Nakon uspešnog testiranja, 5G mreža dostupna i u Crnoj Gori

Kontinuirani razvoj tržišta elektronskih komunikacija u Crnoj Gori je nastavljen implementacijom i puštanjem u rad mobilne elektronske komunikacione mreže pete generacije (5G) Crnogorskog Telekoma, saopšteno je iz Agencije za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost (EKIP).

Kako su naveli, nakon uspješnog testiranja 5G tehnologije, koje je sprovedeno sredinom 2021. godine u opštinama Berane i Bijelo Polje, od 7. marta ove godine 5G usluge su komercijalno dostupne za korisnike Crnogorskog Telekoma.

- 5G je za sada dostupna u dijelu Podgorice, a po najavama ovog operatora 5G mreža će uskoro biti proširena i na ostale opštine u Crnoj Gori. 5G mreža Crnogorskog Telekoma je implementirana primjenom tehnike dinamičkog dijeljenja spektra između 4G i 5G korisnika, korišćenjem radio-frekvencija iz opsega 2100 MHz, koje su do sada korišćene za pružanje 3G servisa. Na ovaj način Crna Gora se priključila članicama EU i ostalim razvijenim državama širom svijeta u kojima je 5G tehnologija uvedena u protekle dvije godine - navodi se u saopštenju.

Svjesna značaja blagovremenog uvođenja 5G mobilnih komunikacionih mreža za razvoj privrede i društva u cjelini, EKIP već duži niz godina preduzima aktivnosti za obezbjeđenje ambijenta za njihovu nesmetanu implementaciju.

- Među najznačajnijim je to što je 2017. godine u Crnoj Gori radio-frekvencijski opseg 700 MHz oslobođen od signala TV predajnika - navode iz EKIP-a.

Takođe, tokom 2020. godine kompletiran je regulatorni i tehnički okvir za korišćenje radio-frekvencija za 5G radiofrekvencijske opsege.

- EKIP je u prvom kvartalu 2021. godine pripremio Studiju o strategiji uvođenja 5G mobilnih komunikacionih mreža u Crnoj Gori. Studija daje pregled postojećih mobilnih komunikacionih mreža u Crnoj Gori, arhitekturu i karakteristike 5G tehnologije, prepoznaje barijere za implementaciju 5G i daje preporuke za njihovo prevazilaženje i smjernice za implementacije 5G mreža - dodaju iz Agencije.

Dalje navode i da su krajem 2021. i početkom 2022. godine sopstvenim snagama, sproveli aukciju radio frekvencija iz nekoliko radiofrekvencijskih opsega, čime je omogućen početak rada 5G u Crnoj Gori.

- Više godina unazad obavlja se vrlo opsežna komunikacija sa administracijama susjednih država u cilju oslobođenja radio-frekvencijskih opsega za 5G od signala TV predajnika sa njihove strane i eliminacija smetnji za korišćenje 5G mreže. U februaru 2022. godine u Tirani je, između EKIP-a i Agencije za audivovizuelne medije Republike Albanije (AMA), potpisana Zajednička deklaracija o međuinstitucionalnoj saradnji po pitanju oslobađanja radio-frekvencijskog opsega 700 MHz od radio-difuzne službe i dodjela toga opsega za mobilne komunikacione mreže - podsjećaju.

Deklaracijom je definisano da će radio-frekvencijski opseg 700 MHz u Republici Albaniji, najkasnije do kraja juna ove godine, biti dostupan za korišćenje od strane mobilne komunikacione mreže.

- Nakon sprovedenog postupka javne nabavke, sa kompanijom SPECURE iz Beča, potpisan je ugovor o pružanju konsultantskih usluga i korišćenju softvera za sprovođenje elektronske aukcije spektra u 2022. godini. EKIP je usluge ove kompanije koristio i prilikom vrlo uspješne aukcije spektra u 2016. godini - stoji u saopštenju.

Kako navode, u EKIP-u je formirana radna grupa, koja u 2022. godini treba da pripremi i sprovede postupak aukcije radio-frekvencija za 5G radiofrekvencijske opsege.

- U ovoj fazi realizacije 5G-a u Crnoj Gori ostvarene se znatno veće brzine prenosa podataka i smanjenje kašnjenja. Značajnije prednosti i mogućnosti 5G-a će biti "vidljivije" nakon aukcije radio-frekvencijskog spektra iz pionirskih opsega za implementaciju 5G - 700 MHz, 3600 MHz i 26 GHz, koju će EKIP sprovesti tokom 2022. godine - objasnili su.

Konačna opredjeljenja po pitanju predmeta, strategije i uslova dodjele radio-frekvencija, kao i pravila i procedura sprovođenja pojedinih faza aukcije spektra biće utvrđeni nakon sprovedenih javnih konsultacija sa zainteresovanom javnošću.

- Očekujemo da cjelokupan proces bude zaokružen izdavanjem odgovarajućih odobrenja za korišćenje radio-frekvencija do kraja ove kalendarske godine, kako je inače planirano Programom rada EKIP-a za 2022. godinu, a što je u skladu i sa Mapom puta za uvođenje 5G mobilnih komunikacionih mreža, u čijoj izradi su učestvovali i predstavnici EKIP-a, a koju je Vlada Crne Gore usvojila krajem decembra prošle godine na predlog Ministarstva ekonomskog razvoja - kažu iz Agencije.

Kako su objasnili, 5G mreže u osnovi funkcionišu isto kao i prethodne generacije mobilnih komunikacionih mreža (2G, 3G ili 4G), bazna stanica emituje radio-frekvencijski signale i komunicira sa mobilnim uređajima. Međutim 5G sistemi su tehnološki puno napredniji od prethodnih generacija.

- Sa 5G tehnologijom mobilne mreže po prvi put mogu da ispune neke zahtjeve koje ranije nijesu mogle da kvalitetno podrže. Najvažnija poboljšanja 5G u odnosu na prethodne tehnologije su veoma velika brzina prenosa podataka, malo kašnjenje signala, mogućnost povezivanja većeg broja uređaja i visok nivo pouzdanosti - navode.

Ističu i da 5G ima značajan potencijal koji može biti katalizator za podsticaj inovacijama i uticati na ekonomski rast u svim vertikalnim segmentima industrijskog, poslovnog i društvenog okruženja.

- 5G mreža će predstavljati jedan od najvažnijih segmenata u izgradnji digitalne ekonomije i digitalnog društva u ovoj dekadi. Očekuje se da će 5G omogućiti razvoj novih aplikacija i poslovnih modela. Neke od mogućih primjena 5G su prenos podataka brzinama reda Gb/s (desetine puta više nego sada), UHD multimediji, rad i igranje u cloud-u, zdravstvena zaštita, virtuelna stvarnost, napredna rešenja u industriji i poljoprivredi, javna bezbjednost, primjene u kritičnim situacijama, finansijske usluge, energetika, pametne kuće, pametni gradovi, automobili sa autonomnim upravljanjem i dr. - navodi se u saopštenju EKIP-a.

Takođe, kako kažu, očekuje se da 5G mreže budu osnova sistema vještačke inteligencije.

Iz EKIP-a su se osvrnuli i na pitanje elektromagnetnog zračenja i njegovog uticaja na ljude.

- Važno je ukazati da nejonizujuća priroda radio-frekvencijskih talasa koje generišu bazne stanice i terminali 5G

Navode i da je Međunarodna komisija za zaštitu od nejonizujućih zračenja (ICNIRP), koja je zvanični partner Svjetske zdravstvene organizacije i Evropske komisije u oblasti zaštite od nejonizujućih zračenja, gdje spada i elektromagnetno zračenje, u martu 2020. godine potvrdila adekvatnost preporučenih granica dozvoljenog izlaganja i na opsege koji će biti korišćeni za 5G mobilne mreže.

- Zaključak najnovijih istraživanja je da ne postoje dokazi da tip energije radio frekvencija koje koriste 5G mreže na bilo koji način ugrožava ljudsko zdravlje i da briga o štetnosti 5G mreže koja je prisutna kod korisnika nema nikakvu naučnu osnovu - objašnjavaju.

- Za svaku radio baznu stanicu mobilnih komunikacionih mreža koja je aktivna u Crnoj Gori, uključujući i nedavno implementirane 5G bazne stanice Crnogorskog Telekoma, EKIP je izvršio provjeru ispunjenosti uslova u pogledu dozvoljenih granica izlaganja elektromagnetnim poljima. Tom provjerom je utvrđeno da na mjestima na kojima se ljudi, u obavljanju svojih svakodnevnih aktivnosti, mogu naći u dužem vremenskom periodu ne može doći do prekoračenja dozvoljenih nivoa elektromagnetnog polja polja. Ista praksa će se nastaviti i prilikom puštanja u rad novih 5G baznih stanica - objašnjeno je.

Na kraju, navode, žele da ukažu da 5G predstavlja evoluciju u telekomunikacionim standardima, stoga će se 5G mreža razvija postepeno, nadogradnjom mreža na postojećim lokacijama, a zatim izgradnjom gušće mreže 5G baznih stanica.

- To će biti proces koji će trajati duži niz godina. Za kreiranje preduslova za efikasno uvođenje i dalji održiv razvoj 5G mreža neohodno je angažovanje ne samo mobilnih operatora kao pružaoca usluga i EKIP-a kao sektorskog regulatora, već i relevantnih subjektata iz državne uprave i lokalnih samouprava, kao i vertikalnih industrija i akademske zajednice - zaključuje se u saopštenju Agencije za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost.