MAT: Zastoj u proizvodnji Rafinerije "pojeo" privredni rast Srbije u 2025. godini

Prema fleš proceni Republičkog zavoda za statistiku, realni međugodišnji rast bruto domaćeg proizvoda Republike Srbije u poslednjem tromesečju 2025. godine iznosio je 2,2%. Na nivou cele godine, to odgovara prosečnom realnom rastu od oko 2%.

Analizirajući ove rezultate, autori časopisa Makroekonomske analize i trendovi (MAT) ocenili su da takvo usporavanje oslikava "stvarnost u kojoj su globalna ekonomska nesigurnost, geopolitički rizici i slaba evropska konjunktura ograničavali potencijal za snažniji oporavak".

Presudnu ulogu za ovakav konačni rezultat imala je tzv. "situacija sa NIS-om", odnosno stupanje na snagu sankcija SAD i prekid snabdevanja pančevačke Rafinerije sirovom naftom. Autori analize ističu da je "najpre, usporeniji rad, a krajem godine i zaustavljanja proizvodnje pančevačke rafinerije mehanički pojeo većinu planiranog rasta". Rafinerija u Pančevu, kako ističu, nije bila u problemu samo u decembru, već je usled neizvesnosti od mogućeg sankcionisanja slabije radila tokom cele godine. U MAT-u se naglašava da bi "bez tog incidenta, rezultat bio blizu ili, čak, i bolji od plana", ali je situacija sa naftnom industrijom poslužila kao "jasno upozorenje kako geopolitika može direktno da potkopa ekonomski rast u kratkom roku".

Na početku prošle godine očekivalo se da će rast BDP u 2025. iznositi 4,2%, da bi prognoze više puta bile korigovane do konačnih 2%.

Nasuprot padu u naftnom sektoru, određene grane industrije su tokom 2025. godine pružile snažan otpor negativnim trendovima. U analizi MAT se precizira da se "automobilski sektor tokom 2025. izdvojio kao najbitniji generator uvećanja proizvodnje prerađivačkog sektora i vrednosti robnog izvoza". Veliki doprinos tome dala je fabrika u Kragujevcu, gde je početkom godine pokrenuta proizvodnja novog električnog modela. Oblast proizvodnje motornih vozila i prikolica od januara je beležila solidne stope rasta, a nivo proizvodnje krajem godine bio je za oko 60% veći od proseka iz prethodne godine.

Na opštu privrednu sliku uticala je i činjenica da je prošla godina završena sa inflacijom u granicama cilja Narodne banke Srbije. Ovaj rezultat je postignut "usled značajnog smanjenja cena hrane koje je zabeleženo od septembra 2025. godine kao rezultat ograničavanja marži u trgovini robom široke potrošnje".

Uporedo sa smirivanjem cena, Srbija je uz Bugarsku u decembru zabeležila najveći međugodišnji realni rast prometa u trgovini na malo u Evropi. Autori zaključuju da su ključni faktori koji su podržali rast prometa u maloprodaji bili "nastavak povoljnih trendova na tržištu rada kroz rast zaposlenosti i rast raspoloživog dohotka stanovništva".