Blago Biblioteka Srpske Patrijaršije uskoro će biti dostupno "na klik"

U novijoj istoriji, od 18. do 19. veka, osnovu Biblioteke Patrijaršije nalazimo u Mitropolijskoj biblioteci u Beogradu.

- Posle smrti mitropolita Mojsija Petrovića 1730. godine, jedan spis jedan govori o tome da je više stotina knjiga ostalo u njegovoj zaostavštini iz Arhiepiskopske biblioteke. Sledeći njegov naslednik, Vikentije Jovanović, uoči početka Rusko-austrijsko-turskog rata, koji je završen mirom u Beogradu, zbog opasnosti od najezde Turaka, gotovo sve knjige iz Mitropolijske biblioteke prenosi u Sremske Karlovce - objašnjava sagovornik portala Euronews.

Biblioteka u Sremskim Karlovcima koja postoji od 1737. godine, u 19. veku postaje Patrijaršijska biblioteka i razvija se sve do početka Drugog svetskog rata.

Tada je doživela tragičnu sudbinu, jer su okupacione ustaške vlasti sve odnele u Zagreb. Po završetku rata, 1946. godine, velikim zalaganjem dr Radoslava Grujića i tadašnjeg zamenika patrijarha Gavrila Dožića, biblioteka je vraćena u Beograd i sada se nalazi u Beogradu, u sedištu Patrijaršije, do danas.

Danas sadrži oko 600.000 knjižnih jedinica, nešto manje od 500 srednjovekovnih rukopisa, veliki broj starih štampanih knjiga, inkunabula.

- Izuzetno je vredna. Stoji u redu zajedno sa Narodnom bibliotekom Srbije, bibliotekom Matice Srpske - ističe Nedeljković.

Pored digitalizacije njenog korpusa, u toku je i pet važnih naučnih projekata vezanih za srednjovekovne rukopise, a jedan od najznačajnijih je istraživanje srpskih srednjovekovnih rukopisa u inostranim zbirkama.

- Mi smo hteli zapravo da pokažemo naše rasuto pisano blago po svetu. Sada smo uradili devet država Evrope: Poljsku, Češku, Slovačku, Mađarsku, Austriju, Švajcarsku, Francusku, Italiju i Vatikan. Objavili smo naučne kataloge iz Češke i Slovačke. Upravo nam sledeće nedelje izlazi dvotomno izdanje naučnog kataloga iz Mađarske - kaže upravnik Biblioteke.

Istraživanje ukazuje na to da je srpski narod kontinuirano negovao kulturu i pismenost od najranijih vremena evropske pismenosti, dodaje on.

- Primera radi, u Vatikanskoj biblioteci čuva se 12 srednjovekovnih rukopisa koji se vode kao srpski, ali su mi tamo posvedočili da imaju još stotine rukopisa sa oznakom samo 'Manoscritti Slavi' - slovenski rukopisi, ali da još nije određena njihova redakcija. Za nas bi bilo potrebno da živimo još jedan život ili dva, da bismo mogli da istražujemo u arhivi Vatikana ili da istražujemo u dobroj meri sve te fondove - kaže naš sagovornik.

Patrijaršijska biblioteka je otvorenog tipa, ali ne i pozajmnog. To znači da se knjige ne mogu odneti na čitanje, ali se mogu pogledati kroz elektronski katalog i koristiti u čitaonici i biblioteci, sem rukopisnog fonda kom je pristup moguć uz odobrenje Svetog Arhijerejskog sinoda.

Biblioteka od nedavno sarađuje i sa Ruskom državnom bibliotekom u Moskvi u kojoj se čuvaju brojni drevni rukopisi iz Srbije.

- Sa njima smo započeli jedan zajednički projekat, naučni opis ruskih srednjovekovnih rukopisa koji se čuvaju u biblioteci Srpske patrijaršije. To ćemo završiti ovog leta i do kraja godine biće promocija. A nedavno sam potpisao još dva ugovora o saradnji sa Bibliotekom Ruske akademije nauka u Petrovgradu i drugi ugovor sa Slavističkim institutom Ruske akademije nauka u Moskvi. Svi naučni istraživači iz raznih ustanova preko Biblioteke patrijaršije će sa našom preporukom moći mnogo lakše da pristupe tim fondovima - zaključuje Nedeljković.