Lepenski vir pod krovom - Arheološki biser na zaštitu čekao 40 godina

Arheološko nalazište Lepenski Vir posle četiri decenije konačno je dobilo krov, pa je sa ostataka naselja starog blizu 8.000 godina skinuta "privremena" zaštita. Tako je sada ovo naselje u potpunosti zaštićeno od uticaja prirode, a uskoro će u punom svetlu moći da ga vide i posetioci.

Pored ostataka naselja građenog između 6.500 i 5.500 godine pre nove ere trebalo bi da niknu i istraživački centar, pristanište, etno-apartmani... Zaštita Lepenskog Vira najznačajnija je investicija iz NIP u kulturi vredna 4 mil EUR.

- Lokalitet koji smo gledali četrdeset godina u polumraku ispod salonitnog pokrivača, dospeo je na svetlo dana. Sada se tek može videti ono što su gledali istraživači, jedinstveni urbanizam i praistorijska staništa. Tek sada je moguće, istim pogledom obuhvatiti i staništa i Dunav i impresivnu stenu na drugoj obali - priča Siniša Temerinski, arhitekta koji je sa svojom koleginicom Marijom Jovin autor projekta koji je Lepenskom viru osmislio trajno rešenje. Ovaj projektantski tim se duže od decenije bavi Lepenskim virom, a zahvaljujući sredstvima NIP-a za koja su konkurisali Turistička organizacija opštine Majdanpek i Sektor turizma Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja.

- Sama konstrukcija je dobila ovaj oblik iz želje da se Lepenski vir predstavi u što otvorenijem prostoru, što je bio slučaj sa originalnim prvobitnim naseljem, koje je bilo uz vodu, u slobodnom prostoru i u najtešnjem sadejstvu sa prirodom i okolinom. Tu je bio i pogled na čuvenu stenu Treskavac koja je imala i religiozni i kultni značaj, a celo naselje bilo je orijentisano prema toj steni, prema otvorenom, prema reci - kaže Marija Jovin. Ona dodaje da je ideja bila da se omogući što bolji pristup i pogled posetiocima, ali i mogućnost za predavanja deci, koja su najbrojniji gosti, kako bi Lepenski vir postao svojevrsna škola praistorije.

- Sada je najvažnije da počnu radovi predviđeni projektom zaštite i prezentacije lokaliteta - kaže i Siniša Temerinski. Marija Jovin dodaje da su u pitanju opsežni radovi na konzervaciji, rekonstrukciji prema dokumentaciji onih objekata ili njihovih delova koji nisu postavljeni na novu poziciju, sanaciji oštećenja koja je prouzrovao prodor vlage kroz privremeni pokrivač i prikazivanje slojeva terena na obodnim zidovima nalazišta.

- Najznačajnije je postavljanje skulptura i žrtvenika na mesta u okviru staništa, gde su i nađene i bile deo arhitekture kuća - kaže Jovinova, napominjući da su konzervatorski radovi osetljivi i njihovo izvođenje zavisi od vremenskih uslova, ali i novca.

Lepenski Vir bi prema najavama spremno mogao da dočeka iduću turističku sezonu. Ali, time se uređenje kompleksa od 55 hektara ne završava. Da bi se približio posetiocima i sa kopna i sa vode, tek treba uraditi centar za prijem posetilaca, etno-apartmane, pristanište, istraživačku stanicu, rešenje pešačkog i kolskog saobraćaja, za šta su urađeni projekti u Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture, u saradnji sa Turističkom organizacijom opštine Majdanpek i Sektorom za turizam Ministarstva ekonomije.

- Posebno je značajno pristanište jer bi pristajanje međunarodnih putničkih brodova, kao i plovila nautičkog turizma, višestruko povećalo posetu i uticalo da se ova značajna investicija za turizam, kulturu i razvoj ovog dela Đerdapa brže isplati - kaže Dragan Popović, predsednik opštine Majdanpek.

Kako je najavio ministar kulture Nebojša Bradić, u obnovu kompleksa Lepenskog vira uključiće se i Narodni muzej iz Beograda i Centralni institut za konzervaciju, kako bi naselje, sačinjeno od sedam "zaselaka" i 136 stambenih i sakralnih objekata što vernije bilo prikazano posetiocima.

(Napomena: tekst je u potpunosti preuzet iz lista "Blic" od 26.11.2010.)