je oko 275 mil EUR investirano u prenosni sistem.

Uprkos velikom investicionom ciklusu, regulator ističe da nije došlo do značajnijeg povećanja troškova mrežarine za građane.

- I pored ulaganja od 613 mil EUR u periodu od 2012. do 2025. godine, obezbijeđena je stabilnost mrežarine za domaćinstva - navodi REGAGEN u izvještaju.

Kako se objašnjava, regulatorni model omogućio je da se istovremeno finansiraju značajni infrastrukturni projekti, ali i očuva stabilnost dijela računa koji se odnosi na korišćenje elektroenergetske mreže.

Pored investicija, izvještaj ukazuje i na nastavak razvoja tržišta električne energije.

Na veleprodajnom tržištu tokom prošle godine poslovalo je više od 100 energetskih subjekata, među kojima 88 trgovaca električnom energijom, 17 proizvođača i sedam licenciranih snabdjevača.

Na berzi električne energije bilo je registrovano 30 učesnika iz 13 država, što potvrđuje rast regionalnog interesovanja za crnogorsko tržište.

Istovremeno, nastavljen je rast trgovine na organizovanom tržištu "dan unaprijed", gdje je prometovano više od 340 hiljada megavat-sati električne energije.

Prosječna ponderisana cijena energije nabavljene za pokrivanje distributivnih gubitaka iznosila je 104,15 EUR po megavat-satu, odnosno 3,42% više nego godinu ranije.

Jedan od najvažnijih procesa koji očekuje domaći energetski sektor jeste potpuno povezivanje crnogorskog tržišta sa jedinstvenim evropskim tržištem električne energije.

Prema ocjeni REGAGEN-a, taj proces trebalo bi da donese veću likvidnost tržišta, poveća broj učesnika, omogući intenzivniju trgovinu i smanji oscilacije cijena električne energije.

- Proces uključivanja crnogorskog tržišta električne energije u jedinstveno evropsko tržište uticaće na poboljšanje likvidnosti tržišta, povećanje broja učesnika i veći obim trgovine električnom energijom, a time i na manju volatilnost cijena - navodi se u izvještaju REGAGEN-a.

Regulator zaključuje da će nastavak investicija u proizvodne kapacitete, modernizacija mreže i integracija sa evropskim energetskim tržištem predstavljati ključne faktore daljeg razvoja crnogorskog elektroenergetskog sistema, uz cilj da se obezbijedi sigurnije snabdijevanje, efikasnije tržište i dugoročno održiv razvoj energetike.