Demostat: Banke prosečnu kamatu na zajmove u Srbiji za godinu dana podigle za 4,39 procentnih poena

Građani i privrednici u Srbiji koji imaju bilo kakav kredit sa promenljivom kamatnom stopom suočavaju se sa velikim povećanjima rata, a kada se pogledaju dinarski krediti prosečna kamata za nove zajmove stanovništvu sada iznosi 12,92%, punih 4,39 procentnih poena više nego pre godinu dana, navodi Demostat.

Istraživačko-izdavački centar Demostat dodao je da najveći deo povećanja zarade na razlici između kamata na kredite i kamata na štednju bankama došao od građana, a ne od privrede, i da su banke su borbu monetarnih vlasti sa inflacijom iskoristile da povećaju svoju zaradu.

- Od jula prošle godine, Evropska centralna banka je svoje kamatne stope podizala čak šest puta - sa nula na 3,5%, automatski podižući i euribor, a time i mesečne rate svima koji imaju kredite vezane za evro. Istovremeno, i Narodna banka Srbije je podizala svoju referentnu kamatnu stopu, čak 12 puta u poslednjih godinu dana, sa jedan na 5,75%, dovodeći u istu situaciju i bankarske klijente zadužene u dinarima - navodi Demostat.

Kako se ističe, dok je ovaj rast kamata štetio dužnicima, štedišama bi trebalo da je pogodovao, ali analiza Demostata pokazuje da su banke, iako su podigle i kamate na depozite, tu ipak bile manje ažurne nego kad je trebalo povisiti kamate na kredite.

- Prema podacima Narodne banke Srbije, u januaru ove godine banke su u proseku plaćale 3,08% kamate na sve postojeće depozite građana i privrede, što je za 1,92 procentna poena više nego pre godinu dana. U isto vreme, banke su za postojeće kredite počele da naplaćuju 2,40 procentna poena više, podigavši prosečnu kamatu sa 4,34% na 6,74% - navodi Demostat.

Kamate na postojeće depozite građana od prošlog do ovog januara u proseku su povećane za samo 0,86 procentnih poena (p.p.), a za depozite privrede čak za 3,21 p.p. Za nove depozite kamate su podignute za 1,82 p.p. za stanovništvo, a skoro duplo više - za 3,51 p.p. za privredu, navodi se u istraživanju.

Demostat dodaje da je u slučaju postojećih kredita "privreda čak prošla gore od građana, jer sada plaća za 2,56 p.p. veće kamate nego pre godinu dana, a građani 2,19 p.p. veće - dok je kod novih kredita obrnuto, pošto su stanovništvu banke digle kamate za 3,96 p.p., a privredi za 2,93 p.p..

U poređenju s regionom kamate su uglavnom primetno više u Srbiji, pa su tako u Hrvatskoj kamate na nove depozite u evrima i dalje znatno manje (samo 0,15% za stanovništvo i 1,29% za privredu - u Srbiji 2,49% i 1,99%), kao na postojeće depozite (0,21% i 0,77% – kod nas 1,62% i 1,78%).

Slično je i u Crnoj Gori gde se za depozite daje 0,34% i 0,21% i Makedoniji u kojoj je 0,66% i 0,69%.