Crnoj Gori pripada 40% sliva Bilećkog jezera - Kako iskoristiti hidroenergetski potencijal ove akumulacije?

Crna Gora neusmnjivo polaže pravo na korišćenje voda Bilećkog jezera, po svim domaćim i međunarodnim zakonima i propisima koji uređuju ovu materiju, navedeno je u informaciji o valorizaciji voda hidroakumulacionog objekta Bilećko jezero, koju je na jučerašnjoj sjednici usvojila Vlada. Kako je navedeno, našoj zemlji pripada 40% sliva jezera, dok je zapremina akumulacije koja pripada Crnoj Gori 24%.

U dokumetu koji je objavljen na sajtu Vlade navedeno je da je Odbor direktora Elektroprivrede Crne Gore dostavio Ministarstvu kapitalnih investicija predlog da se, poslije 57 godina višenamjenskog korišćenja voda međugranične rijeke Trebišnjice od strane BiH, Republike Srpske i Hrvatske utvrde prava Crne Gore i da se, ukoliko ta prava postoje, adekvatno zaštite i valorizuju.

- Rješavanje pravične raspodjele hidroenergetskog potencijala Hidrosistema Trebišnjica je veoma važno pitanje za Crnu Goru, koja u HES Trebišnjica posjeduje hidroenergetski potencijal koje u cjelosti koriste druge države, a istovremeno ostvaruje deficit električne energije - navodi se u informaciji.

Crna Gora se sa svojim dosadašnjim postupanjem, u odnosu na hidroenergetske potencijale hidrosistema Trebišnjica, već 48 godina faktički odriče dijela svog suvereniteta.

- Hidropotencijal hidroakomulacionog objekta Bilećko jezero, odnosno dijela koji pripada Crnoj Gori potrebno je rješavati na međudržavnom nivou, pa je u vezi sa tim neophodno utvrditi strategiju i dinamiku rada kako bi na efikasan način doprinijeli energetskim benifitima za Crnu Goru - navedeno je.

Projekat korišćenja hidroenergetskog potencijala sliva rijeke Trebišnjice - Bilećko jezero je projekat od ogromnog značaja za energetski, vodoprivredni i u opšte ekonomski razvoj Crne Gore.

- Crna Gora nesumnjivo polaže pravo na korišćenje voda Bilećkog jezera, po svim domaćim i međunarodnim propisima i zakonima koji uređuju ovu materiju - stoji u dokumentu.

U informaciji se podsjeća da je sistem hidroelektrana na Trebišnjici kao vrlo ozbiljan jugoslovenski projekat počeo je da se realizuje 1952 god. Njegova izgradnja još uvjek nije završena, ali po dosadašnjem stepenu izgrađenosti predstavljao je pravi dragulj u bivšoj jugoslovenskoj elektroprivredi.

- Evidentno je i neosporno da Crna Gora ima značajan udio u hidroenergetskom potencijalu hidrosistema HS Trebišnjica, ali da ga nije koristila 45 godina i da je krajnje vrijeme da Crna Gora valorizuje ovaj svoj potencijal jer bi sa tim ostvarila evidentan energetski vodoprivredni i opšti ekonomski razvoj, a sve u skladu sa legislativom EU, odnosno EU Okvirnom Direktivom o vodama i Konvencijom o zaštiti i korišćenju prekograničnih vodotokova i međunarodnih jezera (Helsinška Konvencija) - objašnjeno je.

U dokumentu se napominje i da je Prostornim planom Crne Gore i Strategijom razvoja energetike do 2025 godine, predviđen projekat valorizovanja hidroenergetskog potencijala Bilećkog jezera (HS Trebišnjica) izgradnjom hidroenergetskog postrojenja HE Boka, sa mašinskom zgradom u blizini Risna.

- Procjenjuje se da je površina sliva Bilećkog jezera koja pripada Crnoj Gori oko 40%, dok je zapremina akumulacije koja pripada Crnoj Gori je 24% od ukupne Bilećke akumulacije - istaknuto je u dokumentu.

Ovaj podatak rezultat je Subsektorske Studije iz 2005 godine, koju su za potrebe Vlade Crne Gore uradili eksperti Vlade i Univerziteta Crne Gore, a gdje je kriterijum "veličine zapreminskog udjela ukupnog vodnog potencijala sa teritorije Crne Gore" korektno primjenjen.

Navedeno je i da vodoprivredna osnova Crne Gore, daje podatak o veličini slivnog područja Crne Gore prema Trebišnjici od 541 km2, na kojem padne 936 hm3/god. vode, a sa kojeg u Hidrosistem Trebišnjice otiče 755 hm3/god. vode, tj. računa se sa dotokom sa crnogorske teritorije u iznosu od 24 m3/s.

- Imajući u vidu veliki značaj rješavanja ove situacije Ministarstvo kapitalnih investicija predlaže da se formira ekspertski tim, kao i da se pokrene postupak za utvrđivanje prava Crne Gore u valorizaciji voda hidroakumulacionog objekta Bilećko jezero i hidropotencijalu rijeke Trebješnjice - navodi se u dokumentu.

Predloženo je i da u sastavu ekspertskog tima za praćenje realizacije budu članovi iz reda visokorukovodnog i ekspertsko rukovodnog kadra Ministarstva kapitalnih investicija sa zadatkom preduzimanja neophodnih aktivnosti u cilju valorizacije voda hidroakumulacionog objekta Bilećko jezero.

- Pomenuti tim je neophodno formirati kako bi se strateški značajno pitanje valorizacije voda sa aspekta razvoja energetskog potencijala riješilo na najefikasniji i najefektivniji mogući način, a u cilju ekonomskih benifita i zaštite držanih interesa - zaključuje se u dokumentu.