I Zlatar će biti proglašen za specijalni rezervat prirode

Nova Varoš će dobiti još jedan rezervat prirode, pored onog u kanjonu Uvca. Plan je da se pod specijalni režim stavi i veliki deo Zlatara, sa nepreglednim šumama koje će čini gotovo 80% teritorije budućeg rezervata. U okviru njega biće izdvojene posebne prostorne celine sa različitim stepenom zaštite, uz sve prednosti i mane koje takvo rešenje nosi sa sobom.

Ministarstvo zaštite životne sredine pokrenulo je prošle sedmice postupak zaštite Specijalnog rezervata prirode Zlatar kao prirodnog područja prve kategorije. Ukupna površina zaštićenog područja iznosi 7.864 hektara i prostiraće se na teritoriji dve opštine. Na teritoriji Nove Varoši to du delovi katastarskih opština Brdo, Draževići, Drmanovići, Miševići i Radijevići, a na teritoriji Prijepolja, katastarske opštine Aljinovići, Biskupići, Kosatica, Međani, Milošev Do, Muškovina i Pravoševa. Više od polovine teritorije rezervata se nalazi u državnom i javnom vlasništvu, ukupno 52,74 posto, dok je preostalih 47,26 posto u privatnom.

- Njegova severna granica prati dolinu reke Bistrice, strmo se izdižući iznad magistralnog puta Nova Varoš-Prijepolje. Na istoku granica delimičnom prati regionalni put Nova Varoš-Sjenica, od koga se odvaja u pravcu Radijevića, gde se spaja sa granicom Specijalnog rezervata prirode Uvac, odnosno sa priobaljem reke Veljušnice. Prema jugu, granica prati severni obod Aljinovačkog polja prema kraškoj površi Četanici, odakle nastavlja severnim obodom Specijalnog rezervata prirode Klisura reke Mileševke. Zapadnu granicu čine strmi odseci Ravnog Zlatara-Velika stena, Točila i Velika Merica, sve do Crnog vrha - kažu u Ministarstvu zaštite životne sredine.

U maju ove godine Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je Ministarstvu Studiju zaštite Specijalnog rezervata prirode Zlatar, u kome se kaže da se ovo područje sa svojim očuvanim prirodnim i predeonim vrednostima izdvaja od susednih krajeva Srbije. Nalazi se u obuhvatu Ekološki značajnog područja Uvac i Mileševka, a karakterišu ga različiti tipovi šuma, među kojima je naročito vredan pojas smrčevih šuma na Ravnom Zlataru. Pored biljnog, Zlatar ima i bogat životinjski svet, kao značajne primere narodnog graditeljstva.

- U ovom području zabeleženo je prisustvo oko 871 biljne vrste, od kojih 177 ima nacionalni i međunarodni značaj. Zaštićeno je 125 biljnih vrsta od kojih 28 uživa strogu zaštitu, a ima i 29 endemičnih vrsta. Zabeleženo je i 128 vrsta ptica što je oko 34,6 odsto od ukupnog broja vrsta ptica registrovanih u Srbiji. Evidentirano je i devet vrsta vodozemaca, što čini 40,91 odsto od ukupnog broja vrsta koje naseljavaju teritoriju Republike Srbije, kao i 42 vrste sisara, što je polovina do sada registrovanih kod. Posebnu lepotu i prepoznatljivost zaštićenom području daje tradicionalni način života u starovlaškom tipu naselja, kao i manastir Svetog Kozme i Dajmana na Vodenoj poljani, koji je vešto sakriven od pogleda visokom šumom četinara - kaže se u Studiji Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Kako bi se svo to bogastvo sačuvalo za buduće naraštaje, na području Specijalnog rezervata prirode Zlatar su izdvojene posebne prostorne celine sa režimom zaštite prvog, drugog i trećeg stepena. Dva lokaliteta koja se nalaze u prvom, najstrožijem režimu zaštite su u Kosatici, a to su lokaliteti Velika Merica i Velika Stena. Oni se prostiru na ukupno 73,92 hektara (0,94 posto teritorije rezervata) i tu važe zabrane korišćenja prirodnih resursa i izgradnja objekata, a ograničavaju se i radovi i aktivnosti za naučna istraživanja, što je propisano odredbama Zakona o zaštiti prirode .

Pod drugim stepenom zaštite nalazi se 2.337,63 hektara planine, odnosno 29,72 posto teritorije Rezervata.To su lokaliteti Ivlje-Orlovača-Česte (na teritoriji katastarskih opština Drmanovići, Muškovina i Pravoševa), zatim "Velika Krševa" (Drmanovići, Kosatica, Pravoševa) i Krnja Jela - Runjeva Glava (Draževići, Drmanovići, Kosatica). Pod drugim stepenom zaštite su i lokaliteti Četanica i Bojanov kraj na prijepoljskom delu planine. Ovde je između ostalog, zabranjena izgradnja vikendica, kao i objekata za turistički smeštaj, objekata za rudarstvo, izgradnja brana, i postavljanje osmatračnica i vidikovaca.

- Pod trećim režimom zaštite je najveći deo Rezervata. Obuhvata 5.483 hektara, što je gotovo 70 posto teritorije, i tu je moguće selektivno i ograničeno korišćenje prirodnih resursa.Zabranjena je međutim izgradnja vikendica, stambenih i turističkih objekata izvan građevinskih parcela utvrđenih planskim aktima, osim izgradnje, rekonstrukcije i dogradnje objekata za stanovništvo koje je stalno nastanjeno na tom područiju. Ograničava se i rekonstrukcija, dogradnja i izgradnja saobraćajnica i objekata distrbutivnog sistema električne energije, kao i tradicionalno korišćenje kamena, gline i drugih materijala za lokalne potrebe - kaže se u Studiji zaštite Specijalnog rezervata prirode Zlatar.

Iako je postupak za proglašenje Specijalnog rezervata prirode Zlatar u toku, ono se samim objavljivanjem obaveštenja na sajtu Ministarstva zaštite životne sredine smatra zaštićenim područjem i na njemu se primenjuju mere propisane u Studiji zaštite na osnovu Zakona o zaštiti prirode. Obaveštenje o pokretanju zaštite Specijalnog rezervata prirode Zlatar"na sajtu Ministarstva (www.ekologija.gov.rs), objavljeno je 6. decembra ove godine, kao i izvod iz Studije zaštite.

Dosadašnja praksa je pokazala je da od obaveštenja o pokretanju postupka zaštite nekog područja na sajtu Ministarstva, pa do njegovog zvaničnog proglašenja u proseku prođe pet godina. Međutim taj proces može ići i ubrzanom procedurom kada se proceni da je to potrebno zbog "opšteg interesa".

Vlada Srbije je na teritoriji opštine Nova Varoš poslednjih decenija proglasila pet zaštićenih područja, što ovu opštinu stavlja u sam vrh.

Po površini je najveći Specijalni rezervat prirode Uvac koji zahvata 11.845 hektara teritorije opština Nova Vaoš i Sjenica. Tu je i Park prirode Zlatibor sa delovima opština Čajetina, Nova Varoš, Priboj i Užica, kao i Park šuma Ivlje na Zlataru.

Novovaroški kraju ima i dva spomenika prirode - Hidrološki kompleks Kalipolje-Bukovik, i Spomenik prirode Munika u Seništima.