Kuda će meštani sela Dubravica i Batovac kad se izgradi novi kop u Kostolcu? - Na stolu i gradnja novog naselja, ali nema mnogo zainteresovanih

U okviru Nacrta Prostornog plana područja posebne namene Kostolačkog ugljenog basena koji je trenutno na javnom uvidu, po prvi put su javno predstavljeni i detalji preseljenja naselja koja se nalaze u zoni budućih kopova, prvenstveno Dubravice i Batovca. Prema planu, čitavo naselje Dubravica biće zauzeto površinskim kopom, dok će Batovac biti izložen indirektnim uticajima, zbog čega je preseljenje oba naselja neminovno.

Dubravica je potpuno predviđena za premeštanje, dok će stanovnici Batovca moći da odluče da li žele da se isele ili ostanu u selu izloženom uticajima kopа i pratećih rudarских aktivnosti. Prema planu, premještanje mora biti realizovano najkasnije do 2037. godine, što je deseta godina od početka eksploatacije kopa Zapadni Kostolac.

Naselje Dubravica broji oko 280 stalnih domaćinstava, odnosno približno 1.200 stanovnika. Planirano je potpuno premeštanje stanovništva i privrednih objekata u novoformirana ili postojeća naselja u okviru Grada Požarevca ili u okolna seoska područa. Opcije uključuju kupovinu kuća ili stanova u gradskim naseljima, kupovinu građevinskih parcela i izgradnju novih kuća, ili, u nekim slučajevima, grupno preseljenje u novoformirana seoska naselja sa uređenim parcelama.

Naselje Batovac, koje se nalazi na rubu budućeg kopа i biće izloženo indirektnim uticajima rudarstva, broji oko 120 domaćinstava ili oko 500–600 stanovnika. Domaćinstva u Batovcu dobiće mogućnost da izbore da li žele da ostanu u svom naselju uz određene prilagodbe i kompenzacije, ili da se premeste u novoformirane seoske zajednice ili gradsku zonu u okviru Grada Požarevca.

Novi kop će zahtevati ne samo premeštanje domaćinstava, već i privrednih objekata. U Dubravici posluju tri proizvodna preduzeća i 17 preduzetnika, dok Batovac ima jedno preduzeće i sedam preduzetnika u raznim sektorima, uključujući trgovinu, rudarstvo i ugostiteljstvo.

U manjoj meri, eksploatacija može indirektno uticati na naselja Ostrovo i Brežane, uključujući potencijalni uticaj na izvor vode za piće "Jagodica". U tim naseljima ne predviđa se obavezno preseljenje, već se radi o merama zaštite i prilagođavanja životne sredine.

U Batovcu, svi odgovori pristigli od 31 domaćinstva (15% vlasnika) pokazali su da su spremni na samostalno preseljenje.

Rezultati ankete, stoji u Nacrtu plana, jasno ukazuju da ne postoji dovoljan broj zainteresovanih za grupno preseljenje, pa će se ono, ukoliko bude realizovano, morati organizovati u okviru postojećih naselja sa dovoljnim brojem neizgrađenih parcela i važećim regulacionim planovima. Novi samostalni kompleks morao bi da obuhvati najmanje 200–300 domaćinstava kako bi se mogao formirati funkcionalni društveni centar sa školama, vrtićima, crkvom, etno parkom, grobljem i kompletnom infrastrukturom.

Nakon usvajanja Prostornog plana, planira se nova, detaljnija anketa, koja će uključiti sva domaćinstva u Dubravici i Batovcu i realnije prikazati njihove stavove o preseljenju – da li žele samostalno ili grupno preseljenje, koje tipove stanovanja preferiraju i slično.

Na osnovu te nove ankete i u saradnji sa Gradskom upravom Požarevca, moći će se izabrati konkretne lokacije za preseljenje i pripremiti Akcioni plan preseljenja.

Podsetimo, studija izvodljivosti za eksploataciju ležišta "Zapadni Kostolac" potvrđuje opravdanost eksploatacije na novom kopu. Ležište sadrži tri ugljena sloja, od kojih su prva dva bilansna i ključna za određivanje dubine kopа. Bilansne rezerve znose oko 408 miliona tona, vanbilansne oko 194 miliona tona, a potencijalne oko 36 miliona tona.

Rudarski radovi podeljeni su u dve faze: Faza 1 (2030–2037) podrazumeva eksploataciju 3 miliona tona uglja godišnje, a Faza 2 (2038–2060) eksploataciju 8 miliona tona uglja po godini.

Vrednost projekta procenjena je na 400 mil EUR.

Novi kostolački kop garantuje snabdevanje elektranama ugljem potrebnim za proizvodnju električne energije do 2060. godine, do kada je predviđena njegova eksploatacija. Bez ovog kopа, kapacitet termoelektrana bi značajno opao.

Iako strategijom razvoja energetike Srbije ciljano smanjenje učešća termoenergetskih kapaciteta na 20% u proizvodnji električne energije, EPS još nije definisao strategiju rada blokova A1 i A2 u režimu toplifikacije ili hladne rezerve. Otvaranje i rad kopа Zapadni Kostolac u punom kapacitetu neophodni su za obezbeđenje snabdevanja blokova B1, B2 i novog B3.

Kop Zapadni Kostolac neće snabdevati samo blokove termoelektrane Kostolac, već će deo proizvedenog uglja biti transportovan i do termoelektrane TENT u Obrenovcu, kako bi se nadomestio manjak uglja iz Kolubarskog basena kada je njegov kvalitet niži.

Nacrt plana pominje i predviđenu proizvodnju biogasa i biomase, posebno u priobalju Dunava i Velike Morave, kao i u dolini reke Mlavе, koja je planirana jda podrži energetsku diversifikaciju i doprinese racionalnom korišćenju životinjskog otpada sa većih farmi, naročito u okviru razvoja stočarstva i mlečnog govedarstva.