Za revitalizaciju Plavskog jezera potrebno 16 mil EUR - Nakon izrade programskog zadatka tender za idejni i glavni projekat zaštite i uređenja jezera

Studija na osnovu koje bi trebalo da se krene u proces revitalizacije Plavskog jezera i očuvanja svih vrednosti koje to jezero ima, urađena je, ali su za realizaciju projekta potrebna milionska sredstva koja je moguće obezbediti jedino iz evropskih fondova.

Predsednik te opštine Nihad Canović rekao je da su studiju radili eminentni stručnjaci iz Beograda i da je njena izrada koštala oko 250.000 EUR.

- Sredstva za izradu studije je obezbedila država i ona predstavlja osnov za pisanje programskog zadatka na osnovu kojeg bi Uprava javnih radova Crne Gore trebalo da raspiše tender za idejni i glavni projekat zaštite i uređenja jezera. Studija je dala glavne smernice u vezi sa tim koji su to problemi zbog čega dolazi do smanjenja površine i dubine Plavskog jezera, na koji način rišiti taj problem i koliko bi iznosili troškovi predviđenih radova - kazao je Canović.

On je podsjetio da predračunska vrednost radova zaštite i revitalizacije Plavskog jezera iznosi oko 16 mil EUR i naglasio da se iskreno nada da će ta sredstva biti obezbeđena u narednom periodu.

- Potrebno je da se urade glavni i idejni projekti i nakon toga bi se krenulo sa traženjem sredstva od donatora iz Evropske unije. S obzirom na važnost projekta i opredeljenost Crne Gore da bude ekološka država, smatram da je odgovornost svih nas da pronađemo ta sredstva, jer Plav i Crna Gora bez Plavskog jezera nisu isti - kazao je Canović.

Stručnjaci ukazuju, naime, da se Plavsko jezero smanjuje iz više razloga.

Prvo zbog nasipa koji dolazi iz reka Ljuča i Grnčar, potom zbog neuređenog pitanja kanalizacije u naseljima oko Plavskog jezera, ali i zbog neodgovornog ponašanja ljudi koji svojim aktivnostima utiču da se jezero smanjuje.

Canović navodi da iz lokalne uprave u ovom gradu nastoje da u delu svojih nadležnosti eliminišu negativne uticaje ljudi, ali da su bespomoćni da suzbiju sve pojave koje dovode do smanjenja i devastacije jezera.

Kaže da to treba da se postigne radovima koje predviđa studija.

- U pitanju je kompleksan problem sa više aspekata. Tu je ljudski faktor koji pokušavamo da suzbijemo, ali nemamo puno mogućnosti da zaustavimo negativne uticaje koje stvaraju reke koje gravitiraju ka Plavskom jezeru. Zato planirani radovi podrazumevaju da se postave barijere na rekama koje bi zaustavljale mulj koji iz njih dolazi u Plavsko jezero. Radovi bi, takođe, podrazujevali i uklanjanje već postojećeg mulja koji je u ogromnim količinama nataložen na dnu jezera - smatra Canović.

Predsjednik Opštine Plav navodi da bi se kroz adekvatnu valorizaciju i zaštitu Plavskog jezera značajno pospešila turistička ponuda Plava.

- Stariji ljudi se dobro sećaju kada je u punom kapacitetu radio hotel Plavsko jezero i kada je prisustvo turista ovde bilo veoma brojno. Smatram da taj model iz bivših vremena pruža mogućnost da se ponovo upotpuni turistička ponuda Plava i pokažu prednosti koje drugi gradovi nemaju - kaže Canović.

Plavsko jezero, kao najveće ledničko jezero na Balkanu, nalazi se na sevroistoku Crne Gore. Ono je stanište retkih biljnih i životinjskih vrsta.

U današnjoj formi ono predstavlja geolimnološki rudiment dubljeg i većeg ledničkog jezera koje se nekada pružalo pravcem jugozapad-sjeveroistok. Jezero je nastalo otapanjem lednika u plavsko-gusinjskom valovu početkom perioda koji se označava nazivom halocen.

- Priroda i ljudi čine svoje. Prema Jovanu Cvijiću početkom prošlog veka, odnosno 1913. godine, jezero je imalo površinu skoro pet i po kilimetara kvadratnih, što je gotovo tri puta više nego danas. Najveće količine nanosa i takozvanih nutrijenata u jezero dospevaju rijekom Ljučom, a određene količine potiču sa neposrednog sliva - objasnio je predsjednik NVO Sačuvajmo Visitorsko i Plavsko jezero Jugoslav Šekularac.

Prema merenjima koje je 2009. godine uradio Hidrometeorološki zavod Crne Gore, površina jezera je tada iznosila 179,5 hektara, dok je sedamdesetih godina prošlog veka izsnosila oko 199 hektara.

- To znači da se u poslednjih četrdeset godina površina takozvanog vodnog ogledala Plavskog jezera smanjila za oko 10%.. Za 17% u tom kratkom periodu smanjia se i zapremina jezera, i sada umesto 7,7 miliona kubnih metara vode, iznosi 6,3 miliona - potkrepljuje Šekularac podacima teoriju o nestajanju Plavskog jezera.

U Plavskom jezeru je, bez obzira na te procese, i dalje prisutan veliki broj endemskih, endemoreliktnih, zatim reliktnih, lekovitih i drugih korisnih biljaka.

Danas već brojni eminentni stručnaci ukazuju da je zbog niza negativnih i štetnih uticaja doveden u pitanje dalji opstanak Plavskog jezera.

Sve se to dešava iako se Plavsko jezero, zahvatajući površini od oko dva kilometra kvadratna i prostirući se na nadmorskoj visini od oko 900 metara, ubraja u jedno od najlepših jezera na Balkanu.