Kako i kada proceniti vrednost voćnih zasada?

Procena vrednosti stabala voćaka, kao i voćnih zasada spada u red najsloženijih i najodgovornijih agrotehničkih i agroekonomskih poslova, napominje savetodavac za voćarstvo i vinogradarstvu u PSS Mladenovac, Zoran Janković.

Brojni su slučajevi kada je potrebno primeniti ovu meru. Procena se obavlja pri većim oštećenjima ili uništenju voćaka usled elementarnih nepogoda, oštećenja izazvanih životinjama ili delovanjem čoveka, kao i u slučajevima eksproprijacije zemljišta (za izgradnju saobraćajnica, javnih objekata, kopova uglja).

Janković pojašnjava da način procene voćnih zasada zavisi od njegove starosti i može se podeliti na tri osnovne grupe:

- Procena vrednosti zasada u investicionom periodu je sigurniji i jednostavniji od ostale dve grupe i uglavnom se bazira na visini ulaganja u njegovo podizanje gde spadaju troškovi pripreme zemljišta, podizanja zasada uključujući i cenu sadnica, protivgradnog sistema, sistema za navodnjavanje, troškova nege u investicionom periodu kao i kamata na uložena sredstva. U obzir se uzima i visina inflacije, ali ne i izgubljena dobit, jer voćnjak nije stupio u puni rod - objašnjava ovaj savetodavac.

Procena vrednosti voćnjaka u rodu koji nije prešao polovinu prosečnog života uključuje troškove investicionih ulaganja i ukupnu vrednost izgubljenog roda za period do koga bi novi zasad stupio u puni rod.

Potrebno je izračunati čist prihod, uzimajući u obzir varijabilnost prinosa u pojedinim godinama, kao i tržišnu vrednost plodova u pojedinim godinama za određene sorte.