Planovi odvođenja otpadnih voda i izgradnja dva postrojenja za prečišćavanje u Vladičinom Hanu

(Južna Morava u Vladičinom Hanu)

Potpuno organizovani sistem za evakuaciju odpadnih i palih voda postoji samo u urbanom delu Vladičinog Hana. Postojeća kanalizacija je rešena po separacionom sistemu, a bez obzira na to, sve otpadne i atmosferske vode se ispuštaju u Južnu Moravu i to u samom naselju.

Ukupna dužina kanalizacije za otpadne vode iznosi 6,5km, a za atmosferske vode 4,5km.

Ubuduće, kišna kanalizacija će se koncipirati tako da se pala voda iz nje na više mesta ispušta u vodotok, uz strogu zabranu mešanja odpadnih i palih voda. Ovakvo odvodnjavanje kraćim kanalima omogućavaće veću efikasnost prilikom padavina ređih verovatnoća pojave, a zbog manjih prečnika kanala i manjih ukopavanja zahtevaće i manje investicije.

Ispuštanje otpadnih vode Vladičinog Hana u Južnu Moravu neposredno u naselju smatra se u potpunosti neprihvatljivim. Količina otpadne vode koja se može očekivati iznosi oko 50 l/s, a u ranije izrađenim projektima nije dato precizno i adekvatno rešenje kanalizacije za otpadne vode.

Puno je problema pred investitorima u ovakva postrojenja.

Naime, lokacija postrojenja za tretman otpadnih voda unutar samog naselja (lokacija "Kula") pored Južne Morave nije prihvatljiva, jer ne zadovoljava elementarne sanitarne zahteve da postrojenje mora biti udaljeno od naselja.

Takođe. nije dobro ni da se otpadne vode sa jedne obale prebacuju na drugu sifonom, ispod Južne Morave. Rešenje sa sifonom je nesigurno u funkcionalnom smislu, posebno kod malih količina vode u toku dana.

Zbog toga se novim Prostornim planom predlaže sledeće:

- da se postrojenje za tretman otpadnih voda locira nizvodno na desnoj obali iza grebena "Gomila". Kako se naselje nalazi na obe obale Južne Morave, predviđeno je da se na najnižem terenu na levoj i desnoj obali reke postave kanali skupljači, koji bi prihvatili sve otpadne vode sa odgovarajuće obale.

- Na nizvodnom delu, blizu lokacije "Kula", otpadne vode sa leve obale treba prebaciti na desnu obalu odakle bi se još kratko vodile desnom obalom, do lokacije centralne crpne stanice. Ovom crpnom stanicom otpadne vode bi se podigle približno na kotu 320, odakle bi se dalje odvele na buduće postrojenje. To treba da bude na takvoj koti da dalji i odvod i protok kroz postrojenje budu gravitacioni.

Polazeći od pretpostavke da se mora obezbediti minimalni pad glavnih kanala od 3 promila i uzimajući u obzir neravnomernost u dotoku i računsko punjenje od 60%, poprečni presek ovih kanala treba da bude od 300m-400mm.

Prilikom projektovanja ovih kanala definisaće se moguća potreba za postavljanjem relejnih crpnih stanica kako bi se izbeglo veliko ukopavanje u podzemnoj vodi. Glavni kanal na levoj obali bi trebalo završiti u crpnoj stanici i potisnim cevovodom, vode sa te obale prebaci ispod Morave na desnu obalu.

Dužina glavnih kanala-sakupljača iznosi približno 2.700m. Ovi kanali i cela kanalizacija, treba da budu izgrađeni kvalitetno, kako u kanalizaciju ne bi prodirale podzemne vode, koje bi opterećivale glavne kanale i postrojenje. Ako bi primarni sistem bio rešen na ovaj način, ne bi bilo problema sa priključivanjem mreže na primarni sistem.

Postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda

Najkrupniji ekološki problem od čijeg rešavanja najverovatnije zavisi razvojna perspektiva Vladičinog Hana predstavlja maksimalna zagađenost (IV klasa) vode Južne Morave. Zagađenost je posledica, s jedne strane prisustva znatnog broja zagađivača duž vodotoka kroz Kosovsko i južno područje Južnog Pomoravlja do Vladičinog Hana i, s druge, ulivanje gradskih otpadnih voda industrijskih i komunalnih u recipijent Južne Morave bez prethodnog prečišćavanja.

Zbog toga je i izgradnja odgovarajućeg postrojenja za prečišćavanje vodoprivredni prioritet koji prevazilazi interese same opštine Vladičin Han.

Kapacitet postrojenja treba da bude oko 220m3/h. Postrojenje treba da ima visok učinak od oko 4-5 mg O2/lit BPK5, a verovatno će biti uslov da se eliminišu fosfor i azot, jer je zabeležen minimalni proticaj Južne Morave od svega 0,4 m3/sec, što je znak da se radi o veoma skromnom recipijentu.

Odlaganje mulja treba obezbediti na deponiji smeća za Vladičin Han.

Pored ovog postojenja je predviđena lokacija i za još jedno manje postrojenje, na nizvodnoj granici privredne zone "Suva Morava". Njegova izgradnja zavisi od vrste i kvaliteta tehnoloških odpadnih voda iz privredne zone. Ako su te vode takve da se moraju svesti na nivo dozvoljen za upuštanje u gradsku kanalizaciju, onda se takav tretman može vršiti skupno, u navedenom lokalnom postrojenju.

Iz neophodne cost-benefit analize će se utvrditi da li dalje treba povećati stepen prečišćavanja i vodu ispustiti u vodotok, ili vodu bez dodatnog tretmana priključiti na javnu kanalizaciju kojom bi se dovela do glavnog postrojenja.

Pri planiranju privrednih i drugih zona u kojima se stvaraju otpadne vode obavezno je uvođenje minimalno predtretmana otpadnih voda pre njihovog upuštanja u sistem kanalizacije sa konačnim prečišćavanjem, ili izgradnja lokalnih postrojenja sa potpunim prečišćavanjem u skladu sa zahtevanom klasom vodotoka. Ovo znači da se otpadne vode iz industrijskih pogona, ne smeju upuštati u vodotoke bez tretmana, tj. smeju se upuštati u naseljsku kanalizaciju tek nakon predtretmana, kojim se prečišćavaju do nivoa da smeju da budu usmerene prema PPOV opšteg

tipa. Posebno je zabranjeno uvoditi u naseljsku kanalizaciju opasne materije i supstance koje bi ometale i razbijale proces biološkog prečišćavanja u PPOV.

Izvor : Prostorni plan Vladičinog Hana, donet 15.06.2010.godine, koji je realizovao JUGINUS a.d iz Beograda.