Na Belovodama počelo bakarno doba - otkriće na preistorijskom arheološkom lokalitetu kod Petrovca na Mlavi

Na Belovodama u selu Veliko Laole kod Petrovca na Mlavi počelo je prvo topljenje metala u svetu. Bilo je to pre više od 7.300 godina kada se ovde topio bakar, kaže Miljana Radivojević koja je na doktorskim studijima na Univerzitetskom koledžu u Londonu (UCL), odnosno na Institutu za arheologiju. Ona kaže da je najnovijim izotopskim analizama u Londonu i Manhajmu potvrđeno da dleto pronađeno na Pločniku kod Prokuplja potiče od belovodske legure.

Ovde na Belovodama počinje bakarno doba, odnosno halkolit, koje po najnovijim datumima iz Oksfordske laboratorije za datovanje počinje od 5300. godine pre nove ere i traje do 4600. godine. Ruda bakra koja je topljena na Belovodama, utvrdili smo izotopskim analizama rađenim u Manhajmu pod rukovodstvom profesora Ernsta Pernicke, potiče iz obližnjeg mesta Ždrelo, a preostala ruda dolazila je iz Rudne Glave i Majdanpeka. Ovo je dakle najraniji dokaz o topljenju metala na svetu a kasniji datumi o početku eksploatacije metala potiču sa prostora Bliskog istoka i sežu negde do 4200. godine pre nove ere.

Za ovo nalazište u Velikom Laolu zainteresovan je i Britanski muzej i ljudi iz ove ustanove pokazali su veliko interesovanje da nas posete i da razmotre mogućnost saradnje na zajedničkom projektu. Taj projekat je već u pripremi, a radi ga Univerzitet u Londonu, odnosno moj supervizor Tilo Reren, ja i Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu. Mi smo na Belovodama iskopali tek jedan procenat ovog lokaliteta i zato su potrebna nova istraživanja – ističe Miljana.

Arheolog Zavičajnog muzeja u Petrovcu Jasmina Živković kaže da je za 15 godina istraživanja Belovoda pronađeno mnogo keramičkih posuda, različitih tipova zdela, pehara, amfora, lonaca za svakodnevnu upotrebu, razne figure poput Velike boginje majke i drugo. Njen kolega Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu, koji rukovodi istraživanjima, kaže da je u to vreme bila razvijena i trgovina bakrom i da su ovde interesantni nalazi od opsidijana, vulkanskog stakla koji je najverovatnije iz Mađarske ili Anadolije dolazio u centralni Balkan, a pronađene kosti govečeta, utvrđeno je na Veterinarskom fakultetu u Beogradu, potiču od govečeta koje je sa Kavkaza, što znači da je bilo razmene bakra za drugu robu.

– Ove godine pronašli smo nekoliko figurina, koje izgledaju kao ljudi, neka njihova mala božanstva ženskog pola, kakve do sada ne poznaje vinčanska kultura. Imamo i delove objekata koji ukazuju da su tu bile kuće gde su ljudi živeli. Na osnovu naših pretpostavki tu je bilo stotinak kuća u kojima je živelo oko hiljadu ljudi. Sada imamo i konkretne dokaze na Belovodama vinčanske kulture od najmlađih do najstarijih faza, jer je pronađena posuda malahita i jedan veliki grumen malahita, što govori da se ovde u praistoriji eksploatisao bakar i da je ovde početak metalurgije. Ovde je nedostajalo samo pismo, pa da to budu počeci civilizacije – kaže Šljivar.

Život u preistoriji

Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu kaže da je sa predstavnicima opštine Petrovac razgovarano o pripremama Belovoda za turističke posete.

– U 15 do sada urađenih sondi imamo pet kuća na osnovu kojih ćemo moći da napravimo jedno arheološko naselje i da se turistima prikaže kako su u preistoriji ljudi živeli i šta su radili. U opštini Petrovac ima razumevanja za to i ja se nadam da će poduhvat biti realizovan – naglašava Šljivar.

(Napomena: tekst je u potpunosti preuzet iz lista "Blic" od 16.08.09.)